Νέοι ή... νέοι Λουδίτες;

Ο Νεντ Λαντ -αν υπήρξε ποτέ- θα γελάει από τον άλλο κόσμο με όσα συμβαίνουν. Δύο αιώνες μετά τη φημολογούμενη δράση του, οι δρόμοι του Παρισιού, του Μιλάνου, της Μπολόνια,… γέμισαν ξανά καπνούς, φλεγόμενους κάδους και σπασμένες βιτρίνες. Μόνο που οι σύγχρονοι εξεγερμένοι δεν κρατούν βαριοπούλες για τους αργαλειούς. Κρατούν smartphones, για να μεταδίδουν live το χάος. Ειρωνεία; Ίσως.

Βρετανία, αρχές του 19ου αιώνα: Οι έμπειροι υφαντουργοί βλέπουν τους μηχανικούς αργαλειούς να κάνουν τη δουλειά τους γρηγορότερα, φθηνότερα, χωρίς να ζητούν αύξηση και άδειες με αποδοχές. Φοβήθηκαν την ανεργία, την απαξίωση της τέχνης τους και τους μισθούς πείνας. Αντέδρασαν όπως εκείνος που νιώθει ότι ο κόσμος του χάνεται: νυχτερινές επιδρομές στα εργοστάσια, κομματιασμένα μηχανήματα σε μια προσπάθεια να αναστείλουν την πρόοδο.

Η Ιστορία βέβαια, δεν τους ρώτησε αν συμφωνούν. Ο ατμός έφερε τα πάνω κάτω, χωρίς να ζητήσει την άδεια κανενός. Μέσα σε λίγες δεκαετίες δημιουργήθηκαν σιδηρόδρομοι, ατμόπλοια, μηχανουργεία, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και εφημερίδες μαζικής κυκλοφορίας. Εμφανίστηκαν επαγγέλματα που κανένας υφαντουργός, καμιά κυβέρνηση δεν μπορούσε να φανταστεί. Η μετάβαση, βέβαια, δεν ήταν ένας υγιεινός περίπατος για μια ολόκληρη γενιά εργατών. Κέρδισαν όσοι έμαθαν γράμματα, αριθμητική και να χειρίζονται τις μηχανές. Έχασαν εκείνοι που  επέλεξαν να σταθούν απέναντι στο μέλλον. Και δεν ήταν μόνο κάποιοι απλοί εργάτες. Η άρχουσα -μέχρι τότε- τάξη των αριστοκρατών-γαιοκτημόνων είδε τα προνόμιά της να γίνονται… ατμός και κτήμα των βιομηχάνων, των τραπεζιτών και των εφοπλιστών. Η νέα αστική τάξη γεννήθηκε και δεν ζήτησε συγγνώμη. Απλώς, έστειλε τον λογαριασμό.

Ευρώπη, σήμερα: Ο σύγχρονος ατμός λέγεται Τεχνητή Νοημοσύνη και τα εργοστάσια λέγονται data centers. Ο πανικός ίδιος: «Θα μας πάρει τη δουλειά!» Και ναι, κάποια επαγγέλματα θα περιοριστούν ή θα εξαφανιστούν. Κάποια άλλα γεννιούνται ήδη, προσφέροντας θέσεις εργασίας: μηχανικοί δεδομένων, ειδικοί ασφάλειας μοντέλων, επιμελητές ΑΙ, εκπαιδευτές αλγορίθμων. Έτσι ακριβώς ξεκίνησαν και οι «μηχανικοί του ατμού».

Παράλληλα, μια νέα τάξη εμφανίζεται δυναμικά στο προσκήνιο και συσσωρεύει πλούτο και εξουσία. Τα μέλη της είναι εκείνοι που δημιουργούν τη νέα ψηφιακή πραγματικότητα. Φορούν φούτερ και τζιν, σκουλαρίκια στη μύτη και στο αφτί, έχουν τατουάζ, γράφουν κώδικα, εκπαιδεύουν μοντέλα AI, ανασχεδιάζουν την οικονομία, τον κόσμο ολόκληρο και απειλούν το κατεστημένο, όπως οι βιομήχανοι απείλησαν κάποτε τους αριστοκράτες. Το κατεστημένο τρέμει. Κι έχει δίκιο. Η ιστορία σπάνια φέρθηκε καλά σε όσους περίμεναν, απλώς, να περάσει η φουρτούνα. 

Απορίες: Οι νέοι που βρίσκονται στους δρόμους έχουν συνειδητοποιήσει τι τους φοβίζει; Αναζήτησαν λύσεις; Ανήκουν στη γενιά που έχει στην τσέπη της περισσότερη γνώση από ποτέ: δωρεάν μαθήματα, πανεπιστήμια online, εργαλεία ΑΙ που εξηγούν τα πάντα χωρίς να βαρυγκωμούν. Η μόρφωση, η εξειδίκευση και η πληροφορία δεν ήταν ποτέ τόσο προσβάσιμες. Πόσοι, όμως, αξιοποίησαν αυτές τις ευκαιρίες για να μάθουν κάτι πέρα από το πώς να βελτιώνουν selfies; Σίγουρα όχι όλοι. Είναι πολύ πιο εύκολο να καταστρέφεις, να σπας βιτρίνες, να αρνείσαι την εξέλιξη από το να προσπαθήσεις να κατανοήσεις πώς λειτουργεί.

Όμως, υπάρχουν και εκείνοι που κατάλαβαν νωρίς την επερχόμενη αλλαγή, οργάνωσαν την πορεία τους, προσαρμόστηκαν. Αυτοί δεν βρίσκονται στους δρόμους. Βρίσκονται ήδη στο επόμενο στάδιο.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται: Η άγνοια όπλισε το χέρι των Λουδιτών του 19^ου αιώνα. Κάτι παρόμοιο φαίνεται ότι συμβαίνει και σήμερα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται και χαμογελά με όσους δεν διαβάζουν τα μαθήματά της. Η τεχνολογία δεν πρόκειται να σταματήσει, επειδή κάποιοι αποφάσισαν να θυμώσουν μαζί της. Όπως και τότε, η εξέλιξη θα προσπεράσει, χωρίς έλεος, εκείνους που επιλέγουν να «σπάνε τις μηχανές» αντί να μάθουν να τις κουμαντάρουν.