Οι δεξιότητες του «αύριο» δεν διδάσκονται στις αίθουσες

Έχω την αίσθηση ότι η χώρα μας αντιμετωπίζει -ανάμεσα σε πλήθος άλλων- σοβαρό πρόβλημα με την ξεκούραση των παιδιών. Η θερινή ραστώνη, η απομάκρυνση από φυλλάδια, διαγωνίσματα, ασκήσεις, αποστήθιση θεωρίας, το δημιουργικό διάλειμμα του μαθητή από τον όγκο των απαιτήσεων, αντιμετωπίζονται ως αμαρτία, τεμπελιά και ταυτίζονται με την αποτυχία. Και, κάπως έτσι, επιμένει στα θερινά μαθήματα. Πριν καλά καλά ολοκληρωθεί ο μαραθώνιος της προηγούμενης χρονιάς, οι μαθητές οδηγούνται στην αφετηρία του επόμενου, με στόχο την εισαγωγή σε μια… «καλή» σχολή.

Μπορεί στο παρελθόν κάτι να πρόσφερε όλη αυτή η εμμονική αγωνία. Όταν το πτυχίο αποτελούσε βασική προϋπόθεση επαγγελματικής επιτυχίας. Όταν ελάχιστοι είχαν τη δυνατότητα, την ικανότητα και τη διάθεση να αγωνιστούν για μια πανεπιστημιακή θέση. Σήμερα, τα πράγματα έχουν ριζικά ανατραπεί. Ο καθένας (πραγματικά ο καθένας) μπορεί με ευκολία να αποκτήσει ένα πτυχίο, μεταπτυχιακό ή διδακτορικό, καταβάλλοντας το ανάλογο αντίτιμο. Η αγορά απαιτεί, πλέον, τελείως διαφορετικές δεξιότητες από τα άτομα στα οποία θα ανοίξει τον δρόμο προς την επιτυχία.

Ελάχιστοι μπορούν να αμφισβητήσουν (αν το κάνουν, δηλώνουν την πλήρη άγνοιά τους) ότι η σύγχρονη αγορά αναζητά (και δεν βρίσκει) ανθρώπους ευφυείς, δημιουργικούς, καινοτόμους, κοινωνικούς, ψυχικά ανθεκτικούς, ικανούς να προσαρμόζονται, να αναλαμβάνουν ευθύνες, έτοιμους να δοκιμάσουν το καινούριο. Αυτές οι δεξιότητες είναι η μόνη ασφάλεια των σημερινών παιδιών απέναντι στις συνθήκες που διαμορφώνονται. Παρά τη δεδομένη πραγματικότητα, ένα ολόκληρο σύστημα στερεί από τους νέους τον μοναδικό χρόνο μέσα στον οποίο θα μπορούσαν να αποκτήσουν τις συγκεκριμένες δεξιότητες, το καλοκαίρι.

Είναι παράδοξο και παράλογο. Γονείς, εκπαιδευτικοί, παραεκπαιδευτικοί, συμφωνούν (αν δεν  ζουν στον Μεσαίωνα) ότι τα παιδιά χρειάζονται νέα  εφόδια για τον κόσμο του μέλλοντος, αποδέχονται ότι αυτός ο κόσμος μεταβάλλεται ραγδαία, ότι η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης και η εδραίωση της παγκοσμιοποίησης μεταμορφώνουν ολοκληρωτικά και ακατάπαυστα την αγορά εργασίας και ότι οι αυριανές(;) επαγγελματικές θέσεις θα απαιτούν -ήδη συμβαίνει- τελείως διαφορετική προσέγγιση της γνώσης και πρωτόγνωρες δεξιότητες. Ναι, αλλά όταν φτάνει το καλοκαίρι, μια… ανόητη παράδοση τους στρέφει σε ξεπερασμένες, καταδικασμένες σε αποτυχία, «επενδύσεις». Προτείνουν και προτιμούν τα… θερινά μαθήματα, με στόχο, μάλλον, την πρόωρη εξάντληση των μαθητών!

Οι εργοδότες δεν ενδιαφέρονται πια για τον όγκο των ασκήσεων που έλυσε τα καλοκαίρια του ο υποψήφιος για τη δουλειά, δεν νοιάζονται για το πλήθος των σελίδων που έχει αποστηθίσει ως μαθητής. Εξετάζουν αν μπορεί να επικοινωνεί, να συνεργάζεται, να αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες, να λύνει προβλήματα, να μαθαίνει διαρκώς, να δείχνει ενσυναίσθηση.

Στη διάρκεια του καλοκαιριού, η επαφή με τη Λογοτεχνία δεν είναι, απλώς, μια επιλογή για «να περνά η ώρα». Είναι μια δημιουργική ευκαιρία για καλλιέργεια της σκέψης και ενίσχυση του κώδικα επικοινωνίας μας, της Γλώσσας. Η ενασχόληση με τον προγραμματισμό δεν είναι απλώς, μια μέθοδος εκμάθησης κώδικα. Είναι το κλειδί της πρακτικής σκέψης και της κοινής γλώσσας των επαγγελμάτων του μέλλοντος. Η βελτίωση των ξένων γλωσσών δεν αποτελεί, απλώς, αποστήθιση λέξεων. Είναι παράθυρο επικοινωνίας με άλλες κουλτούρες, με διαφορετικούς ανθρώπους. Η συμμετοχή σε εθελοντικές ή αθλητικές δράσεις είναι εμπειρίες που διδάσκουν τη συνεργασία, την υπευθυνότητα, την κοινωνικότητα. Και όλα αυτά δύσκολα διδάσκονται μέσα σε μια σχολική ή φροντιστηριακή αίθουσα.

Κάποτε, ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσει κανείς μπροστά, είναι να σταματήσει να τρέχει με ασθματικούς ρυθμούς. Λέγεται (και ισχύει) ότι με παλιά υλικά δεν χτίζονται καινούρια σπίτια. Το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους της 4^ης Βιομηχανικής Επανάστασης, γιατί με παλιά μυαλά δεν δημιουργείς σύγχρονες προσωπικότητες.