Όταν γνώρισα τους γονείς της... Αϊνστάιν

Όταν μπαίνω στον χώρο διαλείμματος του φροντιστηρίου και αντικρίζω πονηρά χαμόγελα στα πρόσωπα των συνεργατών μου, συνοδευόμενα από προσποιητή σοβαρότητα, σημαίνει ότι κάτι αρκετά φαιδρό έχει συμβεί. Μπορεί να είναι η απύθμενης αστειότητας απάντηση που έδωσε κάποιος μαθητής ή το ευφυές σχόλιο που έκανε κάποιος άλλος (ναι, υπάρχουν ακόμη τέτοιοι/ες/@). Το καλύτερο, βέβαια -βούτυρο στο ψωμί μου, που λένε- είναι όταν το σκηνικό συνδέεται με γονείς. 

Κάτι τέτοιο συνέβη πολύ πρόσφατα. Το κλίμα ήταν, έτσι κι αλλιώς, ευχάριστο. Μετρούσαμε αντίστροφα για τις χριστουγεννιάτικες διακοπές. Δεν είναι και λίγο. Δυο εβδομάδες μακριά από τον τόπο των βασανιστηρίων μας. 

Οι περισσότεροι καθηγητές ήδη είχαν συγκεντρωθεί στον χώρο που αποκαλούμε "κουζίνα". Ήταν φανερό ότι κάτι ευτράπελο είχε συμβεί όσο έλειπα κι αυτοί δεν μπορούσαν να κρύψουν την αγωνία τους να μου το μεταφέρουν. Δεν πρόλαβα να καθίσω και ένας από τους συναδέλφους, χαμογελώντας πονηρά, μου προωθεί ένα χαρτάκι με κάποιο όνομα, σημειώσεις και έναν αριθμό τηλεφώνου.

"Αυτό είναι για σένα", λέει και είναι ολοφάνερο ότι καταβάλλει συγκινητική προσπάθεια, ώστε να μην ξεσπάσει σε γέλια.

"Λίγο πριν", συνεχίζει, "τηλεφώνησε η κυρία τάδε και, αφού εκθείασε την κόρη  της, ζήτησε να της τηλεφωνήσεις. Θέλει να τη φέρει στο φροντιστήριο".

Όπως με πληροφόρησε, "το παιδί είναι μαθήτρια της Β' Λυκείου, με εξαιρετικές επιδόσεις, με βλέψεις -τι άλλο βέβαια- για την Ιατρική". 

Την ίδια στιγμή, μία συνάδελφος έσπρωχνε την τηλεφωνική συσκευή προς το μέρος μου, παρακινώντας με να τηλεφωνήσω άμεσα.

Είχα ήδη αρχίσει να υποψιάζομαι τι συνέβαινε. Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, είναι όλο και πιο συχνές οι περιπτώσεις ξετσίπωτων γονιών, οι οποίοι, τελείως ξεδιάντροπα, αποθεώνουν τα παιδιά τους, εγκωμιάζουν τις δυνατότητές τους, κάνουν λόγο για επιδόσεις που πλησιάζουν τον ίδιο τον Θεό. Ως απόδειξη, μάλιστα, ορισμένοι προσκομίζουν και τους βαθμούς του σχολείου, βαθμοί, οι οποίοι, εδώ και χρόνια, αποτελούν μνημείο λαϊκισμού.

Πληκτρολογώ τον τηλεφωνικό αριθμό και περιμένω. Στον χώρο επικρατεί νεκρική σιγή. Όλοι πλησιάζουν και στήνουν αφτί, για να παρακολουθήσουν τη συνομιλία. Μαθητές, που είχαν την ατυχία να χρειάζονται κάτι από εμάς, παραπέμπονται στο επόμενο διάλειμμα. Δεν κινείται τίποτε. Η αναμονή κορυφώνεται.

Στην άλλη άκρη της γραμμής βρίσκεται ο πατέρας της μαθήτριας. Κάνουμε τη γνωριμία στα γρήγορα. Ο τύπος δεν κρατιέται. Αρχίζει το εγκώμιο της κόρης. Μαθαίνω ότι είναι υπέροχη, είναι καταπληκτική, η πλάση όλη δεν έχει ξαναγνωρίσει τέτοια σοφία, εννοείται ότι την ενδιαφέρει αποκλειστικά και μόνο η Ιατρική, παρακολουθεί το μάθημα της Έκθεσης με κάποιον καθηγητή από τον οποίο δεν είναι καθόλου ευχαριστημένη -γιατί δεν καλύπτει τις απαιτήσεις της και δεν ταιριάζει στην ποιότητά της- ενώ και οι συμμαθητές της στο φροντιστήριο κινούνται σε επίπεδο πολύ πιο χαμηλό από το δικό της, μπλα, μπλα, μπλα και γι αυτό θέλει να τη φέρει στο δικό μας φροντιστήριο.

Άκουγα και δεν πίστευα στα αφτιά μου. Απέφυγα να διατυπώσω οποιοδήποτε ειρωνικό σχόλιο. Έδειξα ιώβειο υπομονή. Οι ακροατές της συνομιλίας-μονολόγου είχαν δακρύσει από τα γέλια, βρίσκονταν στα πρόθυρα νευρικού κλονισμού. Τέτοια αποθέωση παιδιού, τόσα χρόνια, δεν είχε ξαναζήσει κανένας μας. Βέβαια, η επιλογή του φροντιστηρίου, στο οποίο η κόρη παρακολουθούσε μαθήματα, δεν ταίριαζε με τους ύμνους τους οποίους μόλις είχαμε ακούσει.

Ο μονόλογος του ξετσίπωτου γονιού έκλεισε με την απαίτηση να της βρω ένα τμήμα αντίστοιχο των δυνατοτήτων και επιδόσεων της.

Είμαι σίγουρος ότι αρκετοί δυσκολεύεστε να πιστέψετε ότι υπάρχουν τέτοιοι γονείς. Δυστυχώς, υπάρχουν και ο αριθμός τους αυξάνει με γεωμετρική πρόοδο. Έχουν την αίσθηση ότι το παιδί τους είναι κάτι το εξαιρετικό, χωρίς αυτό να πιστοποιείται από κάτι άλλο εκτός από τους σχολικούς βαθμούς και το γεγονός ότι το παιδί διαβάζει ατελείωτες ώρες. Πρόκειται για γονείς και παιδιά, οι οποίοι δεν μπορούν να δεχτούν οποιαδήποτε αρνητική κριτική, αδυνατούν να αντέξουν την πραγματικότητα. Η επισήμανση των ελλείψεων, των κενών του παιδιού τους τούς προκαλεί πόνο, θυμό, τους εξοργίζει και τους κάνεις εχθρικούς.

Υπάρχουν εκπαιδευτικοί που τους κάνουν το χατίρι και ενισχύουν την αυτοϊδέα τους. Αποφεύγουν κάθε αρνητική κριτική, για να μην τους χάσουν από πελάτες. Προσωπικά με αρρωσταίνει η επαφή με τη συγκεκριμένη κατηγορία -γονιών και εκπαιδευτικών, δεν θέλω την παραμικρή επαφή μαζί τους και κάνω τα πάντα, ώστε να αποφύγω τη συνεργασία με αυτούς. Έτσι κι αλλιώς, η δουλειά μας είναι ιδιαίτερα πιεστική. Τέτοιοι γονείς την καθιστούν αβάσταχτη.

Όσο ο απερίγραπτος γονιός έπλεκε το εγκώμιο της κόρης, σκεφτόμουν όλα αυτά. Δεν υπήρχε περίπτωση να αφήσω τη συγκεκριμένη οικογένεια να με πλησιάσει. 

Μόλις το εγκώμιο ολοκληρώθηκε, ο κακόμοιρος πατέρας με ρώτησε πότε μπορούμε να βρεθούμε. Του απάντησα ότι δεν υπήρχε λόγος να γίνει κάτι τέτοιο, Εξηγώντας του  ότι το φροντιστήριό μας δεν είχε τμήμα ικανό να καλύψει τις απαιτήσεις της κόρης του. Του είπα ότι εμείς συνεργαζόμαστε, συνήθως, με φυσιολογικά παιδιά από την εποχή που... πέθανε ο Αϊνστάιν. 

Δεν ξέρω, αν ο γονιός αντιλήφθηκε την ειρωνική διάθεσή μου. Δεν με απασχολούσε, άλλωστε. 

Η συνάντησή μας δεν έγινε ποτέ. Μου αρκούσε το ότι (έστω τηλεφωνικά) είχα γνωρίσει τους γονείς της Αϊνστάιν.

 

Ο Σαρτρ διόρθωνε μαθητικές Εκθέσεις

Μερικά πράγματα είναι πολύ περίεργα.

Ευτυχώς!

Έρχονται από εκεί που δεν τα περιμένουμε, ανατρέποντας αντιλήψεις και δεδομένα, τα οποία θεωρούσαμε... δεδομένα.

Βέβαια, οι αναθεωρήσεις αποτελούν ήττα. Αυτό δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζω τους επαναπροσδιορισμούς ως κάτι βδελυρό, το αντίθετο μάλιστα. Είναι καλό να προχωράμε στη ζωή, επανεξετάζοντας απόψεις, θέσεις ή επιλογές, εγκαταλείποντας ψευδαισθήσεις, λανθασμένες αντιλήψεις, μεθόδους και υιοθετώντας νέες. Συνήθως, τέτοιες παραδοχές μας βελτιώνουν, μας οδηγούν σε δρόμους καλύτερους, πιο φωτεινούς. Όπως και να έχει, όμως, κάθε αναθεώρηση εμπεριέχει τη συνειδητοποίηση κάποιου λάθους και άρα μιας, μικρής ή μεγαλύτερης, καθυστέρησης που προηγήθηκε. Κι αυτό πονάει.

Λογικό!

Κάτι τέτοιο μου συνέβη, τη στιγμή που αναγκάστηκα να αναθεωρήσω την αντίληψη που είχα διαμορφώσει για τη δημιουργικότητα.

Πίστευα, ο αφελής, ότι η δημιουργικότητα προϋπέθετε ένα ιδανικό περιβάλλον. Επαφή με ανθρώπους ευφυείς, με διάθεση αναζήτησης και ανανέωσης, με δυνατότητα παραγωγής νέων ιδεών και εντοπισμού λύσεων πρωτότυπων αλλά, ταυτόχρονα, καινοτόμων και αποδοτικών.

Συνεχίζω, σίγουρα, να πιστεύω ότι ένα τέτοιο περιβάλλον προσφέρει πολλές αφορμές για εγκατάλειψη της αδράνειας και κινητοποίηση της φαντασίας, για αναζήτηση του διαφορετικού, για προσπάθεια δημιουργίας του καινούριου.

Πλέον, όμως, συνειδητοποίησα, με ιδιαίτερα δραματικό τρόπο, είναι η αλήθεια, ότι η δημιουργικότητα δεν κυοφορείται αποκλειστικά σε ένα τέτοιο πλαίσιο. Κατάλαβα ότι η αλληλεπίδραση με άτομα ευφυή, τα οποία δεν ανέχονται το τετριμμένο, το δεδομένο, την ακινησία, δεν αποτελεί το αποκλειστικό καύσιμο, την πρώτη ύλη της δημιουργικότητας. Η συγκεκριμένη δεξιότητα μπορεί, τελικά, να τροφοδοτείται και από συνθήκες, οι οποίες αγγίζουν το "τίποτε", το μηδέν, να κινητοποιείται από την άγνοια, την ακινησία και το απόλυτο σκοτάδι της αμάθειας, το οποίο μας περιβάλλει. 

Σκεφτείτε ότι η περίοδος της Αναγέννησης υπήρξε προϊόν εκείνης του Μεσαίωνα. Η συγκεκριμένη μετάβαση αποδεικνύει με καταφανέστατο τρόπο ότι το "κάτι" μπορεί να γεννηθεί από το "σκοτάδι". Ακόμη και κατά τη διάρκεια του μεσαιωνικού σκότους, της άγνοιας, των δεισιδαιμονιών, υπήρξαν εκείνοι, οι οποίοι εντόπισαν και αξιοποίησαν τα υλικά της δημιουργίας, οικοδομώντας μια πρωτόγνωρη εξέλιξη και προχωρώντας σε εξαιρετικά έργα, επιστημονικά, καλλιτεχνικά, φιλοσοφικά,... Τέτοιοι άνθρωποι χάραξαν και διάβηκαν τον δρόμο προς την Αναγέννηση, η οποία καταγράφεται ως μια από τις πιο λαμπρές περιόδους του ανθρώπινου πνεύματος.

Ωραίο παράδειγμα βρήκα. 

Κάπως έτσι ξεκίνησε -σε μικρότερη κλίμακα- η αποδοχή του λάθους μου και ο επαναπροσδιορισμός της θέσης μου ως προς τις πηγές της δημιουργικότητας. Από την επαφή μου με έναν σύγχρονο Μεσαίωνα άρχισε η ανατροπή. Κι αυτός ο Μεσαίωνας λέγεται "μαθητικά γραπτά" και μην κοροϊδεύετε, γιατί όποιος κοροϊδεύει τον άλλον... . 

Η προσπάθεια διόρθωσης γραπτών στο μάθημα της Γλώσσας, αποτελεί (όλο και πιο συχνά) μια ιδιαίτερα βασανιστική εμπειρία, σηματοδοτώντας την απόλυτη επαφή με έναν νέο Μεσαίωνα και το σύνολο των γνωρισμάτων του. Το απόλυτο σκοτάδι της αμάθειας, της αγραμματοσύνης, της έλλειψης επαφής με την πραγματικότητα, της αδυναμίας επεξεργασίας απλών δεδομένων, της άγνοιας των βασικότερων γλωσσικών κανόνων ακόμη και λέξεων βασικών για την απλή, καθημερινή ανθρώπινη επικοινωνία και συνεννόηση. 

Τα "φοβώντας", "εκμεταλλεύοντας", "αισθάνοντας", "ανταγωνίζοντας", "δέχοντας", δεν εκπλήσσουν, πλέον. Τα "άνχος" αλλά και "άνγχος", "εξυνχρονισμός", "τροχοπαίδι", τρομάζουν λιγότερο και από ταινία φρίκης. Κόλαση (χειρότερη και από εκείνη του Δάντη) συνεχίζουν να αποτελούν τα τριγενή και δικατάληκτα (ή, μήπως, "τριγενές και δικατάληκτα)!!!

Μιλάμε για γραπτά, τα οποία -ακόμη και στη σκέψη της διόρθωσής τους- προκαλούν κρίσεις πανικού, πόνο βιολογικό και ψυχικό, "αγχώδες" διαταραχή, εκρήξεις οργής και... "συνεχές" εκνευρισμό. 

Κι, όμως, τέτοιας ποιότητας γραπτά αντί να με καταβάλλουν, να με οδηγούν σε αδράνεια, να με κάνουν να λιγουρεύομαι βαριά ναρκωτικά, ανακάλυψα ότι με κινητοποιούν, πυροδοτούν τη σκέψη μου, τη διάθεση ενασχόλησής μου με ενδιαφέροντα και, κυρίως, χρήσιμα πράγματα, αποτελούν κίνητρο για ανανέωση και δημιουργία.

Πρόκειται, μάλλον, για μηχανισμό άμυνας. 

Η ανθρώπινη ευφυΐα αντιδρά στην υποκουλτούρα με τρόπους μη αναμενόμενους. Κάθε δυο, τρία -το πολύ- γραπτά ο οργανισμός μου επαναστατεί. Απαιτεί απομάκρυνση από την κόλαση της αγραμματοσύνης, επιβάλλοντας διαλείμματα δημιουργικότητας. Τελικά, τα διαλείμματα της διαδικασίας καταλήγουν χρονικά πολύ μεγαλύτερα από τον χρόνο εργασίας. 

Τέτοια διαλείμματα με οδήγησαν σε επαφή με ενδιαφέροντα βιβλία, με θεϊκή μουσική, με τη συγγραφή, τη μελέτη, εμβάθυνση και εντοπισμό λύσεων σε θέματα που με απασχολούν, στη δημιουργική μαγειρική. Σε βαριές περιπτώσεις γραπτών, μάλιστα, έχω προχωρήσει ακόμη και στη μερική ανανέωση της επίπλωσης του σπιτιού.

Σίγουρα δεν υπάρχει περίπτωση να λατρέψω τη διόρθωση των μαθητικών γραπτών. Θα συνεχίσω να αντιμετωπίζω τη διαδικασία σαν περιδιάβαση στους κύκλους της κόλασης. Αρχίζω, όμως, να αντιμετωπίζω με ίχνη συμπάθειας εκείνους, οι οποίοι με τα... "δημιουργήματά" τους την προκαλούν, δίνοντας αφορμές για ουσιαστικά έργα.

Ο Σαρτρ ισχυριζόταν ότι "Η κόλαση είναι οι άλλοι". 

Θα πρέπει να είχε διορθώσει πολλά γραπτά Έκθεσης ο καψερός. 

Νομίζω ότι είμαι σε θέση να συμπληρώσω τη ρήση του. Ναι, "Η κόλαση είναι οι άλλοι" αλλά "οι άλλοι είναι και πηγή δημιουργικότητας και άντλησης έμπνευσης" ακόμη κι όταν χτίζουν "κολάσεις" γύρω μας.

Εύχομαι σε όλους σας Καλή χρονιά και "ευτυχές" ο νέος χρόνος.