Το να αναθεωρώ, να επαναπροσδιορίζω το οτιδήποτε αποτελεί ήττα. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι αναθεωρήσεις είναι κάτι βδελυρό. Αντίθετα, είναι καλό να προχωράμε στη ζωή, επανεξετάζοντας απόψεις, θέσεις ή επιλογές, εγκαταλείποντας ψευδαισθήσεις και λανθασμένες αντιλήψεις, μεθόδους και υιοθετώντας νέες. Συνήθως, τέτοιες παραδοχές μας βελτιώνουν, μας οδηγούν σε δρόμους καλύτερους, πιο φωτεινούς. Όπως και να έχει, όμως, κάθε αναθεώρηση εμπεριέχει τη συνειδητοποίηση του λάθους και άρα μιας, μικρής ή μεγαλύτερης, καθυστέρησης που προηγήθηκε. Κι αυτό πονάει.
Κάπως έτσι βίωσα την αναθεώρηση της αντίληψης που είχα διαμορφώσει για τη δημιουργικότητα. Πίστευα, ο αφελής, ότι η δημιουργικότητα προϋπέθετε ένα ιδανικό περιβάλλον. Επαφή με ανθρώπους ευφυείς, με διάθεση αναζήτησης και ανανέωσης, με δυνατότητα παραγωγής νέων ιδεών και εντοπισμού λύσεων πρωτότυπων αλλά, ταυτόχρονα, καινοτόμων και αποδοτικών.
Συνεχίζω να πιστεύω ότι ένα τέτοιο περιβάλλον προσφέρει πολλές αφορμές για εγκατάλειψη της αδράνειας και κινητοποίηση της φαντασίας, για αναζήτηση του διαφορετικού, για προσπάθεια δημιουργίας του καινούριου.
Πλέον, όμως, συνειδητοποιώ, με ιδιαίτερα δραματικό τρόπο, είναι η αλήθεια, ότι η δημιουργικότητα δεν κυοφορείται αποκλειστικά σε ένα τέτοιο πλαίσιο. Κατάλαβα ότι η αλληλεπίδραση με άτομα ευφυή, τα οποία δεν ανέχονται το τετριμμένο, το δεδομένο, την ακινησία, δεν αποτελεί το αποκλειστικό καύσιμο, την πρώτη ύλη της δημιουργικότητας. Η συγκεκριμένη δεξιότητα μπορεί, τελικά, να τροφοδοτείται και από συνθήκες που αγγίζουν το "τίποτε", το μηδέν, να κινητοποιείται από την άγνοια, την ακινησία και το απόλυτο σκοτάδι της αμάθειας.
Θα πει κάποιος "σιγά την ανακάλυψη!" και θα έχει απόλυτο δίκιο. Η μετάβαση από τον Μεσαίωνα στην Αναγέννηση το έχει αποδείξει με καταφανέστατο τρόπο εδώ και κάποιους αιώνες. Σκεφτείτε ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια του μεσαιωνικού σκότους, της άγνοιας, των δεισιδαιμονιών, υπήρξαν εκείνοι, οι οποίοι έβαλαν τα θεμέλια μιας πρωτόγνωρης εξέλιξης και προχώρησαν σε δημιουργικά έργα, επιστημονικά, καλλιτεχνικά, φιλοσοφικά,... Τέτοιοι άνθρωποι εντόπισαν και διάβηκαν τον δρόμο προς την Αναγέννηση, η οποία καταγράφεται ως μια από τις πιο λαμπρές περιόδους του ανθρώπινου πνεύματος.
Ωραίο παράδειγμα βρήκα. Κάπως έτσι, όμως, ξεκίνησαν όλα εκείνα τα οποία, τελικά, με ανάγκασαν να αποδεχτώ το λάθος μου ως προς τις πηγές της δημιουργικότητας. Από την επαφή μου με έναν σύγχρονο Μεσαίωνα άρχισε η ανατροπή. Κι αυτός ο Μεσαίωνας λέγεται "μαθητικά γραπτά" και μην κοροϊδεύετε καθόλου (γιατί όποιος κοροϊδεύει τον άλλον...).
Η προσπάθεια διόρθωσης γραπτών στο μάθημα της Γλώσσας, θεωρώ ότι αποτελεί (όλο και πιο συχνά, πλέον) την απόλυτη επαφή με τον Μεσαίωνα και το σύνολο των γνωρισμάτων του. Το απόλυτο σκοτάδι της αμάθειας, της αγραμματοσύνης, της έλλειψης επαφής με την πραγματικότητα, της αδυναμίας επεξεργασίας απλών δεδομένων, της άγνοιας των βασικότερων γλωσσικών κανόνων ακόμη και λέξεων βασικών για την απλή, καθημερινή ανθρώπινη επικοινωνία και συνεννόηση. Τι "φοβώντας", "εκμεταλλεύοντας", "αισθάνοντας", "ανταγωνίζοντας" και "δέχοντας", βλέπουν τα ματάκια μου, δεν περιγράφεται. Το τι "άνχος" αλλά και "άνγχος", "εξυνχρονισμό", "τροχοπαίδι", περνάνε από μπροστά μου, δεν λέγεται. Για να μην αναφερθώ στην κόλαση (χειρότερη και από εκείνη του Δάντη) των τριγενών και δικατάληκτων (μάλλον θα ταίριαζε περισσότερο το: "των τριγενές και δικατάληκτων)!!!
Μιλάμε για γραπτά, τα οποία -ακόμη και στη σκέψη ότι πρέπει να διορθωθούν- προκαλούν κρίσεις πανικού, ανατριχίλες, έντονες ζαλάδες, "αγχώδες" διαταραχή, εκρήξεις θυμού, οργή, απανωτές εκπλήξεις και... "συνεχές" εκνευρισμό.
Κι, όμως, τέτοιας και ακόμη χειρότερης ποιότητας γραπτά αντί να με καταβάλλουν, να με οδηγούν σε αδράνεια, να με κάνουν να λιγουρεύομαι βαριά ναρκωτικά, ανακάλυψα ότι, συχνά, με κινητοποιούν, πυροδοτούν τη σκέψη μου, τη διάθεση ενασχόλησής μου με ενδιαφέροντα πράγματα, αποτελούν κίνητρο για ανανέωση και δημιουργία.
Πρόκειται, μάλλον, για μηχανισμό άμυνας. Γιατί κάθε δυο, τρία -το πολύ- γραπτά νιώθω την ανάγκη να εγκαταλείψω. Ναι, τα διαλείμματα είναι χρονικά πολύ μεγαλύτερα από τον χρόνο εργασίας. Σε τέτοιες φάσεις, λοιπόν έχω διαβάσει ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία, έχω ακούσει πολύ καλή μουσική, έχω γράψει τα πιο ολοκληρωμένα κείμενά μου, έχω μελετήσει, εμβαθύνει και δώσει λύσεις σε θέματα που με απασχολούν, έχω εντοπίσει ουσιαστικές απαντήσεις σε διλήμματα μαθητών μου, έχω μαγειρέψει πεντανόστιμα πιάτα. Σε βαριές καταστάσεις, μάλιστα, έχω φτάσει ακόμη και στην ανανέωση της επίπλωσης του σπιτιού.
Παρόλ' αυτά δεν πρόκειται ξαφνικά να λατρέψω τη διόρθωση των μαθητικών γραπτών, να πάψω να αντιμετωπίζω τέτοιας ποιότητας γραπτά σαν τη χειρότερη κόλαση και ούτε, βέβαια, θα δω με συμπάθεια την αγραμματοσύνη του κάθε ανίδεου ζωντόβολου που μου δίνει τέτοια γραπτά και το οποίο (ζωντόβολο) αγνοώ πώς κατάφερε να φτάσει στη Β' και στη Γ' Λυκείου.
Θα σκεφτεί κάποιος: "Και τι σχέση έχει ο Σαρτρ του τίτλου με όλα αυτά;".
Μα, ήταν ο Σαρτρ που ισχυριζόταν ότι "Η κόλαση είναι οι άλλοι".
Και συνειδητοποιώ, πλέον, πώς έφτασε σε τέτοια επίπεδα δημιουργικότητας και στο συγκεκριμένο συμπέρασμα.
Θα πρέπει να είχε διορθώσει πολλά γραπτά Έκθεσης ο καψερός!
