"You'll Never Walk Alone"

Βράδυ, 25 Μαΐου πριν λίγα χρόνια και μετά από συγκλονιστικό αγώνα -από εκείνους που οι ποδοσφαιρόφιλοι θεωρούν ότι «σπάνε καρδιές»- η Λίβερπουλ κατακτούσε το Champions League και οι εκστασιασμένοι οπαδοί της άρχιζαν, στην πραγματικότητα δεν είχαν σταματήσει καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα, να τραγουδούν: «You ’ll Never Walk Alone» («Ποτέ δε θα βαδίσεις μόνος»). Ήταν οι ίδιοι οπαδοί που επί εικοσιένα χρόνια δεν εγκατάλειψαν την ομάδα τους και τη στιγμή εκείνη ζούσαν την ανταμοιβή της αδιατάρακτης πίστης τους, της «αφοσίωσής» τους στην αγαπημένη ομάδα τους.
Λίγες ώρες πριν παρόμοιες στιγμές ζούσαν οι οπαδοί της Λάρισας που μετά από, σχεδόν, μια δεκαετία περιπετειών κατάφερνε την άνοδό της στην κατηγορία των «μεγάλων». Κι εδώ τα πανηγύρια, η «ένθεη μανία» και ο «έξαλλος ενθουσιασμός» περίσσευαν αποδεικνύοντας τη μαζικότητα, τη γοητεία και την καταλυτική δύναμη που ασκεί το ποδόσφαιρο σε εκατομμύρια οπαδούς σ’ ολόκληρο τον πλανήτη.
Κάθε στιγμή, σε κάποιο σημείο της γης ένας αγώνας, ένα γκολ, μια αψιμαχία, η κατάκτηση ενός τροπαίου ή μιας νίκης γίνονται αφορμή έντονων συγκινήσεων. Πάθος, έκσταση, χαρά, άγχος, λύπη, θαυμασμός, οργή, απογοήτευση είναι ελάχιστα από τα συναισθήματα ενός οπαδού τη στιγμή που η ομάδα του αγωνίζεται. Τι είναι, όμως, αυτό που προσδίδει στο ποδόσφαιρο τόσο οικουμενικά μαγικές ιδιότητες; Ποιοι λόγοι το καθιστούν για πάρα πολλούς ανθρώπους διαφορετικής κουλτούρας, καταγωγής, οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης συνώνυμο της πίστης και της λατρείας; Γιατί ασκεί παρόμοια επίδραση στον κάτοικο της Λάρισας, του Λίβερπουλ, του Μπουένος Άιρες, της Βαρκελώνης που τόσο διαφέρουν μεταξύ τους;
Εκείνο που τροφοδοτεί την απήχηση του συγκεκριμένου αθλήματος είναι, πάνω απ’ όλα, η ανάγκη μιας πίστης για τους περισσότερους ανθρώπους. Το ποδόσφαιρο αποτελεί μια «εύκολη» πίστη χωρίς πολλές και δυσνόητες φιλοσοφίες, ώστε τις αρχές του να τις κατανοεί ο καθένας ανεξάρτητα από το επίπεδο μόρφωσης και καλλιέργειας. Η συγκεκριμένη πίστη βασίζεται στο απλό και άρα εύληπτο τρίπτυχο «χρώμα, σήμα, σύνθημα», στοιχεία που μπορεί να αντιληφθεί ο καθένας -ακόμη και ο εξαιρετικά και επικίνδυνα ηλίθιος- και γύρω από αυτά να χτίσει ένα είδος λατρείας προσδίδοντας νόημα στη ζωή του. Η ποδοσφαιρική ιδεολογία διαφέρει σημαντικά από τις αντίστοιχες πολιτικές και θρησκευτικές εξαιτίας της απλοϊκότητάς της. Προσφέρει μια κατανοητή κουλτούρα ενώ η πολιτική και η θρησκεία προβάλλουν πλήθος απαιτήσεων ακόμη και για μια απλή θεώρησή τους. Η πίστη στην ομάδα δεν προϋποθέτει γνώσεις, προβληματισμό ή λογική. Το μόνο που χρειάζεται είναι το ισχυρό -συχνά ακραίο- συναίσθημα κάτι που καθιστά προσβάσιμη τη συγκεκριμένη ιδεολογία στον καθένα.
Η μαζικότητα είναι σίγουρα μια ακόμη αιτία της απήχησης του ποδοσφαίρου, αφού η αφοσίωση του ατόμου σε μια ομάδα (κάποτε σε ανθρώπους που δε γνωρίζουμε καν) αποτελεί την εγκατάλειψη του «εγώ» και την ένταξη σε ένα σύνολο ταγμένο σε συγκεκριμένο σκοπό, πολύ πιο δυνατό που μπορεί να κάνει τη φωνή του να ακουστεί. Σ’ αυτή την περίπτωση ο οπαδός νιώθει ότι εγκαταλείπει την ασήμαντη ατομικότητά του και εντάσσεται σ’ ένα πλήθος με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ταυτότητας και συμπεριφοράς. Η είσοδος στο γήπεδο -ναό- σημαίνει εγκατάλειψη κάθε ατομικής ιδιότητας και συμμετοχή σε κάτι ομαδικό, σε μια ιεροτελεστία. Είναι η αίσθηση ισότητας, αφού στις κερκίδες ο γιατρός, ο μηχανικός, ο δάσκαλος, ο φοιτητής, ο πλούσιος επιχειρηματίας, ο μεροκαματιάρης γίνονται ένα. Εκεί η αίσθηση της αδυναμίας, της ανασφάλειας, της μετριότητας δίνει τη θέση της στη δύναμη που απορρέει από τη μαζικότητα και τον κοινό σκοπό.
Η ανάγκη εκτόνωσης, έκφρασης της καταπιεσμένης επιθετικότητας και η αναζήτηση της έντασης που δεν υπάρχει στην καθημερινότητα των περισσοτέρων, αποσαφηνίζει περαιτέρω τα χαρακτηριστικά της πίστης των οπαδών του ποδοσφαίρου. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι οι τάξεις των οπαδών κυριαρχούνται ακόμη από την ανδρική παρουσία, αφού ο άνδρας γαλουχείται, ακόμη, από παρόμοιες … αξίες! Το γήπεδο και κυρίως οι θέσεις των οπαδών αποτελούν ένα από τα τελευταία ανδρικά προπύργια σ’ έναν κόσμο που βαδίζει δυναμικά προς την ισότητα των φύλων.
Όμως και ορισμένες ακόμη παράμετροι τονώνουν την πίστη σε μια συγκεκριμένη ομάδα. Είναι κάποτε η ομάδα η μόνη αφορμή για να αισθάνονται υπερήφανοι οι κάτοικοι μιας περιοχής, μιας πόλης, μιας χώρας. Για τους κατοίκους μιας περιοχής που δεν έχει να επιδείξει πλούσια παράδοση, που δε χαρακτηρίζεται από καλλιτεχνική, επιστημονική ή οικονομική δραστηριότητα άξια λόγου, που κάποτε αισθάνεται ότι δε διαθέτει καν φυσική ομορφιά, που με λίγα λόγια δε βρίσκει στοιχεία κοινωνικής συνοχής και αιτίες τόνωσης του συλλογικού συναισθήματος η ομάδα αποτελεί σημείο αναφοράς και ενίσχυσης μιας ανύπαρκτης, κατά τα άλλα, αυτοπεποίθησης. Είναι η αίσθηση ότι οι νίκες της ομάδας, οι πρωτιές της ανήκουν σε όλους. Η πορεία της, για τον οπαδό, ταυτίζεται με εκείνη της περιοχής και τις ελπίδες του για ανάκαμψη και έξοδο από την ανωνυμία του ίδιου!
Δεν είχα ποτέ την αίσθηση αφοσίωσης του οπαδού. Το έβρισκα ανέκαθεν εξαιρετικά βαρετό και σίγουρα μη αναγκαίο. Ποτέ, βέβαια, δε με άφησε ασυγκίνητο ένα ωραίο παιχνίδι. Κάτι τέτοιο, ακόμη, λειτουργεί σαν μηχανή του χρόνου ανακαλώντας στη μνήμη μου κάτι από την ένταση των Κυριακών, τότε που περιμέναμε την ώρα της αναχώρησης για το γήπεδο, την αίσθηση ελευθερίας μακριά από αυστηρούς ελέγχους σ’ ένα χώρο που επιτρέπονταν σχεδόν τα πάντα, τα πανηγύρια, τις συγκλονιστικές στιγμές που νιώσαμε με την κατάκτηση κυπέλλου και πρωταθλήματος, την αίσθηση «μεγαλείου», όταν παρακολουθούσαμε ευρωπαϊκούς αγώνες της αγαπημένης ομάδας μας.
Μπορεί ποτέ να μην είχα ανάγκη αυτή την περίεργη κοινωνικότητα του οπαδού, αλλά καταλήγω στο ότι για ορισμένους είναι ωραίο να είσαι οπαδός, γιατί αυτό σημαίνει ότι … «ποτέ δε θα βαδίσεις μόνος»!

Βλακεία η διαχρονική κι ακατανίκητη

“Ενάντια στη βλακεία και οι ίδιοι
οι Θεοί μάχονται μάταια”
Σίλερ

Αλήθεια, γνωρίζετε πόσα βιβλία ή κείμενα έχουν γραφεί για την ανθρώπινη βλακεία; Μην το πολυσκέφτεστε, η ερώτηση είναι ρητορική, άρα κανείς δεν περιμένει την απάντησή σας. Η σωστή απάντηση είναι, έτσι κι αλλιώς, «ΠΟΛΛΑ»! Τόσα που δεν το φαντάζεστε! «Μωρίας Εγκώμιον» του Εράσμου, «Πώς έγινα βλάκας» του Μαρτέν Παζ, «Δοκίμιο Περί Ανθρώπινης Βλακείας» του C. M. Cipolla, κάμποσα δοκίμια του Ουμπέρτο Έκο δημοσιευμένα και στο «Η Σημειολογία Στην Καθημερινή Ζωή», ο Αϊνστάιν δήλωνε ξεκάθαρα ότι θεωρεί απέραντη την ανθρώπινη βλακεία και πλήθος άλλων που αυτή τη στιγμή μου διαφεύγουν ή και αγνοώ!
Και μην πείτε τι με έπιασε ξαφνικά και θυμήθηκα ό,τι έχω και δεν έχω διαβάσει για τη βλακεία! Αν, παρόλ’ αυτά, το πείτε σημαίνει ότι έχετε περιέλθει σε κατάσταση ανοησίας. Το να αγνοεί κανείς ή έστω να υποτιμά τη βλακεία είναι το πιο βλακώδες πράγμα και το πιο ολέθριο, γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο η συγκεκριμένη ανθρώπινη συμπεριφορά βρίσκει ζωτικό χώρο και επιβιώνει και αναπαράγεται και διαιωνίζεται και κατακλύζει τα πάντα. Λοιπόν, η βλακεία είναι διαχρονική και καθημερινή κι όσο κι αν αδιαφορεί κάποιος γι αυτή, δεν μπορεί να την αποφύγει. Είμαστε καταδικασμένοι να τη βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας. Η βλακεία είναι υπόθεση όλων μας, ευφυών και ηλιθίων!
Οπότε -επανέρχομαι στο θέμα- αφορμές για ενασχόληση με το μέγα αυτό ανθρώπινο θέμα υπάρχουν πολλές. Μια από αυτές μου προσφέρθηκε με ιδιαίτερη απλοχεριά πρόσφατα. Και να πως έχουν τα πράγματα!
Το πρωινό ξύπνημα αποτελεί για μένα ωραίο πράγμα ενώ για τους περισσότερους ανθρώπους όχι! Και είναι ωραίο πράγμα για μένα, επειδή δεν είναι ιδιαίτερα πρωινό ενώ για τους άλλους είναι. Τη στιγμή που ο «μέσος» άνθρωπος (πάντα ήθελα να το χρησιμοποιήσω αυτό) πήζει πρωινιάτικα αναγκασμένος να ακούει το μακρύ και το κοντό κάθε συνεργάτη ή προϊσταμένου, να εξυπηρετεί άλλους «μέσους» ανθρώπους (ήταν να μην κάνω την αρχή) βουτηγμένος στο άγχος και τον πανικό προθεσμιών, ασυνεννοησιών, συγκρούσεων και δεν ξέρω τι άλλο, εγώ ξυπνάω μέσα στην άνεση και τη ραθυμία! Ενόσω οι άλλοι τρελαίνονται, σέρνομαι χαλαρά στην καφετιέρα, επιλέγω το cd που θα συνοδεύσει τις τεμπέλικες κινήσεις μου, έρπω στην μπανιέρα για το απολαυστικό ντουσάκι μου και βέβαια, όπως κάθε ευφυής άνθρωπος -με επίγνωση της ευφυΐας του- συμβουλεύομαι τα ζώδια, ώστε να γνωρίζω τι μου επιφυλάσσει η μέρα, με τι πρέπει να ασχοληθώ και με τι όχι!
Αυτό είναι το σύνηθες πρωινό μου και είμαι της άποψης ότι τα συνήθη πράγματα δεν πρέπει να αλλάζουν, γιατί κάτι τέτοιο προκαλεί σύγχυση και ταραχή! Προχθές όμως, οδηγήθηκα σε μια αποκοτιά! Άνοιξα την τηλεόραση! Ακόμη δεν έχω καταλάβει ποια υπερκόσμια δύναμη με οδήγησε στη συγκεκριμένη απύθμενη ανοησία, ακραία ηλιθιότητα και απέραντη βλακεία αλλά είναι βέβαιο ότι θα αργήσω να το επαναλάβω! Το άνοιγμα της συσκευής κατά τις πρωινές ώρες (όπως και τις περισσότερες άλλες) θεωρώ ότι ισοδυναμεί με το άνοιγμα των πυλών ενός σοκαριστικού ηλιθιοσύμπαντος!
Το ένα κανάλι πρόβαλε ντοκιμαντέρ για τον Κάρλος το τσακάλι, το γνωστό τρομοκράτη προηγούμενων δεκαετιών. Ο Κάρλος δεν είναι τσακάλι, άνθρωπος είναι και απλώς είχε αποκτήσει αυτό το παρατσούκλι για διάφορους λόγους! Μακελειό, διαμελισμένα πτώματα, νεκροί! Μη χειρότερα, ποιος άνθρωπος μπορεί να τα παρακολουθεί αυτά πρωί πρωί; Και η συγκεκριμένη ερώτηση είναι ρητορική που πλέον ξέρετε και τι σημαίνει, οπότε μην το πολυσκέφτεστε και συνεχίστε την ανάγνωση! Στο επόμενο κανάλι -απ’ ό,τι κατάλαβα- γινόταν κάτι σαν διαγωνισμός κραυγών με θέμα το όνομα «Μακεδονία» και ποιος το δικαιούται ή όχι! Επειδή αδυνατούσα να βγάλω το παραμικρό συμπέρασμα αποφάσισα να αναζητήσω την τηλεοπτική τύχη μου στο επόμενο. Αυτό αποτέλεσε και την αιτία της τραγικής εμπειρίας μου! Στην τρίτη προσπάθεια έπεσα πάνω (μεταφορικά, άρα δεν ένιωσα σωματικό πόνο) σε αφιέρωμα στο Ζυλ Ντασέν. Όπα, σκέφτηκα, εδώ είμαστε!
Όρθιος και με το φλιτζάνι στο χέρι δεχόμουν πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του εξαίρετου δημιουργού. Ό,τι ακολούθησε αποτελεί ίσως την επιτομή της απόλυτης και απέραντης βλακείας, την επιβεβαίωση όσων έχουν γραφεί για το θέμα! Στην οθόνη εμφανίστηκαν οι παρουσιαστές της εκπομπής «Εφιαλτικός κόσμος το πρωί» ή κάπως έτσι, σχολιάζοντας το αφιέρωμα. Συμφώνησαν ότι ο Ντασέν υπήρξε σημαντική προσωπικότητα της τέχνης. Επισήμαναν ότι παρόμοιας αξίας καλλιτέχνες λείπουν πλέον από την Ελλάδα όπου όλα πια κινούνται στη μετριότητα, τη χυδαιότητα και τη βλακεία και ότι τίποτα ελπιδοφόρο δε διαφαίνεται στον ορίζοντα! «Μωρέ μπράβο», ξανασκέφτηκα, «αναβαθμίστηκε η πρωινή τηλεοπτική ζώνη»! Αλλά…
Αλλά τα καλά δε διαρκούν πολύ, γιατί αλλιώς θα έπαυαν να είναι καλά και θα γίνονταν κακά και βαρετά. Ακολούθησε το υπέρτατο σοκ! Το σκηνικό αλλάζει και οι δυο παρουσιαστές, σαν παρλιακά και μέσα σε μια τρελιάρικη διάθεση, ανακοινώνουν τι θα ακολουθήσει στην εκπομπή τους. Το πρόγραμμα, λοιπόν, είχε ζωδιακή ενημέρωση από -όπως κατάλαβα- φιρμάτη αστρολόγο, συνταγή μαγειρικής για light παστίτσιο(!), επίδειξη hot εσωρούχων γνωστού -όπως κατάλαβα- σχεδιαστή, με γνωστές -όπως κατάλαβα- μοντέλες (όλα τα κατάλαβα, άρα η τηλεόραση με κάνει να αισθάνομαι έξυπνος) και τέλος ένα παιχνίδι του στιλ: παίρνω τηλέφωνο και σε ενοχλώ και σε ρωτώ «ποιος είμαι»! Η συγκεκριμένη ερώτηση δεν είναι ρητορική, οπότε οι παρουσιαστές περιμένουν απάντηση!!!
«Πλάκα κάνουν», σκέφτηκα! Τέτοια ποιότητα και απροσμέτρητη κουλτούρα από ανθρώπους που κατά τα άλλα νιώθουν θλίψη με τη μετριότητα, την απραξία και τη βλακώδη καλλιτεχνική(;) παραγωγή που μας περιβάλλει; Δηλαδή, οι συγκεκριμένες τηλεοπτικές «προσωπικότητες» με τι κριτήριο επιλέγουν τα θέματα της εκπομπής; Μήπως την αισθητική που οδηγεί στην καλλιέργεια της νεοελληνικής κουλτούρας, ώστε σταδιακά να οδηγηθούμε στη δημιουργία ή την αναζήτηση καλλιτεχνικών έργων του επιπέδου του Ντασέν ή άλλων μεγάλων δημιουργών εγκαταλείποντας τα λιμάνια και τους ωκεανούς της βλακείας στα οποία έχουμε αράξει εδώ και δεκαετίες; Δηλαδή, οι συγκεκριμένοι μπορεί και να μην έχουν καταλάβει ότι μπροστά στην έκταση της ανοησίας τους η Κίνα μοιάζει με σμίκρυνση νετρονίου;
Και ναι, αυτό συμβαίνει! Δεν έχουν καταλάβει το μέγεθος της βλακείας τους, γιατί η φύση προστατεύει τους ηλιθίους! Ο ηλίθιος πάντα και με κάποιο απροσδιόριστο τρόπο βρίσκει έναν τουλάχιστον πιο ηλίθιο να τον ακούσει, να τον ακολουθήσει, να τον επαινέσει, οπότε παύει να αισθάνεται ηλίθιος και ούτε έχει συνείδηση της κατάστασής του ούτε θα κάνει το παραμικρό για να ξεφύγει απ’ αυτή. Αυτή η έλλειψη αυτεπίγνωσης καθιστά το βλάκα εξαιρετικά επικίνδυνο!
Πρέπει να έμεινα αποσβολωμένος για ώρα! Ευτυχώς η παιδεία μου μού επέτρεψε τελικά να ξεπεράσω το σοκ και να επιστρέψω στην καθημερινότητά μου (που δεν είναι η καθημερινότητα του μέσου ανθρώπου) σχεδόν αλώβητος καθώς θυμήθηκα όσα περί βλακείας έχω μελετήσει. Έφερα στο μυαλό μου συγκεκριμένο σημείο από το «Δοκίμιο Περί Ανθρώπινης Βλακείας» όπου ο Cipolla (πρόκειται για το συγγραφέα) αναφέρει: «Οι ηλίθιοι είναι επικίνδυνοι και ολέθριοι, επειδή τα λογικά πρόσωπα είναι δύσκολο να φανταστούν και να κατανοήσουν μια βλακώδη συμπεριφορά. Ένα έξυπνο πρόσωπο μπορεί να καταλάβει τη λογική ενός κακοποιού. Οι ενέργειες του κακοποιού ακολουθούν ένα μοντέλο λογικότητας, διεστραμμένη λογικότητα αν θέλετε, αλλά οπωσδήποτε λογικότητα. […] Με ένα ηλίθιο άτομο κάθε πρόβλεψη είναι εντελώς αδύνατη. Ένα ηλίθιο πλάσμα θα σας καταδιώξει χωρίς λόγο, χωρίς ένα ακριβές σχέδιο, στους πιο αδιανόητους καιρούς και τόπους. […] Με το χαμόγελο στα χείλη, σαν να κάνει το πιο φυσικό πράγμα στον κόσμο, ο βλάκας θα εμφανιστεί ξαφνικά για να καταστρέψει τα σχέδιά σου, για να σου χαλάσει την ησυχία σου, να σου περιπλέξει τη ζωή και τη δουλειά, να σε κάνει να χάσεις χρήμα, χρόνο, καλή διάθεση, όρεξη, παραγωγικότητα - κι όλα αυτά χωρίς κακία, χωρίς τύψη και χωρίς λόγο. Βλακωδώς. […] Με τη βλακεία και την καλή πέψη μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει πάρα πολλά πράγματα»!!!

-------------

Υ.Σ. Όσο κι αν προσπάθησα, δεν κατάφερα να εντοπίσω φωτογραφία που να ταιριάζει στο κείμενο, δηλαδή, τη φωτό ενός δεδομένα ανόητου και άρα ολέθριου ατόμου. Διάλεξα τη φωτο του πλανητάρχη -ο οποίος καμιά σχέση δεν έχει με τη βλακεία- απλώς ως φόρο τιμής στην προσφορά του στον κόσμο μια και η θητεία του ολοκληρώνεται και μαζί μ' αυτή και η εξαιρετική τύχη της ανθρωπότητας που βίωσε τα αποτελέσματα των επιλογών του!

Η Κίνα

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα! Και συμβαίνει αυτό για πολλούς και διαφόρους λόγους.

Ο πληθυσμός της, αποτελούμενος από 1.306.313.812 κατακίτρινους κατοίκους και η έκτασή της, αποτελούμενη από 9.596.960 χλμ² διαφόρων χρωμάτων, από μόνα τους είναι στοιχεία ικανά να προκαλέσουν επιφωνήματα έκπληξης του στιλ: «Ω! Τι μεγάλη και πολυπληθής και πόσο κίτρινη χώρα»!

Το ότι υπήρξε η γενέτειρα του Κομφουκίου είναι ένα ακόμη συστατικό στοιχείο που την καθιστά θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα, γιατί ως γνωστόν ο αξιαγάπητος κ. Κομφούκιος υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους Κινέζους αλλά και παγκόσμιους διανοητές και φιλοσόφους η διδασκαλία του οποίου επηρέασε βαθύτατα τον τρόπο ζωής και σκέψης της Ανατολικής Ασίας -κάτι που δεν ξέρω αν πρέπει να λογίζεται στα … δυνατά σημεία του, αν κρίνουμε από τα αρκετά φαιδρά που συμβαίνουν στην περιοχή σήμερα. Στο μεγάλο αυτό φιλόσοφο πάντως αποδίδονται δεκάδες γνωμικά και παροιμίες που χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα ποικιλοτρόπως. Ενδεικτικά αναφέρω το «είπαν στον τρελό να χ…, κι έκατσε και ξ…» ή το εμπνευσμένο «τον κ… σου βάζεις μάγειρα, σ… σου μαγειρεύει» καθώς και το άφταστο «χ… η φοράδα στ’ αλώνι» απόψεις, οι οποίες αναντίρρητα περικλείουν ιδιαίτερη σοφία και διαμόρφωσαν την πνευματική και ηθική πορεία του παγκόσμιου πολιτισμού!

Όμως η θαυμαστότητα και η ωραιότητα της Κίνας δε συνίστανται αποκλειστικά στην πολιτιστική προσφορά της. Όχι! Η συγκεκριμένη μεγάλη και κατακίτρινη ασιατική χώρα καταφέρνει και συνδυάζει με έναν πραγματικά δαιμόνιο τρόπο ένα πλήθος υπέροχων και συνάμα δημοκρατικών αντιφάσεων. Η Κίνα είναι μονοκομματική σοσιαλιστική δημοκρατία, με το Κομμουνιστικό Κόμμα να έχει την απόλυτη εξουσία (Βικιπαίδεια). Μάλιστα! Αυτό συμβαίνει στην Κίνα και μου φαίνεται απολύτως λογικό και απορώ πώς και άλλοι λαοί με δημοκρατικές ευαισθησίες δεν ακολουθούν το παράδειγμά της! Γιατί αν πιστεύατε ότι η δημοκρατία είναι συνώνυμη του πολυκομματισμού, είστε τραγικά και αξιολύπητα γελασμένοι! Σε αντίθεση με την κρατούσα αλλά δεδομένα ανόητη και αδικαιολόγητη άποψη, οι Κινέζοι δίνουν έναν άλλο ορισμό στη δημοκρατία που καμιά σχέση δεν έχει με τον ορισμό που έδωσαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, οι οποίοι κατά πως φαίνεται δεν κατάλαβαν ποτέ τι ακριβώς είχαν ανακαλύψει!

Φαντάζομαι ότι αφού η δημοκρατία στο μυαλό των Κινέζων είναι ταυτισμένη με το μονοκομματισμό, η δικτατορία θα είναι συνυφασμένη με τον πολυκομματισμό, τις ελεύθερες εκλογές και τη συμμετοχή όλων στα κοινά! Το καταλάβατε; Δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο, αν έχετε εντρυφήσει στην ανατολίτικη φιλοσοφία! Αυτή η προσέγγιση θεωρώ ότι είναι και η αιτία της χαράς που αποπνέουν οι περισσότεροι Κινέζοι που βλέπουμε σε ταινίες ιδιαίτερα παιδαγωγικού περιεχομένου αλλά και σε ντοκιμαντέρ, οι οποίοι μάλλον σκέφτονται πόσο τυχεροί είναι που ζουν σε μια από τις ελάχιστες δημοκρατίες του κόσμου.

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα και επειδή έχει καταφέρει, με τον ίδιο αξιοθαύμαστο και ιδιαίτερα λογικό τρόπο, να δώσει ένα εξαιρετικά ζουμπουρλούδικο περιεχόμενο στον κομμουνισμό ανατρέποντας κάθε θεωρία που έχει διατυπωθεί μέχρι στιγμής για τη συγκεκριμένη και πολύπαθη ιδεολογία. Το κομμουνιστικό καθεστώς της, λοιπόν, έχει αναπτύξει οικονομικές δομές οι οποίες τείνουν προς το σύγχρονο φιλελευθερισμό!!! Ωραίο κι αυτό και ιδιαιτέρως διδακτικό για τους εγχώριους κομμουνιστές που άλλο δεν έχουν παρά να καταδικάζουν σε κάθε ευκαιρία τον καπιταλισμό και το φιλελευθερισμό. Έχω την αμυδρή υποψία ότι ο κ. Μαρξ βλέποντας κάτι τέτοια θα νιώθει ρίγη υπερηφάνειας για την εξέλιξη της θεωρίας του και τον εναλλακτικό τρόπο εφαρμογής της! Μα δεν είναι υπέροχα ευφυής και ανυπέρβλητα πρωτότυπη η σύλληψη της κινεζικής ηγεσίας; Σου λέει, αφού δεν μπορούμε να παίξουμε εκτός έδρας με τον καπιταλισμό επιβάλλοντας παγκοσμίως την κομμουνιστικοδημοκρατική θεώρησή μας, θα τον φέρουμε εδώ και θα τον αντιμετωπίσουμε εντός έδρας μακροπρόθεσμα!

Και βέβαια, όπως θα περίμενε κάθε λογικός άνθρωπος από μια δημοκρατική χώρα, στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ισχύει ακόμη και σήμερα και μάλιστα τιμάται δεόντως η θανατική ποινή. Και μη βιαστεί κανείς να βγάλει κακεντρεχή συμπεράσματα του τύπου «η θανατική ποινή δε συνάδει με τη δημοκρατία»! Συνάδει και παρασυνάδει. Και παρασυνάδει επειδή και οι πρόγονοί μας -εμπνευστές της Δημοκρατίας- ταύτισαν το επίτευγμά τους με τη συγκεκριμένη και εξαιρετικά ανθρωπιστική ποινή. Δηλαδή, τι παραπάνω είχαν οι πρόγονοί μας που καταδίκασαν το Σωκράτη να πιεί το κώνειο που από γεύση δε λέει και πολλά; Ε, τι είχαν; Και μην πει κανείς ότι δική μας είναι η δημοκρατία κι ό,τι θέλουμε την κάνουμε, γιατί άμα μπορούμε εμείς να την κάνουμε ό,τι θέλουμε, η ισότητα και η δικαιοσύνη επιβάλλουν και ο κάθε άλλος, άρα και ο κατακίτρινος Κινέζος, να την κάνει ό,τι θέλει!

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα και φιλεύσπλαχνο κι αυτό φαίνεται και από τον τρόπο που διαχειρίζεται την κατάσταση στο Θιβέτ. Ορισμένοι αδαείς θεωρούν την Κίνα ιμπεριαλιστική δύναμη χωρίς να σκεφτούν τα αυτονόητα. Μα η Κίνα ψυχικό κάνει στο Θιβέτ, το οποίο και πήρε εδώ και πολλά χρόνια υπό την προστασία της. Αν κάποιοι νομίζουν ότι στο Θιβέτ και τους κατοίκους του ασκείται βία και τρομοκρατία είναι βαθιά νυχτωμένοι και κακοί και ζηλόφθονες. Όποιον Θιβετιανό κι αν ρωτήσεις άλλωστε θα καταλάβεις το μέγεθος της ευγνωμοσύνης του προς τους Κινέζους απελευθερωτές και σωτήρες, δηλαδή το αυτονόητο. Τώρα, αν εμφανίζονται ορισμένοι παρανοϊκοί και αγνώμονες στην τελετή αφής της Ολυμπιακής Φλόγας για να εκφράσουν την αντίδρασή τους σε όσα συμβαίνουν, τι να πω! Οι άνθρωποι μάλλον παίρνουν ληγμένα και δεν ξέρουν τι τους γίνεται και δεν μπορούν να εκτιμήσουν τα οφέλη που απορρέουν από την κινεζική προστασία που έχει επιβληθεί με δημοκρατικότατο τρόπο στο Θιβέτ.

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα και επειδή έχει με την ελευθερία και τα δικαιώματα μια πολύ ιδιότυπη σχέση. Αυτό άλλωστε συμβαίνει και σε κάθε άλλη δημοκρατική κοινωνία! Και με εκνευρίζουν φρικτά οι κραυγές ορισμένων ανίδεων που θεωρούν κακό πράγμα τον περιορισμό της ελευθερίας πρόσβασης στο Διαδίκτυο που ισχύει στην Κίνα. Δηλαδή, άνθρωποί μου είναι καλύτερα εδώ που το Διαδίκτυο έχει γίνει «μπάτε σκύλοι αλέστε…»; Ε, είναι καλύτερα; Και μετά μας πειράζουν οι απειλές και οι εκβιασμοί που προέρχονται από διάφορα blogs και εκτοξεύονται εναντίον δικαίων (απαράδεκτα άδικο) και αδίκων (εξαιρετικά δίκαιο); Ή μήπως θα περίμενε κανείς από ένα λαό με τόσο πανάρχαιες πολιτιστικές αρχές, οργανωτικό πνεύμα και προγραμματισμό να αφήνει τα κατακίτρινα παιδάκια του να ξημεροβραδιάζονται μπροστά σε μια οθόνη και να εθίζονται και να παραμελούν τα μαθήματά τους και να γίνονται θύματα παιδικής πορνείας και να τους πετάγονται τα μάτια έξω και να γίνονται (τα μάτια) γουρλωτά χάνοντας τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της φυλής και να αποχαζεύουν; Μη χειρότερα! Τι παράλογοι γίνονται ορισμένοι!

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα και αυτό δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς σε Ανατολή και Δύση και εξαιτίας της ιδιόμορφης άποψης που έχει για την τεχνολογία, η οποία τα τελευταία χρόνια γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση εκεί. Γιατί, μέχρι πριν λίγα χρόνια, είχαμε τη λαθεμένη εντύπωση ότι τεχνολογία είναι μια τοστιέρα που κάνει τοστ, μια ηλεκτρική σκούπα που καθαρίζει το σπίτι, ένας υπολογιστής που διευκολύνει και οργανώνει τη δουλειά μας, ένα ηλεκτρικό σίδερο που βοηθάει τα ρούχα μας να μη φαίνονται σαν να τα πάτησε αφρικανικός ελέφας και πάει λέγοντας. Αμ δε που είναι αυτά τεχνολογία! Οι Κινέζοι πρωτοπορώντας και εδώ καταθέτουν τη δική τους άποψη. Σύμφωνα μ’ αυτούς, λοιπόν, η τεχνολογία πρέπει να είναι πολύ πιο ωφέλιμη για τους ανθρώπους. Έτσι κινεζική τεχνολογία είναι γι αυτούς το ηλεκτρικό σίδερο που θα χαρίσεις στην πεθερά σου κι αυτή θα γίνει παρανάλωμα, τεχνολογία είναι η τοστιέρα που μόλις τη βάζεις στην πρίζα μετατρέπει το σπίτι σε πυροτέχνημα δίνοντας έναν ιδιαίτερα εορταστικό τόνο στο ψήσιμο του τοστ. Τεχνολογία γι αυτούς είναι ο υπολογιστής που θα κάνει τα αρχεία σου αόρατα, ώστε να απλοποιηθεί στο έπακρο η εργασία σου, είναι η ηλεκτρική σκούπα που θα ξεμαλλιάσει το πανάκριβο χαλί σου κάνοντάς το χνουδωτό και απαλό, που θα ξεπατώσει το παρκέ σου από τη ρίζα του καθαρίζοντάς το σε βάθος.

Η Κίνα είναι θαυμαστό και συνάμα ωραίο πράγμα για πολλούς και διαφόρους λόγους! Και για όοοοολους αυτούς τους λόγους και σε αναγνώριση της πολύπλευρης παγκόσμιας προσφοράς της στο σύγχρονο πολιτισμό της δόθηκε το δικαίωμα και η τιμή να οργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2008. Τώρα, γιατί ορισμένοι σκέφτονται το μποϊκοτάζ των αγώνων, αυτό είναι περίεργο πράγμα αλλά καθόλου μα καθόλου θαυμαστό και ωραίο, όπως η Κίνα!

Το τέλος της απορίας...

Λοιπόν, μέχρι στιγμής έχουμε ακούσει και διαβάσει και μάλιστα από ανθρώπους που θεωρούνται σημαντικοί διανοητές της εποχής μας για το «τέλος» που επιφυλάσσεται σε αρκετά και κάποτε σημαντικά στοιχεία του παρελθόντος! Κάπως έτσι το φως της δημοσιότητας είδε ήδη «το τέλος της εργασίας», «το τέλος του πολιτισμού», «το τέλος των εθνών» και γενικά το «τέλος των πάντων»!!! Εμένα όλα αυτά μου προκαλούν ιδιαίτερο άγχος αλλά κάνω υπομονή και σκέφτομαι: «Έτσι όπως πάμε σε λίγο καιρό θα έχουν πάρει όλα ένα "τέλος", οπότε δε θα ’χει μείνει και τίποτα, ώστε να μας τρομοκρατούν οι τρομοκράτες του πνεύματος και έτσι θα μου φύγει το άγχος και θα ξαναβρώ την ηρεμία μου»!
Όλα αυτά τα … «τέλος του κάτι» δε μου προξενούν μόνο άγχος αλλά και εντύπωση! Και μου προξενεί ιδιαίτερη εντύπωση το γεγονός ότι όλοι ασχολούνται με το πιθανώς επερχόμενο «τέλος» θεσμών και δεδομένων που κυριάρχησαν στο παρελθόν, αλλά αδυνατούν να το κάνουν και σήμερα, οπότε και τελείως φυσιολογικά «πνέουν τα λοίσθια», όμως κανείς ασχολήθηκε με το δεδομένο «τέλος» της κινητήριας δύναμης του πολιτισμού. Κανείς μα κανείς -εκτός κι αν το έχει κάνει σε εξαιρετικά κλειστό κύκλο και μου διαφεύγει- προβληματίστηκε ή αναφέρθηκε δημοσίως στο «τέλος της απορίας»!
Ωραία και καλά να θεωρείται σημαντικό αλλά είναι μόνο πιθανό ή στιγμιαίο ή και ίσως απολύτως λογικό το «τέλος της εργασίας», έτσι όπως αυτή εκφράστηκε κατά το παρελθόν. Ωραίος αλλά διόλου ανησυχητικός ο προβληματισμός για το «τέλος των εθνών», αφού εμφανίστηκε ενώ ήδη είχαμε εντοπίσει τον αντικαταστάτη του, δηλαδή την παγκοσμιοποίηση. Καλή και η κουβέντα για το «τέλος των πολιτισμών» αλλά μάλλον φαντάζει αισιόδοξη η προοπτική ενός κοινού -σε αρκετά σημεία- πολιτισμού στο πλαίσιο του οποίου θα περιοριστούν οι περιττές διαφορές και άρα οι συγκρούσεις μεταξύ ομάδων ή λαών που τόσα και τόσα δεινά επέφεραν κατά το παρελθόν.
Ωραία και καλά και τρισυπέροχα όλα αυτά, αλλά κανένα τους δεν μπορεί να συγκριθεί με το «τέλος της απορίας»!
Γιατί αν κάποια στιγμή φτάσαμε να διαμορφώσουμε εργασία, έθνη, πολιτισμούς, ενυδρεία, εντομοκτόνα, κηροπήγια, κάδρα, ρυζόγαλο και ό,τι σημαντικό, τέλος πάντων, μας περιβάλλει και ίσως αυτή τη στιγμή έχει πάρει την άγουσα για τα θυμαράκια, το καταφέραμε εξαιτίας του μεγαλειώδους χαρακτηριστικού μας, δηλαδή της απορίας! Χωρίς αυτή ακόμη θα ζούσαμε όχι μέσα αλλά έξω από σπηλιές. Και θα ζούσαμε έξω από σπηλιές, μέσα στο κρύο και την παγωνιά και τη βροχή και το χιόνι, με παρέα τους δεινοσαύρους αλλά όχι και τις αρκούδες, επειδή αυτές θα ήταν, προφυλαγμένες από τα στοιχεία της φύσης, μέσα στη σπηλιά ενεργώντας πιο έξυπνα! Και δε θα ζούσαμε εντός σπηλαίων, γιατί κανείς θα είχε την απορία να ανακαλύψει τι συνθήκες επικρατούν μέσα στη σπηλιά!
Κι όμως, ενώ με αυτή (την απορία, όχι την αρκούδα) ως στήριγμα γίναμε άνθρωποι και καταφέραμε κάποτε να επιβιώσουμε και σήμερα πλέον να διαβιώνουμε σε ανεκτές έως πολυτελείς συνθήκες σταδιακά εξαφανίζεται και παύει να αποτελεί γνώρισμα όλο και περισσότερων ανθρώπων. Κι αν αυτή χαθεί, μαζί της στον άλλο κόσμο θα παρασύρει όχι μόνο κι ό,τι άλλο έχουμε καταφέρει μέχρι στιγμής αλλά και εκείνα που λογικά θα έπρεπε να ακολουθήσουν. Χωρίς απορία δεν μπορεί να γίνει το παραμικρό! Ή μάλλον μπορεί κάτι να γίνει αλλά αυτό θα είναι η στασιμότητα!
Για το ότι ο σημερινός άνθρωπος έχει -σε μεγάλο βαθμό- πάψει να απορεί ευθύνεται πλήθος παραγόντων και δε χρειάζεται ιδιαίτερη προσπάθεια απόδειξης. Εύκολα κατανοεί ακόμη και το μύδι ή το πιο ηλίθιο μαρουλόφυλλο ότι φτάσαμε εδώ που φτάσαμε εξαιτίας όσων θέλουν να αυτοαποκαλούνται γονείς αλλά δεν είναι παρά terminators της σκέψης. Αναφέρομαι σ’ εκείνους που προσπαθούν και το καταφέρνουν συχνά, που να πάρει και να σηκώσει, να επιβάλλουν στα παιδιά τους μια τόσο δεδομένα ασφυκτική πραγματικότητα αποτρέποντάς τα από κάθε διάθεση σκέψης και αναζήτησης ενός κόσμου διαφορετικού από το δικό τους που ήδη όμως «τα έχει τινάξει»!
Φτάσαμε εδώ που φτάσαμε και γιατί ένα μεγάλο κομμάτι της σημερινής νέας γενιάς έχει «μαρουλοποιηθεί», εξαιτίας της πολύωρης παρακολούθησης τηλεοπτικών χυδαιοτήτων. Μια γενιά στην οποία δε δόθηκε καν η ευκαιρία να φανταστεί κάτι διαφορετικό από το μήνυμα που δέχεται, αφού η τηλεοπτική εικόνα διαδραματίζει το ρόλο επιχειρήματος σα να λέει στο «μυδοκοινό» της: «Να, ορίστε, δε σας το λέμε απλώς, σας το δείχνουμε κιόλας, ώστε να μη χρειάζεται καν να σκεφτείτε την πιθανότητα ότι αυτό που παρουσιάζουμε δεν υφίσταται ή τουλάχιστον δεν υφίσταται έτσι ακριβώς»!
Φτάσαμε εδώ που φτάσαμε, επειδή ένα ολόκληρο εκπαιδευτικό, πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο σύστημα έχει αφεθεί ηδονικά στα κεκτημένα -δικαιώματα, γνωρίσματα- τρομοκρατείται και τρομοκρατεί απέναντι στην πιθανότητα εξέλιξης κι αλλαγής τις οποίες αποστρέφεται, όπως ο ακατονόμαστος το λιβάνι. Φτάσαμε στο συγκεκριμένο σημείο, επειδή έχουν λείψει οι φωνές που θα μπορούσαν να μας δείξουν ότι υπάρχει κάτι καλύτερο και είναι στο χέρι του καθενός να το δημιουργήσει, να το εντοπίσει, να το γευτεί, να το αξιοποιήσει και να το χαρεί. Κι όσο αυτές οι φωνές δεν υπάρχουν, δεν υφίσταται και λόγος για σκέψη, για επεξεργασία και τελικά για απορία.
Ένας κόσμος χωρίς απορία, όμως, είναι ένας κόσμος βαρετός, στάσιμος, βλαμμένος, ικανός να μας μετατρέψει όλους σε emo της χειρότερης μορφής. Ικανός να μας κάνει να «κόβουμε φλέβες», να μη χάνουμε κηδεία για κηδεία και μνημόσυνο για μνημόσυνο για να την καταβρίσκουμε με τον πόνο και το πένθος.
Και μετά έρχονται κάτι επιστήμονες -μέσ’ την τρελή χαρά για την ανακάλυψη- και μας λένε ότι η κατάθλιψη θα είναι η πιο διαδεδομένη ασθένεια του αιώνα μας. Σιγά το επιστημονικό συμπέρασμα! Μα ήδη είναι καλοί μου άνθρωποι! Ήδη τη συναντάμε όλο και πιο συχνά μέσα στις σχολικές αίθουσες, στα κουρασμένα, καταβεβλημένα και απογοητευμένα πρόσωπα των παιδιών και είναι απολύτως φυσικό. Και είναι τόσο φυσικό, όσο το κρεμμύδι στο στιφάδο! Γιατί γίνεται στιφάδο χωρίς κρεμμύδι; Αμ δε γίνεται, γιατί αυτό δε θα είναι στιφάδο, νερομπλούκι θα είναι και δεν το φαντάζομαι ιδιαίτερα γευστικό.
Έτσι είναι και η ζωή! Και δε γίνεται ζωή χωρίς ελπίδα, χωρίς προοπτική, χωρίς αγώνα σκληρό, χωρίς την προσμονή της αλλαγής, της κατάκτησης, της βελτίωσης και κυρίως δεν είναι ζωή χωρίς την απορία. Την απορία που μας κάνει καλύτερους, μας οδηγεί στο καινούριο, μας δίνει απαντήσεις, μας κάνει τελικά να ξεχωρίζουμε ένα ανθρώπινο σύνολο από ένα χωράφι με μαρούλια και με λάχανα! Και κάποιος πρέπει να βρεθεί και να φωνάξει στα σημερινά παιδιά: «Κινηθείτε, μη στέκεστε! Υπάρχει ένας ολόκληρος πανέμορφος κόσμος εκεί έξω και σας περιμένει να τον ανακαλύψετε και να τον κατακτήσετε και να τον βελτιώσετε! Κινηθείτε και ξεκινήστε απορώντας, γιατί χωρίς απορία η ζωή σας θα είναι ένα άγευστο, απαίσιο, μίζερο φαγητό που θα σας το σερβίρουν συνεχώς και θα το βαρεθείτε πριν καν το δοκιμάσετε. Και κάντε το τώρα, γιατί αύριο ίσως είναι πολύ αργά»!

Ο Δρ Τζέκιλ και ο κος Χάιντ των blogs!

«Μα τι είναι επιτέλους αυτά τα παλιομπλόκ για τα οποία μας έχουν φάει τα αφτιά»; Η απορία διατυπωμένη από τον πατέρα μου, φαντάζομαι και από αρκετούς συνομηλίκους του -διόλου περίεργο- αλλά και από αρκετούς μαθητές μου και αντίστοιχα συνομηλίκους τους -εξωφρενικά και αφύσικα περίεργο! Ο πατέρας μου είναι μάλλον απίθανο κάποια στιγμή να χρησιμοποιήσει τα blogs ως πηγή ενημέρωσης, επικοινωνίας και πολύ περισσότερο έκφρασης, αλλά την απάντηση του την οφείλω. Την οφείλω, βέβαια, και σε αρκετούς από τους μαθητές μου, με την ελπίδα ότι θα ξεφύγουν σύντομα (ίσως έπρεπε να έχει γίνει «χτες») από το «σύγχρονο αναλφαβητισμό» και την τεχνοφοβία που τους χαρακτηρίζουν αξιοποιώντας τη σύγχρονη(;) τεχνολογία λίγο πιο έντονα!
Λοιπόν, πρέπει να ξεκινήσω από μια αναγκαία διευκρίνιση. Πρόκειται για blog (διαβάζεται μπλογκ) κι όχι για «μπλοκ» (διαβάζεται … μπλοκ)!!! Το μπλοκ είναι μικρό σημειωματάριο που χρησιμοποιούσε ο κ. Σημίτης καταγράφοντας τις παρατηρήσεις του όσο κατείχε τη θέση του πρωθυπουργού -μάλλον χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία, το χρησιμοποιεί ο μπακάλης για να θυμάται τα χρωστούμενα των πελατών, το χρησιμοποιούν και οι πελάτες του μπακάλη για να θυμούνται τι πρέπει να ψωνίσουν από αυτόν και μετά να του χρωστάνε, ώστε εκείνος με τη σειρά του να το σημειώσει στο δικό του μπλοκ (ουφ, τι μπέρδεμα)!
Ο όρος blog και όχι «μπλοκ», όπως προανάφερα, ή weblog προέρχεται από συνδυασμό των όρων web (Διαδίκτυο) και log (ημερολόγιο) και μεταφράστηκε στη γλώσσα μας ως Ιστολόγιο (συνδυασμός των «Ιστός» και «ημερολόγιο»). Τα Ιστολόγια, όπως διαβάζουμε στην ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια wikipedia, είναι Διαδικτυακή «έκδοση» που αποτελείται από άρθρα ή άλλου είδους δημοσιεύσεις (σκέψεις, προσωπικά βιώματα, απωθημένα, φωτογραφίες, διαφήμιση δραστηριοτήτων, μουσική, κριτική της επικαιρότητας…). Τα ιστολόγια ξεκίνησαν κυρίως από φίλους της τεχνολογίας, ως ηλεκτρονικά ημερολόγια όπου ο καθένας έχει τη δυνατότητα να δημοσιεύσει οτιδήποτε επιθυμεί να μοιραστεί με άλλους. Πολλά blogs επιτρέπουν στους αναγνώστες να σχολιάσουν την αρχική θέση του συγγραφέα (blogger), ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την επικοινωνία, τις συζητήσεις και τις ανταλλαγές απόψεων μεταξύ συγγραφέα και αναγνωστών.
Τα Ιστολόγια βρίσκουν τελευταία και στη χώρα μας απήχηση όχι μόνο σε … απλούς ανθρώπους κάθε ηλικίας αλλά και σε πιο … σύνθετους(;) με την παρουσία στο χώρο γνωστών πολιτικών, καλλιτεχνών, επιστημόνων αλλά και δημοσιογράφων από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Η συγκεκριμένη απήχηση καθώς και η δυνατότητά τους να επηρεάζουν ένα σημαντικό τμήμα πολιτών και να παρεμβαίνουν, κάποτε δυναμικά, στη διαδικασία ενημέρωσης και διαμόρφωσης άποψης τα τοποθέτησε στο επίκεντρο συζητήσεων των τελευταίων ημερών. Πολιτικοί αλλά και παράγοντες των παραδοσιακών media άρχισαν να τα υπολογίζουν, κάποτε να τα φοβούνται και να λαμβάνουν υπόψη τις αναρτήσεις (posts) σ’ αυτά, όταν κατανόησαν ότι το κοινό στο οποίο αναφέρονται αυξάνει δυναμικά.
Το θέμα που ουσιαστικά απασχολεί είναι αυτό της ανωνυμίας που κυριαρχεί στα Ιστολόγια, όπως συμβαίνει γενικά στο Διαδίκτυο. Κι ενώ υπάρχουν εκείνοι -μικρό ποσοστό- που δημοσιεύουν επώνυμα τις θέσεις τους, η πλειονότητα των bloggers προτιμά την ανωνυμία για διάφορους λόγους. «Η δυνατότητα ανωνυμίας είναι η ευλογία αλλά και η πληγή του Διαδικτύου» (Νίκος Δήμου). Η δυνατότητα απόκρυψης ή παραποίησης της ταυτότητας υπήρξε με βεβαιότητα η αιτία της τεράστιας απήχησης των blogs και γενικότερα του Διαδικτύου αλλά ταυτόχρονα και της κάθε είδους κατάχρησης και ασυδοσίας. Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει την καλή (Δρ Τζέκιλ) αλλά και την εφιαλτική (κος Χάιντ) πλευρά της.
Από τη μια, κανείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι το Διαδίκτυο, κυρίως μέσω των blogs, αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο και πιο δημοκρατικό χώρο έκφρασης και επικοινωνίας. Είναι ό,τι πιο κοντινό μπορούμε να φανταστούμε στην άμεση δημοκρατία. Καθένας έχει τη δυνατότητα, επώνυμα ή -και κυρίως- ανώνυμα, να εκφραστεί, να επικοινωνήσει, να ενημερωθεί από πλήθος πηγών, να ασκήσει κριτική και έλεγχο σε παράγοντες της πολιτικής, οικονομικής, θρησκευτικής, επιστημονικής, εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Συχνά τα blogs δημοσιοποιούν θέσεις ή ενέργειες πολιτικών, οικονομικών ή παραγόντων των μέσων μαζικής ενημέρωσης στους πολίτες, οι οποίες σε διαφορετική περίπτωση θα έμεναν κρυφές ή θα αργούσαν να αποκαλυφτούν. Τα blogs μέσω της ανωνυμίας τους παρέχουν δυνατότητα έκφρασης και άσκησης κριτικής σε άτομα δειλά, ντροπαλά ή σε άτομα που εξαιτίας της θέσης που κατέχουν δε θα είχαν παρόμοια δυνατότητα. Μια προσεκτική περιήγηση στον Κυβερνοχώρο μπορεί να οδηγήσει σε μικρούς θησαυρούς, αφού η ποιότητα των αναρτήσεων κάποτε ξεπερνάει εκείνη άρθρων ή αναλύσεων που δημοσιεύονται στα παραδοσιακά media.
Αυτή όμως η τρομακτική ελευθερία -όπως και σε κάθε δημοκρατικό πλαίσιο- του Διαδικτύου μετατρέπεται συχνά (μα πάααρα πολύ συχνά) σε εφιάλτη, περιέρχεται σε επίπεδο χυδαίας αθλιότητας και χουλιγκανικής συμπεριφοράς ανεγκεφάλων. Στα χέρια ατόμων ανεύθυνων, ανώριμων, ανασφαλών, καταπιεσμένων, ανώμαλων, σφαλιαροεισπρακτόρων, ακαλλιέργητων η ανωνυμία γίνεται αφορμή για διασπορά παραπληροφόρησης και ασύστολης προπαγάνδας, για συκοφαντίες, ύβρεις, βωμολοχίες, εκμετάλλευση, τελευταία και για απειλές! Η ανωνυμία δίνει στους συγκεκριμένους το θράσος που χρειάζονται για να ενδυθούν τη μορφή του κ. Χάιντ! Και σ’ όλα αυτά ο αδαής περιηγητής του Κυβερνοχώρου, ιδιαίτερα ο ανήλικος, ελάχιστες δυνατότητες άμυνας διαθέτει.
Το ζήτημα που ουσιαστικά τίθεται είναι αν η κατάχρηση, η ανευθυνότητα, η βλακεία και ο ψευτοτσαμπουκάς ορισμένων bloggers είναι δικαιολογία ικανή για θεσμοθέτηση περιορισμών στο Διαδίκτυο και ιδιαίτερα στο περιεχόμενο των Ιστοτόπων. Είναι βέβαιο ότι αυτό, αν είναι ή γίνει κάποτε εφικτό, θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα μιας εξουσίας ή ατόμων που έχουν εθιστεί στον έλεγχο και την καθοδήγηση των παραδοσιακών πηγών ενημέρωσης και έκφρασης των πολιτών αλλά σε καμιά περίπτωση θα εξυπηρετούσε τη δημοκρατία, η οποία, δυστυχώς, είναι αναγκασμένη να ανέχεται και την ασυδοσία προκειμένου να γεύεται την ελευθερία.
Γιατί αν μπορούμε να μιλάμε για περιορισμούς στα blogs, εξαιτίας της χυδαιότητας ορισμένων, ίσως και αρκετών κυρίων Χάιντ, τότε πρέπει να ανοίξει ένα τεράστιο θέμα περί αναγκαίων περιορισμών και σε παραδοσιακά μέσα των οποίων τη συχνότατη χυδαιότητα δε συναγωνίζεται κανένα blog. Γιατί, λοιπόν, να αφήνουμε ελεύθερη την κυκλοφορία των κίτρινων εντύπων, γιατί να μην αφαιρείται η άδεια τηλεοπτικών καναλιών που τον παραμικρό σεβασμό δείχνουν στην ιδιωτικότητα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια με εκπομπές σκουπίδια; Κι αν ξεκινούσε μια τέτοια διαδικασία περιορισμού, πού θα σταματούσε; Όλα αυτά είναι ανοησίες και ο μόνος υπεύθυνος για το τι θα υπάρχει, τι θα κυκλοφορεί και σε ποιο επίπεδο είναι το επίπεδο και η ποιότητα του χρήστη - καταναλωτή. Κάθε κοινωνική ομάδα -οικογένεια, σχολείο, κόμμα, οργάνωση, κράτος- έχει τη δημοκρατία που της αξίζει!
Η πορεία του Διαδικτύου τη δεδομένη στιγμή βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια των χρηστών του κι όχι ενός κεντρικά κατευθυνόμενου ελέγχου. Οι παραδοσιακές εξουσίες κάθε μορφής παρακολουθούν αποσβολωμένες την εξέλιξη ενός φαινομένου που με τη μορφή χιονοστιβάδας σαρώνει καθετί παραδοσιακό γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, ανίκανες να αντιδράσουν, εκνευρισμένες επειδή αδυνατούν να κατανοήσουν και να ελέγξουν. Από την ωριμότητα των «απλών» και των «σύνθετων» ανθρώπων που εκφράζονται μέσω Ιστοτόπων ή περιδιαβαίνουν σ’ αυτούς και από την ποιότητα των επιλογών τους θα εξαρτηθεί το μέλλον του Διαδικτύου και το ποια πλευρά του θα κυριαρχήσει. Αν οι bloggers που έχουν κάτι να εκφράσουν συνεχίσουν να κερδίζουν την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη του κοινού κι αν το συγκεκριμένο κοινό σταθεί κριτικά στα μηνύματα, περιθωριοποιώντας τη βλακεία και την ασυδοσία της δήθεν μαγκιάς, τότε καμιά εξουσία θα μπορεί να αγγίξει και να περιορίσει την ελευθερία έκφρασης του πιο δημοκρατικού χώρου της εποχής!
Και βέβαια δεν πιστεύω ότι κανείς περιμένει τον απόλυτο διαχωρισμό του καλού και του κακού στο Internet. Άλλωστε και στο εκπληκτικό μυθιστόρημα του Ρ. Λ. Στίβενσον η προσπάθεια του απόλυτου διαχωρισμού του ανθρώπινου καλού και κακού είχε τραγική κατάληξη με το θάνατο και των δυο!