2001: Η Οδύσσεια της Ανθρωπότητας

Έχετε συνειδητοποιήσει τι συμβαίνει σήμερα; Κάποιοι θα πουν ότι είναι η τελευταία μέρα του χρόνου, όμως, αυτό που συμβαίνει δεν είναι τόσο απλό και τυπικό. Ξεπερνάει τα όρια μιας συνηθισμένης παραμονής πρωτοχρονιάς, αφού σήμερα τελειώνει όχι, απλώς, μια ακόμη χρονιά αλλά μαζί της και ένας αιώνας και παράλληλα μια ολόκληρη χιλιετία. Πρόκειται για ένα «τέλος» συγκλονιστικό, το οποίο ελάχιστες γενιές έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν. Και επειδή κάθε «τέλος» είναι μια μετάβαση προς μια νέα «αρχή» οι περισσότεροι έχουμε την πίστη ότι οδηγούμαστε αντίστοιχα σε μια συγκλονιστική «αρχή». Είναι ένας σταθμός που γεννάει σε κάποιους φόβο απέναντι στο καινούριο και άγνωστο. Προβλέψεις για το τέλος του κόσμου, για βιβλικές καταστροφές, για γεγονότα που παραπέμπουν στην «Αποκάλυψη» δεν δείχνουν παρά την αγωνία ορισμένων. Σε κάποιους άλλους γεννάει προσδοκίες, την πίστη ότι, ως εκ θαύματος, τα πάντα θα μεταβληθούν και θα γίνουν καλύτερα από αύριο κιόλας. Κυρίως, όμως, είναι ώρα στοχασμού και απολογισμού για ό,τι προηγήθηκε. Όπως και αν το αντιμετωπίσει κανείς, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι ήταν μια «γεμάτη» χιλιετία, με πληθώρα συγκλονιστικών μεταβολών, συναρπαστικών επιτευγμάτων αλλά και τρομακτικών καταστροφών. Ήταν τελικά μια Οδύσσεια για την ανθρωπότητα με όλα τα στοιχεία που συνθέτουν ένα έπος. Υπήρξε, από κάθε άποψη, ένα συγκλονιστικό «ταξίδι».

Είχε απ’ όλα, θετικά και αρνητικά, απλά και επαναστατικά, καθημερινά και μοναδικά, διασκεδαστικά και τρομακτικά. Πρώτα απ’ όλα, η χιλιετία που παρέρχεται, ολοκλήρωσε τη χαρτογράφηση του πλανήτη μας με την ανακάλυψη νέων χωρών και ηπείρων, χαρακτηρίστηκε από τη συνεχή εναλλαγή και το μεσουράνημα διαφορετικών κρατών και πολιτισμών στην εξουσία καθώς και από την άνοδο και την πτώση των μεγάλων αυτοκρατοριών. Στη διάρκειά της η ανθρωπότητα βίωσε πλήθος πολιτικών και οικονομικών συστημάτων, τη φεουδαρχία, την απολυταρχία σε κάθε μορφή της και τελικά τη δημοκρατία. Έζησε τη γέννηση και το θάνατο του έθνους και του εθνικού κράτους περνώντας στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και «ταξίδεψε» από το Μεσαίωνα στην Αναγέννηση και από ΄κει στη Βιομηχανική περίοδο, στην κοινωνία της Πληροφορικής και έκανε τα πρώτα βήματα στην εποχή της Βιοτεχνολογίας. Η χιλιετία που τελειώνει είχε τέχνη, «πολύ» τέχνη! «Στολίστηκε» από το ρομαντισμό, τον κυβισμό, το ρεαλισμό, τον εξπρεσιονισμό, τον κλασικισμό, το σουρεαλισμό. «Άκουσε» κλασική μουσική, τζαζ, «λικνίστηκε» στους ρυθμούς της ποπ και «επαναστάτησε» με ροκ μουσική και τρόπο ζωής. «Πλημμυρίστηκε» από εικόνες τηλεοπτικές και κινηματογραφικές, «κατακλύστηκε» από τις πληροφορίες των μέσων μαζικής ενημέρωσης. «Συγκλονίστηκε» από την εφεύρεση της μηχανής, βίωσε «εκρηκτικές» στιγμές με τη διάσπαση του ατόμου και «φωτίστηκε» με τον ηλεκτρισμό. «Έζησε» τον ίλιγγο του πιο συγκλονιστικού ταξιδιού με την κατάκτηση του διαστήματος. «Ενθρόνισε» και «αποκαθήλωσε» πραγματικούς ηγέτες και τυράννους, «πληγώθηκε» βαθύτατα από πολέμους με εκατομμύρια θύματα και «κέρδισε» μάχες με τη θεραπεία τρομακτικών ασθενειών που ταλάνιζαν τον άνθρωπο για αιώνες. «Βελτίωσε» τις συνθήκες ζωής του ανθρώπου με την άνοδο του βιοτικού επιπέδου, του «προσέδωσε» άνεση και πολυτέλεια και «ζει» περισσότερο χάρη στην αύξηση του μέσου όρου ζωής. Με την οικολογική καταστροφή, την καταπίεση και τους εξοπλισμούς «δημιούργησε» τις προϋποθέσεις για την εμφάνιση και εδραίωση των μαζικών κινημάτων, «διασκέδασε» με την εμφάνιση του ελεύθερου χρόνου και «έχασε» το κέφι της με την εμπορευματοποίησή του. Και τέλος «έγραψε» με χρυσά γράμματα στην ιστορία τη μέγιστη κατάκτηση της ανθρωπότητας την εδραίωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ήταν μια υπέροχη χιλιετία, άξιζε τον κόπο!

Μέσα από όλα αυτά στη χιλιετία αυτή διδαχτήκαμε κάτι. Ό,τι καταστροφικό τη χαρακτήρισε προήλθε από ανθρώπους που δεν διέθεταν και άρα δεν έδειξαν σεβασμό ενώ αντίθετα καθετί πραγματικά μεγάλο ξεχύθηκε από την πηγή του σεβασμού που διέθεταν κάποιοι άλλοι. Κλείνει, πλέον, αυτή η χιλιετία και μάλλον πρέπει να κλείσει με μια ευχή από όλους μας: να μάθουμε να σεβόμαστε και να εκτιμάμε την ιδιαιτερότητα των άλλων, τον κόπο τους, να σεβόμαστε και να αναγνωρίζουμε την πρωτοτυπία, το θάρρος, το δυναμισμό. Είναι ανάγκη στη νέα χιλιετία -αν θέλουμε να «γράψουμε» μια καινούρια και εξίσου συναρπαστική σελίδα στην ανθρώπινη ιστορία- να μάθουμε να σεβόμαστε την αλήθεια, τη φύση, την καλοσύνη, την ειρήνη, τη δημοκρατία, τα δικαιώματα του κάθε ατόμου. Είναι ανάγκη να εκτιμήσουμε πραγματικά τη ζωή και την κάθε στιγμή της, μικρή ή μεγάλη, την υγεία, το κάθε χαμόγελο που μας χαρίζουν.

Προϋπόθεση για κάτι τέτοιο η κατανόηση και αποδοχή του εαυτού μας. Η συνειδητοποίηση των χαρισμάτων και των ελαττωμάτων που μας διακρίνουν, ώστε να μάθουμε να ζούμε με αυτά και να βελτιωνόμαστε, ώστε να βελτιώσουμε και τον κόσμο ολόκληρο. Με τον τρόπο αυτό θα υποδεχτούμε τη νέα χιλιετία ανοίγοντας τις πύλες της αισιοδοξίας. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε την προσμονή και την ελπίδα απέναντι στο καινούριο και να τις μετατρέψουμε σε δημιουργικές δυνάμεις. Θα είναι τα όπλα μας, ώστε να αντισταθούμε στο κακό και να στηρίξουμε το καλό. Είναι αναγκαίο να διδαχτούμε από τη χιλιετία που σβήνει σήμερα και να προσπαθήσουμε ο καθένας με το δικό του χαμόγελο να φωτίσουμε τη νέα χρονιά, τον νέο αιώνα, τη νέα χιλιετία. Αυτή άλλωστε είναι και η αξία του χρόνου που περνάει, να μας διδάσκει, να μας ωριμάζει, να μας βελτιώνει.

Τελικά, η χιλιετία που κλείνει τα είχε όλα εκτός από ένα, αφού είναι σίγουρο ότι η ανθρωπότητα δεν βρήκε ακόμη -ευτυχώς- την «Ιθάκη» της. Η Οδύσσεια συνεχίζεται και μακάρι το ταξίδι να είναι μακρύ ακόμα και γεμάτο εμπειρίες. Κυρίες και κύριοι, εγκαταλείψτε στον σταθμό καθετί αρνητικό και πάρτε μαζί σας όλα τα θετικά, προσδεθείτε, το ταξίδι στη νέα χιλιετία ξεκινάει και προβλέπεται συγκλονιστικό. Απολαύστε το!

Ιστορίες τάξης

Μαεστρική συμμετρία στο μπαρ Igniv 

Μου αρέσει η τάξη. Εννοώ μου αρέσει τα πράγματα να βρίσκονται στη σωστή θέση τους. Αν, μάλιστα, βρίσκονται τοποθετημένα και σε απόλυτη συμμετρία, τότε νιώθω ευτυχία. Αντιθέτως, μισώ την ακαταστασία. Μου τη δίνει η αταξία, μου προκαλεί εκνευρισμό, ένταση, κάποιες φορές και άγχος. Πρόκειται για κατάσταση που δεν με αφήνει να είμαι παραγωγικός.

Μου αρέσει, για παράδειγμα, τα στιλό, τα μολύβια και οι γόμες του γραφείου να βρίσκονται πάντα στη θέση τους και εννοώ να βρίσκονται πάντα στο... γραφείο, στις ειδικές θήκες που έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά γι αυτόν τον λόγο και ονομάστηκαν μολυβοθήκες, επειδή, όταν δημιουργήθηκαν υπήρχαν μόνο μολύβια και όχι στιλό. Αν ήταν τα στιλό τη μία να βρίσκονται όμορφα ταχτοποιημένα στη μολυβοθήκη τους στο γραφείο, την άλλη να βρίσκονται κάπου στην κουζίνα, μια άλλη στιγμή σε κάποιο άλλο σημείο και κάποτε κάπου που δεν ξέρει κανείς και δεν μπορεί να φανταστεί ανθρώπου νους, για ποιον λόγο κάποιοι κάθισαν, σκέφτηκαν, σχεδίασαν και δημιούργησαν μολυβοθήκες; Και δεν μπορώ να πιστέψω ότι το στιλό που μετακινείται διαρκώς σε διαφορετικά μέρη γράφει καλύτερα από κάποιο που βρίσκεται συνεχώς στη θέση του. Τα στιλό αδιαφορούν για τον τουρισμό.

Λεπτομέρεια γραπτού
μαθήτριας, η οποία
αφαίρεσε όλα τα
άχρηστα κρόσσια
διατηρώντας το ένα και
μοναδικό αναγκαίο.

Λατρεύω, επίσης, τα γραπτά των μαθητών που αποπνέουν τάξη. Γράμματα ευανάγνωστα, χωρίς άθλιες, κακοφτιαγμένες μουτζούρες και, κυρίως, χωρίς "κρόσσια" στις άκρες. Τέτοια "κρόσσια" έχουν τα γραπτά που είναι γραμμένα σε φύλλα σπιράλ τετραδίου, κομμένα άτσαλα και βιαστικά. Νιώθω την ανάγκη να δίνω πάντα ένα μπόνους σε εκείνα τα γραπτά που δείχνουν φροντισμένα και από τα οποία λείπουν οι κακόγουστες (αντι)αισθητικές παρεμβάσεις των μαθητών. Από την άλλη, δεν χαρίζομαι σε γραπτά, στα οποία βασιλεύει η αταξία, χωρίς καμιά αίσθηση του ωραίου στην εμφάνισή τους.

Αισθάνομαι ήρεμος, επίσης, μπροστά σε καθαρούς νεροχύτες. Μου τη σπάει να υπάρχει παρατημένο έστω και ένα κουταλάκι ή ένα σακουλάκι τσαγιού, ή μια κάψουλα καφέ, χωρίς να παίζει κανέναν ρόλο το είδος του τσαγιού ή του καφέ. Μου προκαλεί τον ίδιο εκνευρισμό το σακουλάκι του τσαγιού είτε πρόκειται για πράσινο τσάι είτε για φρούτα του δάσους είτε οποιουδήποτε άλλου είδους. Το ίδιο και οι χρησιμοποιημένες κάψουλες του καφέ. Δεν βρίσκω κανέναν λόγο το κουταλάκι, με το οποίο ανακάτεψε κάποιος τον καφέ του, να μην πλένεται άμεσα και να μη βρίσκεται στην ειδική θήκη στραγγίσματος. Άλλωστε είναι τόσο εύκολο να γίνει αυτό. Απλώς, δεν χρειάζεται η ανάδευση να ακολουθείται και από γλείψιμο του κουταλακίου. Αναδεύεις, ξεπλένεις, ταχτοποιείς το κουταλάκι και χαίρεσαι το τσάι ή τον καφέ σου αμέριμνος.

Είμαι πιο χαρούμενος, όταν κάθομαι σε μπαρ που έχουν τα πάντα σε τάξη. Οι ετικέτες των μπουκαλιών να βλέπουν προς την ίδια κατεύθυνση, τα μπουκαλάκια με τα μαγικά υγρά -που δίνουν σε κάποια ποτά θεϊκή γεύση και μαγικά χρώματα- ταχτοποιημένα σε απόλυτη ισορροπία, ο πάγκος του μπάρμαν ή της μπαργούμαν καθαρός, ακόμη και μετά την παρασκευή του πιο πολύπλοκου κοκτέιλ, οι αναδευτήρες, τα μαχαίρια, τα σέικερ, καθαρά και λαμπερά, έτοιμα για την επόμενη χρήση.

Θα μπορούσα να αναφερθώ σε πολλά ακόμη παραδείγματα τάξης αλλά δεν το θεωρώ απαραίτητο. Έχω την αίσθηση ότι καταλάβατε. Κάποιοι όλο αυτό το θεωρούν ψυχαναγκασμό. Και δεν με ενοχλεί καθόλου το πώς θα με χαρακτηρίσει κάποιος. Με ενδιαφέρει να μπορώ να κάνω τη δουλειά μου όμορφα και ωραία. Θέλω να να μη χάνω χρόνο αναζητώντας στιλό, γόμα, χαρτί, μαρκαδόρο για διόρθωση ή ό,τι άλλο, τη στιγμή ακριβώς που θα τα χρειαστώ. Επιθυμώ να είμαι συγκεντρωμένος σε κάτι και όχι να έχω το μυαλό μου σκορπισμένο σε χίλιες σκέψεις και σε δουλειές που πρέπει να γίνουν κάποια στιγμή, επειδή δεν έγιναν, όταν έπρεπε να γίνουν. Γίνομαι έτσι πιο παραγωγικός, αποτελεσματικός, δημιουργικός.

Αντιλαμβάνομαι ότι η συγκεκριμένη αντίληψη των πραγμάτων δημιουργεί προβλήματα και εκνευρισμό στους γύρω μου ή σε αρκετούς από αυτούς αλλά... έτσι με έκανε ο θεός και δεν γίνεται τώρα να αλλάξει κάτι. Χαίρομαι πάρα πολύ, όταν βρίσκομαι κοντά σε άτομα με την ίδια αντίληψη περί τάξης ενώ μου προκαλεί δυσφορία το αντίθετο.

Μου αρέσει η επιβεβαίωση της αντίληψής μου περί τάξης και μια τέτοια ένιωσα πρόσφατα διαβάζοντας το βιβλίο "Η σφαίρα που αστόχησε" του Richard Osman. Σε κάποιο σημείο η Τζόις -από τους πιο συμπαθείς χαρακτήρες του μυθιστορήματος- περιγράφει τη γνωριμία της με τον Τζέρι -τον μακαρίτη σύζυγό της- στην Πολίν σε έναν απολαυστικό διάλογο:

-Απλώς μπήκα σε μια αίθουσα κι αυτός ήταν εκεί, και με κοίταξε, και τον κοίταξα κι εγώ, κι αυτό ήταν όλο. Σαν να ήμουν ανέκαθεν ερωτευμένη μαζί του, χωρίς να υπάρχει ανάγκη ερωτικού σκιρτήματος. Σαν να βρίσκεις το ιδανικό ζευγάρι παπούτσια.

-Χριστέ μου, Τζόις, θα με κάνεις να τα μπήξω.

-Εντάξει, Πολίν, είχε και τα αρνητικά του.

-Σε απάτησε ποτέ με τατουατζού ονόματι Μίντι;

-Όχι, αλλά άφηνε πάντα τα χρησιμοποιημένα σακουλάκια του τσαγιού στον νεροχύτη!

Νιώθω την Τζόις απόλυτα. Αδελφή ψυχή. Και δηλώνω ότι θα διαβάσω κάθε βιβλίο που θα κυκλοφορήσει ο Osman ευελπιστώντας και σε άλλες παρόμοιες αναφορές.

Παιδιά με… οδηγίες χρήσης

Υπήρξαν εκείνες οι εποχές που οι γονείς είχαν στήσει μια παράδοξη συμμαχία με τους δασκάλους. Συμμαχία με θύματα τα παιδιά. «Δάσκαλε», έλεγε, σχεδόν απαιτούσε, ο γονιός, «Τράβα αφτί, ρίξε, μη λυπάσαι. Μπας και γίνει άνθρωπος». 

Άγριες εποχές. Υπήρχε μια, λίγο περίεργη άποψη ως προς τη διαδικασία εξανθρωπισμού των παιδιών. Αυτή περιλάμβανε σωματικές τιμωρίες, απαξίωση, περιθωριοποίηση και, βέβαια, πολύ, μα πάρα πολύ σκληρούς χαρακτηρισμούς. Τούβλο, ξύλο απελέκητο, (γ)κασμάς, ντενεκές ξεγάνωτος… αποτελούσαν, συχνά, περιγραφές μαθητών -παιδιών και εφήβων.

Τότε δεν υπήρχε ούτε δυσλεξία ούτε διαταραχή ελλειμματικής προσοχής ούτε κόπωση ούτε κακή συναισθηματική κατάσταση ούτε τίποτε, για να δικαιολογήσει παιδικές αδυναμίες ή αποτυχίες. Τα πάντα μεταφράζονταν ως τεμπελιά, βλακεία, απειθαρχία, αντιδραστική αυθάδεια. Με απλά λόγια, οι εξαιρετικά ελάχιστοι, εκείνοι που τα έπαιρναν τα γράμματα, κέρδιζαν τον σεβασμό, βρίσκονταν στο απυρόβλητο, συνήθως, γλίτωναν τις σκληρές ποινές και συμπεριφορές και προβάλλονταν ως παράδειγμα για τους υπόλοιπους. Οι άλλοι, οι πάρα πολλοί δηλαδή, που δεν σκάμπαζαν, κούνια που τους κούναγε.

Από τότε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Τα πράγματα άλλαξαν. Τα παιδιά, θύματα εκείνης της βάρβαρης εποχής, μεγάλωσαν και έγιναν γονείς. Και μπορεί να άφησαν πίσω τους την παιδική ηλικία αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, δεν τα κατάφεραν εξίσου καλά με τα τραύματά τους. Αυτά συνέχισαν να τα κουβαλούν και τα άφησαν να καθορίσουν τη συμπεριφορά απέναντι στα δικά τους παιδιά.

Μια μειονότητα, βέβαια, διαχειρίστηκε την κατάσταση, κατάφερε να βρει ισορροπίες, προβληματίστηκε ουσιαστικά, ενημερώθηκε από ειδικούς, διάβασε και, τελικά, κατανόησε τον ρόλο της, τον οποίο ανέλαβε και επιτέλεσε με επιτυχία. Οι συγκεκριμένοι, ως γονείς, βρήκαν το μέτρο, εντόπισαν αποδεκτές μεθόδους διαπαιδαγώγησης, έθεσαν περιορισμούς, στήριξαν τα παιδιά τους και τα προετοίμασαν για μια αξιοπρεπή και κάποτε ιδιαίτερα αξιόλογη πορεία. Διαμόρφωσαν και διαμορφώνουν άτομα καλλιεργημένα, δυναμικά, ευγενικά, με στόχους και όρια.

Οι περισσότεροι, όμως, δεν τα πολυκατάφεραν. Τα τραύματα έγιναν οδηγός των γονεϊκών επιλογών τους και τα αποτελέσματα -κατάθλιψη, παραβατικότητα, σχολική αποτυχία- της ανικανότητας αυτών των γονιών ζούμε έντονα σήμερα. Άλλωστε, ο ρόλος του γονιού δεν είναι εύκολη υπόθεση. Απαιτεί υπομονή, γνώση, παρατηρητικότητα, ρεαλισμό, διάθεση ουσιαστικής ενασχόλησης με το παιδί. Σύνθετη, κοπιαστική και χρονοβόρα διαδικασία. Δεν είναι άθλημα για όλους. 

Ορισμένοι έβγαλαν και συνεχίζουν να βγάζουν τα απωθημένα τους στη νεότερη γενιά. Καταπιέζουν, υποτιμούν, κακομεταχειρίζονται και συγκρίνουν τα παιδιά, διαρκώς, είτε με άλλα (τα άλλα είναι πάντα καλύτερα) είτε με τα προσωπικά κατορθώματά τους, πραγματικά ή -συνήθως- φανταστικά. Με μότο τους το "Κι εμείς που μεγαλώσαμε έτσι, τι πάθαμε;" διαιωνίζουν απαράδεκτες καταστάσεις, επιβαρυντικές για την επόμενη γενιά.

Οι περισσότεροι, όμως, οδηγήθηκαν στο άλλο άκρο. Σε μια προσπάθεια να μη ζήσουν τα παιδιά τους τη βαρβαρότητα και υποτίμηση που έζησαν οι ίδιοι στο παρελθόν, έγιναν υπερπροστατευτικοί (γονείς ελικόπτερα). Δημιούργησαν ένα περίκλειστο περιβάλλον, αποστειρωμένο και τοποθέτησαν τα παιδιά τους στο κέντρο του. Τα βλαστάρια τους, εννοείται, ότι είναι ό,τι πιο έξυπνο, όμορφο, καλυτερότερο, γέννησε η φύση. Όλοι οι άλλοι είναι κατώτεροι σε κάθε επίπεδο και σύγκριση. Κι αν τα καμάρια τους δεν τα καταφέρνουν καλά, τότε η ευθύνη είναι των άλλων, που προσπαθούν να θέσουν εμπόδια στη λαμπρή πορεία των βλασταριών τους, εξαιτίας ανείπωτου φθόνου και απερίγραπτης ζήλιας. 

Τέτοια, ατυχή περιστατικά, μικρά ή μεγάλα, γίνονται αιτία εντάσεων, δυναμικών και συνάμα γραφικά γελοίων παρεμβάσεων των γονιών στις σχέσεις με φίλους, στη δουλειά των εκπαιδευτικών ή σε συμπεριφορές γονιών άλλων παιδιών. Σε κάθε περίπτωση, προτεραιότητά τους είναι το παιδί να μη βιώσει οποιαδήποτε αρνητική κατάσταση και, βέβαια, την παραμικρή πίεση. Σε δύσκολες καταστάσεις πάντα φταίνε οι άλλοι. Ποτέ το παιδί. Το παιδί, όμως, είναι σίγουρο ότι, αργά ή γρήγορα, θα ζήσει αποτυχίες, θα δεχτεί αρνητική κριτική, κάποτε υποτίμηση και απόρριψη. Και τότε εμφανίζεται ο γονιός super-ήρωας να παραπονεθεί, να διεκδικήσει, να ενημερώσει ότι το παιδί ένιωσε άσχημα, ότι του κόπηκαν τα φτερά, ότι ανέβασε πυρετό, ότι οδηγήθηκε στην κατάθλιψη, ότι το έπιασε τρέμουλο, ότι πληγώθηκε η ψυχούλα του, ότι έβγαλε σκωληκοειδίτιδα ή φρονιμίτη ή σπυράκι στο κούτελο ή πήρε κιλά, ότι δεν έφαγε βραδινό, δεν πήγε στη γιαγιά που γιόρταζε, είδε εφιάλτη...

Κι όμως, είναι τόσο εύκολο να αποφευχθούν όλα αυτά. Χρειάζεται, απλώς, μια μικρή πρωτοβουλία από την πλευρά των γονιών. Δεν είναι και δύσκολο να συντάξουν ένα έντυπο με οδηγίες χρήσης* του παιδιού τους. Το συγκεκριμένο -είτε τυπωμένο σε χαρτί είτε, πλέον, σε φλασάκι- να το δίνουν στους φίλους ή γνωστούς του παιδιού καθώς και στις οικογένειές τους, στους δασκάλους του, στους ιδιοκτήτες καταστημάτων ένδυσης ή εστίασης, στα οποία συχνάζει το καμάρι τους, ώστε να προλαμβάνουν οποιαδήποτε παρεκκλίνουσα συμπεριφορά του περιβάλλοντος και να διασφαλίζουν τη συνέχεια του παραμυθιού, στο οποίο έχουν καταδικάσει τους μπούληδες και τις μπούλες που δημιούργησαν.

Όμορφα και παστρικά πράγματα, δηλαδή.

*Παράδειγμα εντύπου οδηγιών χρήσης παιδιού

-Το παιδί μου είναι, δεδομένα, τέλειο και το γνωρίζει, οπότε είστε υποχρεωμένοι να ενισχύετε, διαρκώς, την αυτοϊδέα του.

-Να επαινείτε συνεχώς το παιδί μου, ακόμη κι αν δεν σας δίνει αφορμές γι αυτό.

-Μην κάνετε αρνητικές παρατηρήσεις στο παιδί μου, ακόμη κι αν σας δίνει αφορμές γι αυτό.

-Μην πιέζετε το παιδί μου για οποιοδήποτε λόγο.

-Μην απαιτείτε από το παιδί μου υπευθυνότητα ή οργάνωση.

-Μην επαινείτε άλλα παιδιά μπροστά στο παιδί μου.

-Μην κοιτάζετε επίμονα το παιδί μου.

-Μην κοιτάζετε με περίεργο τρόπο το παιδί μου.

-Μην ρωτάτε το παιδί μου για κάτι, όταν υπάρχει πιθανότητα να μη γνωρίζει την απάντηση.

-Μη βάζετε μεγαλύτερους βαθμούς σε συμμαθητές του παιδιού μου.

-Μην αφήνετε άλλα παιδιά να μπουλιγκιάζουν το παιδί μου.

-Μην δείχνετε κακή διάθεση (ό,τι κι αν σας συμβαίνει) μπροστά στο παιδί μου.

-Μη αφήνετε άλλα παιδιά να εκφράσουν απορίες ή να παρέμβουν στο μάθημα, όταν το παιδί μου παίρνει τον λόγο χωρίς άδεια.

-...

Ιστορίες Facebookαμένων

Τις τελευταίες μέρες, επικρατεί διαδικτυακός αναβρασμός, με αφορμή τη νέα συνδρομητική υπηρεσία που προωθεί η META (Facebook, Instagram, Whats App). Πανικός, πυρετός, αναμπουμπούλα, τρέμουλο, φόβος κακός και ανησυχία αρκετών χρηστών για... . Δεν έχω πολυκαταλάβει για ποιο πράγμα. 

Ο κάθε άσχετος, πικραμένος, Facebookαμένος, έχει καταληφθεί από άγχος και εκφράζει έντονες ανησυχίες για την τύχη των προσωπικών δεδομένων του; Ας γελάσω και, μάλιστα, δυνατά. Κι αν συνεχιστεί αυτή η γελοιότητα με την ανάρτηση και διακίνηση του μηνύματος "Δεν επιτρέπω στο Facebook να...", θα πάθω νευρικό κλονισμό από τα γέλια.

Όσοι το κάνουν δεν δείχνουν παρά την άγνοια και την ασχετοσύνη τους και σε καμιά περίπτωση τη σοβαρότητα και την ευαισθησία τους για τα προσωπικά δεδομένα τους και για οτιδήποτε άλλο. Από τη στιγμή που κάποιος γίνεται μέλος μιας διαδικτυακής κοινότητας -γιατί αυτό είναι το Facebook, το Instagram και του διαόλ' τα κέρατα, έχει αποδεχθεί τους όρους συμμετοχής και άρα τον καταιγισμό διαφημιστικών μηνυμάτων για χρήσιμα και, κυρίως, για άχρηστα προϊόντα. Αν κάποιος επιθυμεί να απαλλαγεί από τις βλαμμένες διαφημίσεις και την παρακολούθηση των επιλογών του (κοινωνικών, καταναλωτικών,...) από τον Μεγάλο Αδελφό του Διαδικτύου, θα μπορούσε, πολύ απλά, να πληρώσει τη συνδρομή που ζητά η εταιρεία και να έχει το κεφαλάκι του ήσυχο.

Αλλά οι περισσότεροι δεν είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν για την παροχή της υπηρεσίας, μάλλον, και καμιάς άλλης υπηρεσίας. Έχουν εθιστεί στο τζάμπα, χωρίς να συνειδητοποιούν ότι τα γούστα πληρώνονται. Δηλαδή, ρε φιληνάδα και φιληνάδε, πώς θα βγει πέρα η οργάνωση και λειτουργία της υπηρεσίας που χρησιμοποιείς και (δείχνεις να) απολαμβάνεις; Πώς θα πληρωθούν οι μισθοί των υπαλλήλων της, οι τεχνολογίες που αξιοποιεί, η έρευνα που προωθεί, ο λογαριασμός του ρεύματος που καταναλώνει; Ε, πώς; Με τις άθλιες αναρτήσεις σου θα ζήσουν όλοι αυτοί ή με τις απείρου κάλλους (όπως νομίζεις) φωτογραφίες σου με το πόδι λυγισμένο, με τα χείλη φουσκωμένα, με ύφος όλο υπονοούμενα, με το κεφάλι γερμένο όλο χάρη και νάζι, με ενσταντανέ δίπλα στο καινούριο αυτοκίνητο ή με τα καινούρια ρουχαλάκια που απέκτησες και με τις επισημάνσεις σου του στιλ "είναι στο τάδε μέρος", "νιώθει ευτυχισμένος", "νιώθει ότι τον αγαπάνε"... . Αμ, αυτά δεν πληρώνουν ούτε τους εργαζόμενους ούτε τους λογαριασμούς ούτε τίποτε. Το μόνο που εξυπηρετούν οι αναρτήσεις σου είναι η προσωπική ματαιοδοξία, η ανάγκη να μοιραστείς σκέψεις, στιγμές, αγορές, ταξίδια... .

Οπότε ή κλείσε τον ρημάδι τον λογαριασμό σου ή πάψε να κλαίγεσαι και να ανησυχείς για τα προσωπικά δεδομένα σου, τα οποία, σε βεβαιώνω, ελάχιστους ενδιαφέρουν. Ο Zuckerbergk και o Gates είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσουν να κοιμούνται ήσυχοι και να κάνουν τη ζωή τους είτε εμείς κάνουμε ταξίδια και περνάμε καλά είτε διασκεδάσουμε στο τάδε μέρος είτε μείνουμε στο σπιτάκι μας με το αγαπημένο μας βιβλίο. 

Χαλαρώστε. Τα πράγματα δεν έχουν αλλάξει, ιδιαίτερα, σε σχέση με το παρελθόν. Απλώς, έγιναν πιο ψηφιακά. Σκεφτείτε τι συνέβαινε σε παλιότερες εποχές και συνεχίζει να συμβαίνει, απαράλλαχτα. Οι κυράτσες και οι κυράτσοι έπιαναν θέση στο πεζοδρόμιο ή στα καφενεία του χωριού ή της γειτονιάς παρακολουθώντας και σχολιάζοντας, συνήθως, με κακεντρέχεια την κίνηση. Και "Κοίτα αυτόν" και "Κοίτα αυτήν", "Και είπε αυτό και έκανε το άλλο" και "Προχθές είδα τον τάδε με τη δείνα". Μια από τα ίδια, δηλαδή, αλλά πιο πρωτόγονα και σε πιο περιορισμένο πεδίο.

Το κουτσομπολιό παραμένει αλλά συντελείται με διαφορετικά μέσα. Οι κανόνες παραμένουν ίδιοι. Κάθε ανάρτηση γίνεται αφορμή για σχόλιο, συνήθως, μοχθηρό, όπως ακριβώς και κάθε επιλογή, συμπεριφορά, εμφάνιση, σκέψη, κατά το παρελθόν. 

Κάθε προσπάθεια να απαγορεύσετε στο Facebook να κάνει κάτι(;), μοιάζει με την προσπάθεια να εξασφαλίσετε την εχεμύθεια της κουτσομπόλας της γειτονιάς, του σχολείου, της δουλειάς, της παρέας, ενώ της έχετε εκμυστηρευτεί κάτι προσωπικό. Αν αυτό το βρίσκετε εφικτό, τότε συνεχίστε να προσπαθείτε να θέσετε περιορισμούς στο Facebook.

Η ανάρτηση του μηνύματος, με το οποίο απαγορεύετε στο Facebook κάτι, είναι πράξη υπέρτατης ανοησίας και πρέπει να τη σταματήσετε, πάραυτα, γιατί έχει καταλήξει πιο ενοχλητική και από τις διαφημίσεις του.

Ιστορίες Κακομαθημένων

Ο καιρός προσφερόταν. Λιακάδα και υψηλές, για την εποχή, θερμοκρασίες. Το ίδιο και οι επιλογές της μάζας. Στη θάλασσα πηγαίνουμε το καλοκαίρι, τότε που πηγαίνουν όλοι. 

Η βόλτα σε παραλιακή τοποθεσία της περιοχής φάνταζε -και τελικά ήταν- ιδανική επιλογή.

Ήρεμη θάλασσα, ελάχιστος κόσμος, ησυχία, ωραία μουσική, δεν χρειαζόμασταν περισσότερα για να επιλέξουμε σημείο συνάντησης με φίλους. Οι υπεύθυνοι του καταστήματος, γνωρίζοντας τις παραξενιές μας, μάς έβαλαν σε τραπέζι μακριά από τη μεγάλη παρέα (Θεέ μου, πόσο στολισμένοι ήταν όλοι τους!!!) που ήδη καθόταν και τα νευρόσπαστα πιτσιρίκια, τα οποία βρίσκονταν σε παροξυσμό, ένθεη μανία και έξαλλο ενθουσιασμό, ούρλιαζαν και χοροπηδούσαν.

Παρατηρώ -ευτυχώς από μακριά- τα νευρόσπαστα. Σκάβουν και πετούν άμμο μέσα σε πανδαιμόνιο. Έχουν πάρει τα μοντέρνα και, μάλλον, ακριβά φωτιστικά από τα τραπέζια, μετατρέποντάς τα σε σκαπτικά εργαλεία. Τα θάβουν στην άμμο, τα γεμίζουν λάσπες. Οι υπεύθυνοι του καταστήματος τα κοιτάζουν έκθαμβοι. Ένας από αυτούς, βλέποντας την αδιαφορία των γονιών τους, δοκιμάζει να συμμαζέψει, να καθαρίσει και να τοποθετήσει στη θέση τους τα πορτατίφ. Άδικος κόπος. Το παρεάκι των σεληνιασμένων χρειάζεται δύο λεπτά για να επαναφέρει τη δική του... τάξη. Τα φωτιστικά βρίσκονται και πάλι μέσα στην άμμο ή εκσφενδονίζονται μακριά.

Ανήμποροι να αντιδράσουν, οι υπάλληλοι κοιτάζουν απορημένοι τους γονείς. Μάταια. Συνεχίζουν να πίνουν τον καφέ τους αμέριμνοι και αδιάφοροι για τα κακομαθημένα τους. Ευτυχώς, κάποια στιγμή, φεύγουν, το μαγαζί μπαίνει σε αποδεκτή τάξη, η ανακούφιση και η ηρεμία επανέρχονται στα πρόσωπα των εργαζομένων. 

Όλα καλά.

Είμαι βέβαιος ότι οι συγκεκριμένοι γονείς, θείοι, θείες, κουμπάρες, γιαγιάδες, παππούδες, μπατζανάκηδες, δεν έχουν την παραμικρή ιδέα για όσα, σε λίγο, θα κληθούν να αντιμετωπίσουν και τα οποία θα είναι πολύ αργά να διορθώσουν. Είναι σίγουρο ότι δεν έχουν ακούσει το παραμικρό για τα αποτελέσματα της έλλειψης δομής. Το μόνο που θέλουν είναι η πρόσκαιρη ησυχία τους. Η έννοια της διαπαιδαγώγησης δεν τους απασχολεί. Θα "ασχοληθούν" με τα παιδιά τους, όταν αυτά φτάσουν στο Λύκειο και άρα όταν θα πλησιάζουν οι Πανελλαδικές.

Μέχρι τότε θα έχουν δημιουργήσει άτομα χωρίς δομή, περιχαρακωμένα στο "εγώ" τους, αδιάφορα για τους γύρω τους, βίαια και επιθετικά, ανίκανα να συγκεντρωθούν ή να δεχτούν οποιαδήποτε παρατήρηση και παρέμβαση άλλου στις επιλογές και συμπεριφορές τους. Με λίγα λόγια, θα έχουν διαμορφώσει κακομαθημένα ολκής, αντιπαθή στον περίγυρο, τελείως ανεύθυνα, ανίκανα να οργανώσουν τη δουλειά τους και να πετύχουν στόχους.

Θα καθυστερούν στο μάθημα και στην παρατήρηση "άργησες", θα απαντούν "εεε, μόνο πέντε λεπτά" ή "δεν φταίω εγώ". Δεν θα μπορούν να συγκεντρωθούν στο ότι άργησαν, επειδή θα είναι ανίκανα να διαχειριστούν την παρατήρηση, να αναλάβουν την ευθύνη ή να αποδεχτούν το λάθος τους. Θα αμελούν τις υποχρεώσεις τους και στην οποιαδήποτε παρατήρηση, θα προσπαθούν να ρίξουν την ευθύνη κάπου αλλού. Τα ίδια δεν θα φταίνε ποτέ.

Και οι γονείς; Τι θα κάνουν τότε; Μέσα στην απόγνωση θα προσπαθούν να βρουν τρόπους, ώστε τα κακομαθημένα να στρωθούν για διάβασμα και να τα καταφέρουν στις εξετάσεις. Θα εκλιπαρούν τους εκπαιδευτικούς να τους δώσουν απάντηση στο: "και τώρα, τι μπορούμε να κάνουμε;". Εννοώντας, βέβαια, τι μπορούν να κάνουν οι εκπαιδευτικοί, επειδή οι ίδιοι θα αδυνατούν να απαιτήσουν, να καθοδηγήσουν, να εμπνεύσουν προς τη σωστή κατεύθυνση.

Αλλά τότε θα είναι αργά. Πολύ αργά, για να γίνει το οτιδήποτε.