Η κολοκυθιά

Πιτσιρίκια παίζαμε ένα παιχνίδι όπου στον καθέναν από τους συμμετέχοντες αντιστοιχούσε ένας αριθμός. Το παιχνίδι ξεκινούσε με το: «έχω μια κολοκυθιά που κάνει x (τυχαίος αριθμός παίκτη) κολοκύθια». Εκείνος που είχε το x απαντούσε: «και γιατί να κάνει x κολοκύθια;» για να πάρει την απάντηση: «και πόσα θες να κάνει»; Τότε ο x επέλεγε έναν άλλο αριθμό που αντιστοιχούσε σε έτερο συμπαίκτη και το παιχνίδι συνεχιζόταν μέχρι κάποιος να μπερδευτεί και να αναρωτηθεί: «γιατί να κάνει z (άλλος τυχαίος αριθμός) κολοκύθια» χωρίς όμως ο αριθμός του να είναι ο z! Αυτός που μπερδευόταν έχανε και η τιμωρία του ήταν να μιμηθεί τη φωνή ενός ζώου (ο γάιδαρος είχε συχνά την τιμητική του). Η «κολοκυθιά» (έτσι ονομαζόταν το παιχνίδι) ήταν ένα χαζό παιχνίδι!
Θυμήθηκα την «κολοκυθιά» όχι από νοσταλγία για το παρελθόν αλλά επειδή έχω την αίσθηση ότι ξαναγίνεται της μόδας και φταίει γι αυτό η γνωστή σε όλους πια … κρίση. Με αυτό δεν εννοώ ότι φτάσαμε σε σημείο οι σημερινοί γονείς να αδυνατούν, λόγω οικονομικών προβλημάτων, να αγοράσουν στα παιδιά τους υπολογιστές, ηλεκτρονικά ή άλλα σύγχρονα παιχνίδια, οπότε κι αυτά ανασύρουν παιχνίδια από το παρελθόν. Μην τρομοκρατήστε! Ακόμα δεν έχουμε φτάσει στο σημείο αυτό. Θα φτάσουμε όμως! Θυμήθηκα την «κολοκυθιά» με όσα διαβάζω και ακούω από όλους εκείνους που προσπαθούν -λίγο αργά βέβαια- να εντοπίσουν τους υπευθύνους για τη δεινή θέση της Ελλάδας.
Εδώ ο κόσμος καίγεται και εμείς έχουμε στρωθεί γύρω από τα συντρίμμια όλο χαρά κι αρχίσαμε το παιχνίδι. «Φταίνε οι πολιτικοί», «μπα, και γιατί να φταίνε αυτοί, να φταίνε οι επιχειρηματίες», «τι λες καλέ, και γιατί να φταίνε οι επιχειρηματίες, να φταίνε τα συνδικάτα», «άντε να χαθείς βρε που φταίνε τα συνδικάτα, να φταίνε οι δημόσιοι υπάλληλοι», «μωρέ τι μας λες, να φταίνε οι δημοσιογράφοι», «ρε αν είχατε μυαλό στο κεφάλι σας θα ξέρατε ότι φταίνε οι ξένοι» και πάει λέγοντας, χωρίς και να οδηγεί πουθενά! Αν αυτό δε θυμίζει την «κολοκυθιά» τότε τι θυμίζει; Η ερώτηση είναι ρητορική, γιατί γνωρίζω πολύ καλά τι θυμίζει όλο αυτό το σαχλό παιχνίδι ηλιθίων που μας έχει συνεπάρει αλλά δε θα το γράψω, επειδή τα γραπτά μένουν και δε θέλω να δώσω τώρα λαβές για κακοχαρακτηρισμούς.
Εδώ που φτάσαμε δηλαδή, εκείνο που μας ενδιαφέρει πρωτίστως είναι να εντοπιστούν οι πρωταίτιοι; Μήπως θα έπρεπε να μας ενδιαφέρει πώς θα ξελασπώσουμε γρήγορα, ήρεμα και παστρικά και να αφήσουμε για αργότερα τα λαϊκά δικαστήρια; Γιατί το βέβαιο είναι ότι οι υπεύθυνοι πρέπει να βρεθούν και να τιμωρηθούν παραδειγματικά. Να βρεθούν και να τους γαργαλάμε τις πατούσες, να τους αλείψουμε με πίσσα και μετά να τους στολίσουμε με πούπουλα, να τους απαγορευτεί το spa, το τζακούζι, το μασάζ και γενικά να τους κάνουμε φρικτά πράγματα! Το πρόβλημα είναι ότι οι υπεύθυνοι δεν πρόκειται να βρεθούν και πολύ περισσότερο δεν πρόκειται να βρεθούν τα «κλεμμένα», οπότε απαιτήσεις του στιλ «φέρτε πίσω τα κλεμμένα» αποτελούν ακραίες γραφικότητες και σίγουρα όχι λύσεις.
Πεποίθησή μου είναι ότι οι περισσότεροι λίγο πολύ τις έχουμε τις ευθύνες μας. Γιατί υπεύθυνος για την τραγική κατάρρευση της χώρας δεν είναι μόνο εκείνος που «έφαγε» λεφτά από επιδοτήσεις, από διαχείριση δημόσιου χρήματος, από φοροδιαφυγή αλλά κι εκείνος που έγλυψε κατουρημένες ποδιές για να διοριστεί στο Δημόσιο ως υπεράριθμος, εκείνος που συμμετείχε σε επιτροπές χωρίς αντικείμενο, εκείνος που έβγαινε νωρίς νωρίς στη σύνταξη, εκείνος που έδωσε κι εκείνος που πήρε φακελάκι, εκείνος που απαίτησε και πήρε σύνταξη αγρότη χωρίς να έχει δει ποτέ χωράφι στη ζωή του, εκείνος που πήρε σύνταξη εθνικής αντίστασης χωρίς να έχει αντισταθεί ούτε στη σκιά του, εκείνος που αγόρασε γυαλιά ηλίου με συνταγή γιατρού, εκείνος που στήριξε με την ψήφο του λαϊκιστικές πολιτικές, εκείνος που φοβήθηκε το πολιτικό κόστος σε κρίσιμες στιγμές, εκείνος που έβλεπε τη διαφθορά, την αδικία, την κλεψιά και το βούλωνε αντί να ξεμπροστιάζει τους υπευθύνους, εκείνος που μέσα από εφημερίδες, τηλεοπτικά κανάλια ή ραδιοφωνικούς σταθμούς όχι μόνο δεν επέκρινε αλλά αντίθετα συγκάλυψε όλο το παιχνίδι που είχε στηθεί από την κάθε είδους διαπλοκή! Όλοι αυτοί και ακόμα περισσότεροι φταίνε για την κατάσταση.
Έχει κανείς αντίρρηση; Δε βλέπω σηκωμένα χέρια στο ακροατήριο, οπότε συνεχίζω.
Αν συνεχιστεί για πολύ ακόμα η «κολοκυθιά», τότε ποιος θα ασχοληθεί με το ζητούμενο; Και το ζητούμενο δεν είναι να κλείσουμε όλους τους υπαιτίους στη φυλακή πρώτον επειδή δεν έχουμε τόσες φυλακές και δεύτερον γιατί στην περίπτωση αυτή μάλλον δε θα μείνουν και πολλοί έξω από αυτές για να δουλέψουν, ώστε να βγούμε από την κρίση.
Κάποτε (μάλλον έφτασε η ώρα) πρέπει ως λαός να αποτινάξουμε τα ιστορικά κατάλοιπα, τις μιζέριες, την κουτοπονηριά, την αίσθηση ότι όλα είναι συνωμοσία εναντίον μας και το ραγιαδισμό που μας οδήγησαν εδώ. Κάποια στιγμή ο Έλληνας πρέπει να σταματήσει να αντιμετωπίζει το κράτος του ως Τούρκο κατακτητή, ως προεστό που μάζευε τους φόρους για τον πασά, ως Γερμανό εισβολέα, ως εχθρό που θέλει πάντα το κακό του και για να συμβεί αυτό πρέπει να εντοπίσουμε όχι τους υπευθύνους αλλά νέα δυναμικά, «καθαρά» πρόσωπα που θα στελεχώσουν τις πολιτικές θέσεις.
Είτε το θέλουμε είτε όχι η κατάσταση που προκαλέσαμε μας διδάσκει κάτι σημαντικό. Ένα κράτος που παραπαίει, αργά ή γρήγορα, θα συμπαρασύρει και τους πολίτες του, έστω κι αν αυτοί έχουν την ψευδαίσθηση ότι ευημερούν. Γιατί το κράτος είναι σαν το σπίτι μας. Αν οι ένοικοι αδιαφορούν για τις φθορές που παρουσιάζονται σταδιακά στο οίκημα ενώ οι ίδιοι διάγουν πολυτελή βίο, τότε κάποια στιγμή το σπίτι θα καταρρεύσει καταπλακώνοντας όσους ζουν σ’ αυτό! Κι αν συμβεί κάτι τέτοιο, τι πρόκειται να κάνουν οι καταπλακωμένοι; Θα στρωθούν όλο χαρά γύρω από τα συντρίμμια παίζοντας την «κολοκυθιά» για να εντοπίσουν τον υπεύθυνο ή μήπως θα ανασκουμπωθούν για να συμμαζέψουν ό,τι μπορούν; Καιρός να αφήσουμε την «κολοκυθιά» κατά μέρος, γιατί τη συγκεκριμένη στιγμή ελάχιστα θα βοηθήσει και ενδιαφέρει να μάθουμε πόσα κολοκύθια κάνει. Τώρα ενδιαφέρει να δούμε πόσα (όχι κολοκύθια) μπορούμε να κάνουμε εμείς!

"Πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές"!!!

Αφιερωμένο σε εκείνους που προσπάθησαν

SOS: Το κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε σε εποχές, οι οποίες δεν έδιναν ιδιαίτερη βαρύτητα στην πολιτική ορθότητα, οπότε ορισμένοι από τους χαρακτηρισμούς που περιέχει, είναι πιθανό να θεωρηθούν σκληροί. Αν συνεχίσετε, το κάνετε αποκλειστικά 

με δική σας ευθύνη!

Τέτοια ώρα, τέτοια λόγια. Αν είστε μαθητής και ανήκετε στη μάζα των ανεπρόκοπων, τεμπέληδων, άσχετων, μέτριων που επιθυμεί να τα πάει καλά σε κάτι για το οποίο δεν προσπάθησε ποτέ, προσέξτε καλά. Αν αισθάνεστε κάτι σαν «τρεχάτε ποδαράκια μου να μη σας φτάσει ο κ*λος», αυτή την περίοδο, κινδυνεύετε. Δηλαδή, εσείς κινδυνεύετε, έτσι κι αλλιώς, κάθε περίοδο και μην το πάρετε αψήφιστα. Απλώς, τη συγκεκριμένη περίοδο, λίγο πριν τις Πανελλαδικές δηλαδή, κινδυνεύετε λίγο παραπάνω. Κινδυνεύετε από επιτήδειους αγύρτες που εκμεταλλεύονται τον πόνο κάθε ηλιθίου προτείνοντας μεθόδους που -όπως ισχυρίζονται- οδηγούν δεδομένα στην επιτυχία του ακατόρθωτου.

Κι επειδή, εκείνα που κοροϊδεύω -και θα συνεχίσω να το κάνω- δεν θα τα κάνω κι εγώ, οφείλω να προειδοποιήσω ότι στο κείμενο που διαβάζετε δεν θα βρείτε απλοϊκές και ανόητες συνταγές. Στο συγκεκριμένο κείμενο θα βρείτε την απόλυτη και μοναδική Αλήθεια, για το «πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές».

Για να μην τα πολυλογώ, κάθε χρόνο τέτοια περίοδο, στα περισσότερα έντυπα περισσεύουν αναφορές, αφιερώματα, ένθετα, έκθετα και ό,τι άλλο με πηχυαίους τίτλους που προϊδεάζουν για μαγικές συνταγές επιτυχίας πρώτου μεγέθους. Βέβαια, το περιεχόμενό τους δεν έχει την παραμικρή σχέση με τους βαρύγδουπους τίτλους τους. Τα κατακαημένα ζωντόβολα, οι μαθητές και οι γονείς τους, το μόνο που βρίσκουν σε αυτά είναι χιλιοειπωμένες, ανιαρές και ανούσιες μπαρούφες, ενδεικτικές της απέραντης βλακείας όσων τα γράφουν και αυτών, βέβαια, που τα αναζητούν ως συμβουλευτικά στηρίγματα. Συμβουλές, οι οποίες φυσικά, κανέναν και ποτέ βοήθησαν να γράψει άριστα ούτε στις Πανελλαδικές ούτε στις Πανομανικές ούτε στις Παναζερμπαϊτζανικές ούτε στις Παναφγανικές ούτε στις Πανπανσυμπαντικές ούτε και οπουδήποτε αλλού γίνονται σοβαρές εξετάσεις. Δεν βοήθησαν και δεν πρόκειται να το κάνουν στον αιώνα τον άπαντα.

Διαβάζουμε, λοιπόν, σοφές συμβουλές που αποτελούν το απαύγασμα χιλιάδων χρόνων φιλοσοφικής αναζήτησης, εκατομμυρίων ετών εμπειρίας, μελέτης και πειράματος. Συμβουλές του στιλ «να είστε συγκεντρωμένοι», «να διαβάζετε προσεκτικά τα θέματα", "να διαβάζετε τα θέματα πολλές φορές», «να ελέγχετε δυο και τρεις και τέσσερις φορές τις απαντήσεις», «να γράφετε καθαρά», «να αποφεύγετε τα... λάθη», βρίσκει κανείς σε περιοδικά και ιστοσελίδες για τη γυναίκα, την αστρολογία, το κυνήγι και το ψάρεμα, το στοίχημα, ακόμα και σε σοβαρές εφημερίδες. Μάλιστα. Τέτοια θαυματουργά πράγματα. Η μπούρδα στο κόκκινο. Η ανοησία επαναπροσδιορίζεται. Η ηλιθιότητα σε vertigo αναζητώντας τον ορισμό της.

Όλα αυτά είναι πολύυυ σοβαρά, όπως κάθε καλοπροαίρετος αντιλαμβάνεται αβίαστα. Το βάθος και το μέγεθος της σοφίας τους συναγωνίζεται επάξια τη σοφία του πιο σοφού μπούφου της Υφηλίου. Δηλαδή, αν όλο αυτό το “think tank” δεν παρότρυνε τον υποψήφιο «να προσέχει», «να είναι συγκεντρωμένος», «να αποφεύγει τα λάθη», αυτός τι θα έκανε; Λάθη θα έκανε ή μήπως θα είχε σκοπό να είναι απρόσεχτος και αφηρημένος; Υπάρχει υποψήφιος που σκέφτεται: «Αχ τι καλά; Έφτασαν επιτέλους οι Πανελλαδικές και έχω σκοπό να κάνω πολλά και όμορφα λάθη»; Δηλαδή, ο υποψήφιος, αν δεν του λέγαμε να διαβάζει τα θέματα, μέχρι να τα κατανοήσει, τι θα έκανε; Θα απαντούσε σε κάτι που δεν έχει κατανοήσει; Θα μου πείτε, βέβαια, ότι υπάρχουν και τέτοιοι υποψήφιοι. Κι εγώ το γνωρίζω πολύ καλά ότι υπάρχουν και τέτοιοι και ακόμα χειρότεροι, οπότε εγώ ρωτάω: «Και γιατί αυτοί οι τέτοιοι κυκλοφορούν ακόμα ελεύθεροι και γιατί κάποιοι τους επέτρεψαν αυτούς τους τέτοιους να φτάσουν στην Γ΄ Λυκείου και να δίνουν τώρα Πανελλαδικές;;; Ε, γιατί»; Και άντε, να φανώ ψύχραιμος. Δηλαδή, άμα συμβουλεύσουμε τους "τέτοιους" να τα κάνουν όλα αυτά τα ωραία στις Πανελλαδικές, έχουν τη δυνατότητα να τα κάνουν;

Λοιπόν, η απάντηση για το «πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές» δεν είναι ούτε μεγάλο μυστικό ούτε συμπέρασμα μακροχρόνιας επιστημονικής έρευνας και παρατήρησης ούτε χρειάζεται μακροσκελείς αναλύσεις. Η απάντηση είναι λιτή, μικρή, χαριτωμένη και λογικά γνωστή ακόμα και στους ενοίκους ενός τεράστιου λαχανόκηπου. Εδώ δεν χωρούν υποκειμενικότητες ή βαθυστόχαστες προσεγγίσεις και άρα δεν χρειαζόμαστε κάποιες αυθεντίες να μας το πουν.

Όσοι αναζητούν και κυρίως διαβάζουν συμβουλές της τελευταίας στιγμής συναγωνίζονται την ευφυΐα ενός κατεψυγμένου ραδικιού. Όσοι, δε, προσφέρουν απλόχερα τέτοιες, είναι πολύ πονηροί. Οι τελευταίοι γνωρίζουν ότι με τέτοιους τίτλους θα πουλήσουν, σίγουρα, σε ένα κοινό για το οποίο η λογική αποτελεί άγνωστη λέξη. Άλλωστε η μάζα μπροστά σε κρίσιμες ή πρωτόγνωρες καταστάσεις περιέρχεται σε αφόρητη συναισθηματική ένταση, νιώθει το άγχος και την απόγνωση να την κατακλύζουν, κρύος ιδρώτας διαπερνά τη σπονδυλική στήλη ενώ το εκρού του νεκρού γίνεται το αγαπημένο χρώμα της. Σε τέτοιες συνθήκες οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν το μυαλό και κινούνται βασισμένοι αποκλειστικά στο ανόητο και ανεξέλεγκτο συναίσθημα. Αυτό, όμως, σπάνια είναι καλός οδηγός. Συνήθως, ανοίγει τον δρόμο στην εκμετάλλευση.

Εκείνος που αυτή την περίοδο διαβάζει άρθρα του τύπου «Πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές», όχι για να πάθει νευρικό κλονισμό από τα γέλια, αλλά αναζητώντας τη σωτηρία, κινδυνεύει. Αύριο θα διαβάζει άρθρα παρόμοιου κύρους και ευφυΐας για το «πώς θα κερδίσετε χρήματα στο πάμε στοίχημα στα σπορ», «πώς θα κατακτήσετε τον άντρα των ονείρων σας», «πώς θα γίνετε το μεγαλύτερο τσ%υλί και θα αρέσετε σε όλους», «πώς θα προσληφθείτε στο Δημόσιο ενώ αυτό έχει πάψει να κάνει προσλήψεις», «πώς θα μαγέψετε τους καλεσμένους σας, φτιάχνοντας την τέλεια μπεσαμέλ», «πώς θα πιάσετε πολλές μπεκάτσες, κουτσομούρες, λαγούς ή πετραχήλια», «πώς θα αποκτήσετε σώμα φωτομόντελου τρώγοντας τον άμπακο»...

Κι αν αυτά φαίνονται ανώδυνα, ακίνδυνα και ειρηνικά, τότε μπείτε στον κόπο να σκεφτείτε ότι όσοι σήμερα περιμένουν σωτηρία από αφιερώματα στις Πανελλαδικές, αύριο θα περιμένουν σωτηρία από κάθε είδους Μεσσία και θα πιστεύουν, χωρίς πολλή σκέψη, πολιτικούς που θα τους υπόσχονται θαύματα, εύκολες λύσεις, μαζικές προσλήψεις σε μόνιμες θέσεις στο Δημόσιο. Θα υπακούν τυφλά σε οποιονδήποτε και οτιδήποτε υπόσχεται ότι θα τους σώσει, θα τους προστατέψει, θα τους δώσει ελπίδα, αγάπη, στοργή και προδέρμ. Με απλά λόγια, εκείνοι που σήμερα αποτελούν θύματα απλοϊκών μεθόδων χειραγώγησης, αύριο θα είναι θύματα του λαϊκισμού, πολύπλοκων και πιο επικίνδυνων μεθόδων.

Και επειδή με όλα αυτά ξέφυγα λίγο από τον στόχο που δεν είναι άλλος από τη γνωστοποίηση του... μυστικού που οδηγεί σε σίγουρη επιτυχία στις Πανελλαδικές, ας επανέλθω, γιατί εγώ το γνωρίζω το μυστικό πολύ καλά, όπως πιστεύω το γνωρίζουν και όλοι εκείνοι που γράφουν ατέλειωτες ασυναρτησίες για το αυτονόητο. 

Για να γράψετε, λοιπόν, άριστα στις Πανελλαδικές χρειάζεστε ένα και μόνο πράγμα και αν δεν το κάνατε ήδη, ζήτω που καήκατε. Πάτε για άλλα, μην το παλεύετε, γιατί τώρα πια δεν προλαβαίνετε, δεν έχετε τον χρόνο. Και αυτό το ένα και μόνο πράγμα δεν είναι άλλο από το να έχετε διαβάσει ώριμα, οργανωμένα, συγκεντρωμένα, ήρεμα, χωρίς να έχετε αφήσει ιδιαίτερα κενά όλα τα προηγούμενα χρόνια. Αν το κάνατε αυτό, τώρα δεν χρειάζεστε ούτε μαγικές συνταγές ούτε βλακώδεις συμβουλές ηλιθίων. Σε αυτή την περίπτωση το μόνο που χρειάζεστε τώρα είναι υπομονή και ηρεμία, να έρθει η ώρα να δώσετε εξετάσεις, να πετύχετε τους στόχους σας και να τελειώνετε, γιατί σας περιμένουν οι διακοπές, που μάλλον θα είναι οι καλύτερες της ζωής σας.

Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα και πολύ λυπάμαι αν σας γκρεμίζω το όνειρο. Αν μάλιστα ανήκετε σε εκείνους που τώρα στα πίσω πίσω κατάλαβαν τι πρέπει να κάνουν, προτείνω να μη χάνετε χρόνο διαβάζοντας ανοησίες του στιλ «πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές», γιατί καθόλου δεν πρόκειται να σας βοηθήσουν. Αντίθετα, αφιερωθείτε στη μελέτη των μαθημάτων σας μπας και «πιάσετε» κανένα δυάρι ή τριάρι και βρεθείτε σε κάποια σχολή του πίσω και κάτω μέρους της σπονδυλικής στήλης (αυτό θα μπορούσα να το πω και με μία λέξη που αρχίζει από «κώ-» και τελειώνει σε «-λου» αλλά ήδη τη χρησιμοποίησα παραπάνω και θα έχω άσχημα ξεμπερδέματα με τη μάνα μου, γιατί είναι παλιοκούβεντα)!!!

"Πέτα τη μαμά από το τρένο"!

Μπορεί «μάνα να είναι μόνο μία και στον κόσμο άλλη καμία!» όπως όλοι γνωρίζουμε. Μπορεί «Μάνα να κράζει το παιδάκι, Μάνα ο νιος και Μάνα ο γέρος, Μάνα να ακούς σε κάθε μέρος, α! τι όνομα γλυκό», αλλά ισχύουν με μια εξαίρεση, αφού τίποτα από αυτά δεν ισχύει για τη μάνα του υποψηφίου για την Τριτοβάθμια εκπαίδευση στη χώρα μας!
Στην περίπτωση αυτή η μάνα, από το γλυκό, γεμάτο στοργή και προδέρμ, πλάσμα που ξέρουμε, γίνεται απλώς ανυπόφορη! Μετατρέπεται σε Σκύλλα και σε Χάρυβδη μαζί (δύο σε ένα), σε μέγαιρα, σε οδοστρωτήρα εφηβικών χαρακτήρων, σε ανθρωπόμορφο τέρας, σε γραφική καρικατούρα τυράννου. Η εμπειρία των παιδακίων τέτοιων μανάδων, κάθε χρονιά τέτοια περίοδο είναι, με απλά λόγια, το λιγότερο δραματική!
Μετά από μακροχρόνια παρατήρηση έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι στον όλο παραλογισμό κυριαρχούν δύο είδη μανάδων. Από τη μια, η μάνα που λόγω εξετάσεων χάνει το «εγώ» της, το ταυτίζει με το «εγώ» του παιδιού - υποψηφίου και γίνεται ένα με αυτό. Πρόκειται για το γνωστό «μανοπαίδι», συνδυασμό ζηλευτό και για τον πιο προχωρημένο Γενετιστή. Από τη δύο, η μάνα που υπερεκτιμώντας το δικό της «εγώ» υποτιμά διαρκώς το «εγώ» του παιδιού. Με την τρίτη κατηγορία μανάδων, τις φυσιολογικές, εκείνες δηλαδή που συμπαραστέκονται στο παιδί, του διασφαλίζουν την ηρεμία αλλά και τη δομή που χρειάζεται όχι μόνο πριν τις εξετάσεις, δεν αξίζει τον κόπο να ασχοληθώ, γιατί αυτές είναι … μετρημένες στα δάχτυλα του ενός χεριού.
Με τις πρώτες, εκείνες που μετατρέπονται σε «μανοπαίδι», συμβαίνει το εξής: Αυτές -όλο και περισσότερες- ταυτίζονται με το παιδί. Αγαπημένο τους πρόσωπο στον καθημερινό λόγο γίνεται αίφνης το α΄ πληθυντικό. Η μία ρωτάει: «Και τι πρέπει να προσέξουμε τώρα στην επανάληψη»; Κι εγώ αναρωτιέμαι: «Βρε μπας και δίνει κι αυτή (η μάνα) Πανελλαδικές τώρα πίσω πίσω μαζί με το παιδί»; Η άλλη δηλώνει: «Αρχίσαμε να παίρνουμε βιταμίνες και μουρουνέλαιο για να αντέξουμε το ξενύχτι»! Κι εγώ σκέφτομαι: «Τι λες μωρή; Έχεις δοκιμάσει ποτέ μουρουνέλαιο, να δεις τη γλύκα; Τι το δίνεις στο παιδί»; Να το πεθάνεις θέλεις; Γιατί θεωρώ ότι το μουρουνέλαιο, όχι μόνο δε βοηθάει, αλλά μπορεί να γίνει και αιτία εγκατάλειψης της προσπάθειας, αφού το παιδί σκέφτεται: «άμα για να περάσω στο πανεπιστήμιο, πρέπει κάθε πρωί να πίνω αυτή την αηδία, μη σώσω και περάσω καμιά φορά»!
Οι μανάδες «μανοπαίδι», αν το παιδί δεήσει και περάσει σε μια σχολή, όλο περηφάνια θα δηλώνουν: «Περάσαμε στη σχολή τάδε» και θα το εννοούν. Γιατί σιγά και μην το αφήσουν στην ησυχία του το παιδάκι μετά. Θα συνεχίσουν να του επιβάλλουν τα «θέλω» τους. Θα του βρουν και μια νυφούλα ή ένα γαμπρούλη, ανάλογα με τα γούστα, θα του διαλέξουν καναπέ για το σαλόνι, θα αποφασίσουν πότε θα αποκτήσει δικά του παιδιά, πώς θα τα μεγαλώσει και δεν ξέρω τι άλλο. Τα παιδάκια τέτοιων μανάδων είναι για λύπηση. Ακόμα κι αν περάσουν (μαζί με τη μάνα τους εννοείται), σε μια σχολή, δε θα αυτονομηθούν στον αιώνα τον άπαντα. Πάντα θα είναι «μανοπαίδια», για να μη χρησιμοποιήσω καμιά άλλη κουβέντα που θα είναι παλιοκουβέντα και ξεκινάει από «μπου…» και τελειώνει σε «…έσες» και έχει ένα «χ» ανάμεσα! Δε θα μπορούν να είναι μόνα τους. Κι αν αναγκαστούν να είναι, απλώς θα τα κάνουν θάλασσα, γιατί δεν ξέρουν μπάνιο χωρίς τα μπρατσάκια - μάνα, δεν έχουν ασκηθεί στη λήψη αποφάσεων.
Κι ενώ αυτές οι μανάδες πνίγουν την προσωπικότητα του παιδιού, όπως μας έπνιξε το νέφος του ισλανδικού ηφαιστείου, οι άλλες το πνίγουν με πιο παραδοσιακούς και αυταρχικούς τρόπους. Οι πρώτες έχουν και τη βλακώδη δικαιολογία: «από αγάπη το κάνω». Οι δεύτερες δεν ξέρω τι έχουν. Γιατί το να φέρονται στο παιδί σαν να είναι ο Κούντα Κίντε (καλός και ονομαστός δούλος) δε δείχνει παρά συμπλέγματα, σωρευμένη κακία και ανασφάλεια. Σαν να θέλουν να εκδικηθούν το παιδί για τους πόνους της γέννας που τους προκάλεσε, όταν το έφερναν στον κόσμο, για τις ραγάδες και τα περιττά κιλά που τις συνοδεύουν από τότε!
Μπαίνει το παιδάκι ανυποψίαστο στο σπίτι και ανακοινώνει μέσα στην τρελή χαρά και τη δικαιολογημένη περηφάνια: «Μαμά πήρα ενενήντα εφτά (97) στα εκατό (100) στη Φυσική Κατεύθυνσης»!!! Και η μαμά, αντί να χαρεί για το βλαστάρι της, με ύφος απόγνωσης παρατηρεί: «Γιατί βρε παιδάκι μου; Πού τα έχασες τα τρία (3) μόρια»; Το παιδί με ύφος «τα έχω δει όλα με τη γραφική που έμπλεξα» θα ακούσει τον εξάψαλμο: «Όταν τα λέω εγώ ότι είσαι απρόσεκτος και τεμπέλης, γίνομαι κακιά! Μάλλιασε η γλώσσα μου να λέω διάβασε και διάβασε, αλλά ποιος να ακούσει»; Αν το παιδάκι δεν έχει λιποθυμήσει ακόμα, συνεχίζει: «Και ο διπλανός σου, ο γιος αυτής της ανεπρόκοπης της γειτόνισσας, που είναι πιο όμορφος και έξυπνος από σένα πόσο έγραψε; Ε, πόσο; Άμα νομίζεις ότι έτσι περνούν στις Πανελλαδικές, είσαι πολύ γελασμένος»! Αυτά και άλλα υποτιμητικά συνθέτουν τη συμπεριφορά των μανάδων «εγώ είμαι η καλύτερη και η εξυπνότερη σε ολόκληρη την Πλάση, απλώς δε μου δόθηκαν οι ευκαιρίες για να τα καταφέρω».
Τέτοιες μανάδες έχουν την αίσθηση ότι δεν μπορεί να είναι δικό τους παιδί το συγκεκριμένο. Πιστεύουν ότι κάποιο λάθος έγινε στο μαιευτήριο και φεύγοντας τις έδωσαν το λάθος, βλαμμένο παιδί που στην πραγματικότητα ανήκει σε άλλη. Κι αυτά τα παιδάκια είναι για λύπηση. Χωρίς την παραμικρή αυτοπεποίθηση εκείνο που καταφέρνουν είναι μια ξεγυρισμένη αποτυχία. Κουρασμένα από την πίεση της μαμάς - terminator αναζητούν τρόπους φυγής και καταπτοημένα φτάνουν στις εξετάσεις απλώς για να … επιβεβαιώσουν, συνήθως, τη μάνα δράκαινα.
Τραγικές εικόνες όλο και πιο συχνές! Κι επειδή από τέτοιες μανάδες δεν περιμένω το παραμικρό, η ελπίδα μου είναι τα παιδιά. Αυτά πρέπει να καταλάβουν ότι πρόκειται για τη δική τους ζωή και η ζωή είναι σαν ένα ταξίδι με τρένο. Έχει σταθμό αναχώρησης (γέννηση) και τελικό προορισμό (τα ραπανάκια ανάποδα). Το πόσο όμορφο θα είναι το ταξίδι εξαρτάται , σε μεγάλο βαθμό, και από τους συνεπιβάτες και οι μαμάδες που περιγράφηκαν ήδη καθόλου δεν το ομορφαίνουν. Οπότε σε κάθε παιδί τέτοιας μαμάς συμβουλεύω ένα και μόνο πράγμα: «Πέτα τη μαμά από το τρένο»!!!

"Στο δρόμο της απώλειας"!!!

Τέτοια ανησυχία είχα να την περάσω από τότε που έβλεπα την ταινία «Ο μανιακός δολοφόνος με το πριόνι VI»! Τόσους μήνες στην εξουσία η νέα κυβέρνηση και να μην αποτολμήσει μια μικρούλα επανάσταση, μια επανίδρυση έστω του εκπαιδευτικού συστήματος; Τι απραξία κι αυτή! Έφτασα σε σημείο να μην κοιμάμαι καλά τα βράδια, να σκέφτομαι ότι αυτοί θα το δουν σοβαρά το θέμα και γι αυτό το καθυστερούν. Αργούν, επειδή ακόμη και η πιο ανεπαίσθητη παρέμβαση σε έναν τόσο σημαντικό χώρο, όπως της εκπαίδευσης, προϋποθέτει μελέτη, επεξεργασία, οργάνωση στη λεπτομέρεια, αξιολόγηση των πιθανών αποτελεσμάτων και τελικά διαμόρφωση των κατάλληλων προϋποθέσεων, ώστε τα μέτρα να μην είναι «αέρα πατέρα». Γιατί, όπως όλοι γνωρίζουμε, τα καλά τα μέτρα μπορεί να είναι «αέρα μητέρα», «αέρα κουμπάρα», «αέρα μπατζανάκη» αλλά ποτέ μα ποτέ «αέρα πατέρα»!
Επιτέλους, έφτασε η ώρα της γαλήνης. Τα πρώτα μέτρα -ενδεικτικά των προθέσεων αλλά και των δυνατοτήτων- της νέας κυβέρνησης έκαναν την εμφάνισή τους προκαλώντας ρίγη συγκινήσεως, «ένθεη μανία και έξαλλο ενθουσιασμό» στα πλήθη. Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, δημιουργία του ψηφιακού σχολείου, νέος τρόπος πρόσληψης των εκπαιδευτικών και κυρίως κατάργηση της βάσης του δέκα και αύξηση των απουσιών. Αυτά τα δυο τελευταία από μόνα τους πιστοποιούν την ευφυή πρωτοτυπία και την απαράμιλλη επαναστατική πρακτική που διέπει τη νέα ηγεσία της παιδείας μας.
Καιρός ήταν πλέον να εμφανιστούν μερικοί έξυπνοι και προοδευτικοί άνθρωποι στο χώρο του υπουργείου Παιδείας για να βάλουν τα πράγματα σε τάξη. Κάθισαν και σκέφτηκαν οι άνθρωποι: «Γίνεται να βελτιώσουμε το ελληνικό σχολείο; Σιγά και μη γίνεται! Κι αφού δεν γίνεται, τι να κάνουμε; Να του βάλουμε φουρνέλο;». Εδώ η απάντηση είναι ένα βαρύγδουπο ΟΧΙ, γιατί αυτό θα προκαλούσε την αντίδραση της Αριστεράς. Οπότε τι μπορούσαν να κάνουν; Μα ακριβώς αυτό που έκαναν.
Σκέφτηκαν, λοιπόν, το αυτονόητο. Αφού το σχολείο κινείται, λειτουργεί και προσφέρει σε επίπεδα κάτω της βάσης και άρα διαμορφώνει προσωπικότητες που κινούνται κάτω της βάσης, το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν να θέσουν και κριτήρια επιλογής που θα κινούνται κάτω της βάσης. Να μην παραμυθιαζόμαστε κιόλας! Κι έτσι, σε μια περίοδο που ως χώρα ψάχνουμε το ευρώ με το μεγεθυντικό φακό ώστε να μη φαλιρίσουμε, το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε να μας χρεώσει κάτι παραπάνω κρατώντας στη ζωή ΤΕΙ και ΑΕΙ που θα έπρεπε να «τα έχουν τινάξει» προ πολλού. Ίσως βέβαια, η κυβέρνηση πιστεύει ότι δίνοντας την ευκαιρία σε μαθητές αναλφάβητους (κυριολεκτώ) να εισαχθούν με βαθμούς τρία (3) και τέσσερα (4) σε τμήματα που δε θα τα επέλεγαν ούτε οι νεκροί προηγούμενων εποχών, εξασφαλίζουν μέλλον λαμπρό στη χώρα μας. Γιατί άμα «βγάλουμε» μερικές εκατοντάδες ακόμα ιχθυολόγους, ιχθυοκόμους, επισκέπτες, επισκέπτριες και ειδικούς στη λαϊκή παραδοσιακή μουσική ή στη φυτική και ζωική παραγωγή, θα γίνουμε πρότυπο ανάπτυξης διεθνώς. Αν δεν το καταλάβατε, για την τωρινή κρίση που περνάμε φταίει η έλλειψη ιχθυοκόμων από την αγορά και όχι η τεμπελιά, η ανοργανωσιά, η ματαιοδοξία, ο λαϊκισμός και η υποκουλτούρα του έθνους μας!
Δηλαδή, ούτε ένας σοβαρός άνθρωπος βρέθηκε, έστω να περνάει έξω από το υπουργείο Παιδείας και να σφυρίξει κλέφτηκα στους από μέσα: «Ρε μάγκες, άμα τα έχετε τα λεφτά, γιατί δεν τα δίνετε εκεί που πραγματικά χρειάζεται; Γιατί δεν τα δίνετε για τη βελτίωση των υποδομών σε σχολές σύγχρονες και αναγκαίες; Γιατί δεν τα δίνετε εκεί που εισάγονται παιδιά που μόχθησαν, αφιέρωσαν χρόνο, χρήμα και κυρίως μυαλό; Για ποιο λόγο πρέπει να συνεχίσουμε να ανεχόμαστε, να επιβραβεύουμε και κυρίως να ακριβοπληρώνουμε τη μετριότητα και την τεμπελιά»; Αλλά έτσι είμαστε εμείς και άρα τέτοια εξουσία μας ταιριάζει. Μια εξουσία άσκοπης σπατάλης που θα συνεχίσει να υποθηκεύει το μέλλον όλων, δικαίων και αδίκων.
Εκείνο, όμως, που βεβαιώνει ότι το ελληνικό σχολείο βρίσκει πλέον το δρόμο τον σωστό είναι η αύξηση των μαθητικών απουσιών. Η δικαιολογία ήταν ότι φέτος αρκετοί μαθητές, λόγω γρίπης, αναγκάστηκαν να λείψουν για μέρες από τα μαθήματά τους. Ωραίο; Βέβαια, θα μπορούσε το υπουργείο απλώς να «σβήσει» τις απουσίες εκείνων που πράγματι ήταν άρρωστοι αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν ημίμετρο και τέτοια στη χώρα μας δεν περνούν. Εδώ, άμα είναι να την κάνουμε τη δουλειά, την κάνουμε όμορφα και παστρικά. Μισές δουλειές δεν θέλουμε. Οπότε το υπουργείο επέδειξε λογική και σύνεση και έκανε αυτό που έκανε. Σου λένε οι υπεύθυνοι -υπουργός, υφυπουργοί, σύμβουλοι και βάλε- όλοι πλέον, ακόμα και οι πέτρες (γιατί στον τόπο μας και οι πέτρες έχουν μυαλό και λόγο) ξέρουν ότι το σχολείο όχι μόνο δεν προάγει τίποτε καλό αλλά έχει γίνει πηγή κινδύνων απερίγραπτων. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, για να περιορίσουμε το κακό είναι να μειώσουμε το χρόνο επαφής των μαθητών μ’ αυτό. Τέλειο!
Μάλιστα, αν αυτό που χαρακτηρίστηκε προσωρινό μέτρο, ακολουθήσει την πεπατημένη -στη χώρα μας ουδέν μονιμότερον του προσωρινού- τότε σίγουρα το σχολείο βρήκε το δρόμο του και επίσημα πια. Ίσως η φετινή χρονιά λειτουργήσει και ως πρότυπο για τις επόμενες. Σκεφτείτε ότι φέτος τα σχολεία δε λειτούργησαν λόγω εκλογών, λόγω καταλήψεων, λόγω απεργιών, λόγω γρίπης, λόγω εκδρομών, λόγω κακοκαιρίας, λόγω απουσίας εκπαιδευτικών, λόγω αρχαιρεσιών της ΟΛΜΕ, της ΔΟΕ, του ΟΣΕ, του ΟΤΕ, της ΕΥΔΑΠ, του συλλόγου σαλαμεμπόρων Κάτω Μαγουλίτσας. Αν σ’ αυτά προσθέσουμε και τις απουσίες που δικαιωματικά μπορούσε να κάνει κάθε μαθητής, τότε ακόμα και ο πιο ηλίθιος μπούφος καταλαβαίνει ότι το σχολείο έκανε φέτος το μικρότερο δυνατό κακό στους μαθητές του. Οι μέρες που τα σχολεία λειτούργησαν κανονικά υπήρξαν ελάχιστες. Η προσφορά μερικών ακόμα απουσιών ολοκληρώνει το θετικό βήμα. Από την επόμενη σχολική χρονιά μπορούμε να αυξάνουμε σταδιακά τις απουσίες μέχρι το σχολείο να καταλήξει … προαιρετικό -για εκπαιδευτικούς και μαθητές- και άρα ακίνδυνο.
Δεν ξέρω τι λέτε και τι σκέφτεστε εσείς, προσωπικά πιστεύω ότι το ελληνικό σχολείο βρήκε το δρόμο του. Το δρόμο της απώλειας!

Η Ελλάδα αλλάζει! Εμείς;

Αν πριν λίγο καιρό τολμούσε κανείς και να σκεφτεί αυτό που τώρα συμβαίνει στη χώρα, σίγουρα θα τον περνούσαν για τρελό αλλά πιθανώς θα του άφηναν το περιθώριο να κυκλοφορεί ελεύθερος. Αν τολμούσε, όμως, και να το εκφράσει, τότε είχε εξασφαλίσει εισιτήριο για ισόβιο εγκλεισμό στο χειρότερο κολαστήριο, όπου θα ζούσε εφιάλτες χειρότερους και από εκείνους που έζησε ο Τζακ Νίκολσον στη «Φωλιά του Κούκου».
Η ανακοίνωση των οικονομικών μέτρων με στόχο τη σωτηρία(;) της χώρας στους περισσοτέρους προκάλεσε σοκ ισχυρότερο και από εκείνο του big bang. Αυτό επιβεβαιώνει την άποψή μου ότι στην Ελλάδα έχει κυριαρχήσει το είδος των ανθρώπων … «θα σκεφτώ άλλη φορά, γιατί τώρα έχω κάτι άλλο να κάνω». Τέτοιοι τύποι νιώθουν έκπληξη ακόμα και στην πιο ανεπαίσθητη μεταβολή των βαρομετρικών («Καλέ τι καιρός είναι αυτός; Το πρωί έφυγα με κοντομάνικο από το σπίτι και τώρα χρειάζεται παλτό!»).
Κάπως έτσι την πάτησαν και τώρα. Το πρωί κανόνισαν ένα ακόμα δανειάκι για το σπίτι - προίκα της κόρης («μη μας μείνει και στο ράφι»!) ή το αυτοκίνητο δώρο στο γαμπρό («μην το χάσουμε το κελεπούρι»!), το μεσημεράκι «φόρτωσαν» την κάρτα περισσότερο κι από τριαξονικό («μα είχε κάτι προσφορές»!) και το βράδυ, μπροστά στην τηλεόραση, την έπαθαν τη χλαπάτσα. Μείωση μισθών, επιδομάτων, συντάξεων και δώρων, αύξηση ορίων ηλικίας για σύνταξη. Η Μεγάλη Έκρηξη! Ποιος το περίμενε; Βέβαια, λίγο πριν οι «όπου γάμος και χαρά, η Βασίλω πρώτη» γλεντούσαν με την ψυχή τους για την ανάληψη της Ολυμπιάδας, απαιτούσαν διορισμό στο Δημόσιο για το παιδάκι τους που μια φορά είχε περάσει έξω από ένα Πανεπιστήμιο, διεκδικούσαν επίδομα αφαίρεσης κάλων από τον ασφαλιστικό φορέα τους, «έκλειναν τα μάτια» μπροστά σε μια οποιαδήποτε παρατυπία ή οι ίδιοι επιβάρυναν με κάποιο τρόπο το ήδη υπερχρεωμένο κράτος.
Τώρα βλέπουν μπροστά τους μια Ελλάδα να αλλάζει … αναπάντεχα. Δεν είχαν φανταστεί ότι κάποτε θα μας έστελναν το λογαριασμό, θα μας ανακαλούσαν στην τάξη, ότι στη χώρα έπρεπε να επικρατήσει Τάξη και ότι γι αυτό δε θα χρειαζόμασταν 1,3 εκατομμύρια δημόσιους υπαλλήλους αλλά μόνο εκατό, άντε διακόσιες χιλιάδες. Οι «λαϊκές μάζες» που κάποια στιγμή «βγήκαν από την αφάνεια» (προσφιλείς δημαγωγικές εκφράσεις) χωρίς και να διαθέτουν τα εφόδια γι αυτό, τώρα βρίσκονται μπροστά στο φάσμα της επιστροφής τους σ’ αυτήν. Κι εκεί θα μεταφέρουν τα ασήκωτα χρέη που συσσώρευσαν, επειδή πείστηκαν ότι χωρίς δουλειά, κόπο και εφόδια θα είχαν το σπίτι των ονείρων τους, το μεγάλου κυβισμού αυτοκίνητο, διακοπές σε μέρη εξωτικά, ρούχα λουσάτα. Θύματα, πρωταγωνιστές αρχαίας ελληνικής τραγωδίας!
Ζούμε -με καθυστέρηση, όπως πάντα- το ελληνικό big bang αλλά όχι αναπάντεχα, όπως θεωρούν οι … «η σκέψη μου προκαλεί πονοκέφαλο χειρότερο κι από το μάτιασμα». Όλα, εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες, θύμιζαν «το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου» που εκτυλισσόταν σε αργή κίνηση, ώστε να το αντιληφτούν και οι … «έχω μια άγνωστη λέξη: τι σημαίνει σκέψη;»! Τώρα οι περισσότεροι αντικρίζουν τη ζημιά της έκρηξης.
Κάποιοι όμως, ήδη σκέφτονται ότι, αν υπεύθυνα και συλλογικά διαχειριστούμε τα αποτελέσματα του big bang, θα εκμεταλλευτούμε την ενέργεια που εκλύεται. Και με τόση ενέργεια που συσσώρευσαν οι στρεβλώσεις της ελληνικής πραγματικότητας και έμενε ανεκμετάλλευτη στο λαβύρινθο του Δημόσιου τομέα, τύφλα να έχει η σύντηξη.
Το Δημόσιο δεν είναι η στοργική αγκαλιά και το προδέρμ για τον κάθε ανίκανο, κουτοπόνηρο τεμπέλη. Και μη μου πει κανείς ότι το Δημόσιο μπορεί να συνεχίσει να πριμοδοτεί την αφασία, την αναξιοκρατία και τη μετριότητα! Ας δούμε και στη χώρα μας πια ένα δημόσιο ζωντανό, ευέλικτο, δίκαιο, μακριά από τις γραφειοκρατικές δομές που ανεχόμασταν. Όποιος αντέχει, ας παραμείνει σ’ αυτό κι ας αποφασίσει να κάνει τη δουλειά του. Οι χαλαροί ας μας αδειάσουν τη γωνιά κι ας κλαφτούν στην αγκαλιά της μάνας τους. Ο σταδιακός περιορισμός του Κράτους μπορεί να γίνει το έναυσμα για ξεκαθάρισμά του. Να μείνουν σ’ αυτό οι καλύτεροι και να αμειφθούν για να κάνουν τη δουλειά γρήγορα και παστρικά.
Αυτό μπορεί να λειτουργήσει σαν ντόμινο με δραστικές αλλαγές και στον ιδιωτικό τομέα. Καλά μυαλά που έμεναν εγκλωβισμένα και αναξιοποίητα στο Δημόσιο, πλέον θα απαγκιστρωθούν -ίσως λίγο βίαια- και θα αναζητήσουν καλύτερη μοίρα στην ελεύθερη αγορά. Και τι σημαίνει αυτό; Πιο έντονο ανταγωνισμό, ποιοτικές υπηρεσίες, καλύτερα μυαλά ελεύθερα να ονειρευτούν, να δημιουργήσουν, να προτείνουν, να βελτιώσουν. Ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα τέτοιους ανθρώπους που μέχρι τώρα τρομαγμένοι από τον κίνδυνο(;) των αλλαγών, κολλημένοι στην καραμέλα της μονιμότητας, κρύβονταν στο τίποτα του κρατικού μηχανισμού.
Με όλη αυτή την έκλυση ενέργειας είναι πιθανός ο εξορθολογισμός και του ιδιωτικού τομέα. Κάποιοι θα οδηγηθούν στην αφάνεια μην μπορώντας να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις, κάποιοι θα αποφασίσουν ότι δεν μπορούν να κοροϊδεύουν άλλο τον κόσμο και ότι αν θέλουν να επιβιώσουν, θα πρέπει να δουλέψουν. Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του. Είναι και αναγκαίο και λογικό η ελεύθερη αγορά να μπορεί να επιλέγει μεταξύ των καλύτερων, να αναδεικνύει και να αμείβει τους πιο άξιους από το να επιβραβεύει και να ανέχεται τους λιγότερο μέτριους, επειδή δεν υπάρχουν άλλοι.
Το big bang θα ανατρέψει τα πάντα έστω με τρόπο παράλογο, γιατί συνήθως μια κοινωνία μεταβάλλεται, αφού ήδη έχουν αλλάξει οι αντιλήψεις των μελών της. Εμάς, και πάλι, μας πρόλαβαν οι εξελίξεις. Όσα μέχρι τώρα γνωρίζαμε και προσπαθούσαμε να συντηρήσουμε σε βάρος της ανάπτυξης μάλλον θα χαθούν. Με την Ελλάδα που χάνεται θα χαθούν και όσοι παραμείνουν με τα χέρια σταυρωμένα. Η Ελλάδα σίγουρα αλλάζει. Το ερώτημα είναι: Εμείς;