Είναι παράλογο αυτό που θέλει; Αν μπούμε στην ουσία της στάσης της, χωρίς τα στερεότυπα, με τα οποία το σύστημα μας εμπότισε, θα δούμε πως δεν είναι. Αν σταθούμε με θάρρος απέναντι στο καινούριο και όχι με τον πόνο που προκαλεί η αμφισβήτηση της αυθεντίας μας, θα καταλάβουμε πόσο δίκιο έχει αυτή η γενιά. Πόσο παράλογο είναι, δηλαδή, οι νέοι να μη θέλουν να περνούν τα καλύτερα χρόνια τους σε αίθουσες σχολείων-φροντιστηρίων-συμβούλων, ακούγοντας παραινέσεις για περισσότερη προσπάθεια, προτροπές για εξουθενωτική δουλειά από την οποία θα δρέψουν οφέλη... κάποια στιγμή αργότερα; Κάποια στιγμή, η οποία συνεχώς θα απομακρύνεται. Είναι παράλογο να μη θέλουν να περνούν οχτάωρα και βάλε μέσα σε γκρίζους επαγγελματικούς χώρους, να μην έχουν την επιθυμία να παλεύουν ανταγωνιζόμενοι τους άλλους, να μην ταυτίζουν την επιτυχία και την καταξίωση με την πίεση, την έλλειψη προσωπικού χρόνου, τη σωματική και ψυχική εξουθένωση;
Μάλλον δεν είναι. Οπότε τι συμβαίνει; Μα απλώς, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια ανατρεπτική κατάσταση, την οποία οι μεγαλύτεροι προετοιμάσαμε χωρίς να το καταλάβουμε. Είχαμε τοποθετήσει την εργασία στο επίκεντρο της ζωής, την ταυτίσαμε με την ύπαρξή μας, την επενδύσαμε με τον μανδύα της ιερότητας, την αντιμετωπίσαμε ως υπέρτατη αξία.
Αυτή την αντίληψη προσπάθησε κάθε προηγούμενη γενιά να κληροδοτήσει στις επόμενες. Οι Boomers το κατάφεραν, με μεγάλη επιτυχία, με την Gen X και, σε μεγάλο βαθμό, με τους Millenials (Gen Y). Εκεί, όμως, τα πράγματα άρχισαν να αλλάζουν απροειδοποίητα. Όπως ακριβώς συμβαίνει με κάθε επανάσταση. Πλέον, μια νέα γενιά αμφισβητεί το αφήγημα -καλές σπουδές, μεταπτυχιακά, σταδιοδρομία, burnout, σύνταξη (αν δεν έχει προηγηθεί το... μοιραίο). Έρχεται με ανατρεπτική διάθεση και δηλώνει: «Συγγνώμη, αλλά εγώ θέλω να ζήσω». Εννοείται ότι θέλει δουλειά. Αλλά όχι δουλειά που θα καταπίνει τη ζωή. Θέλει χρήματα, αλλά όχι για να τα ξοδέψει σε ειδικούς ψυχικής υγείας. Θέλει νόημα, χρόνο για διασκέδαση, χρόνο για τον εαυτό της.
Το θέμα είναι ότι το βροντοφωνάζει και προσπαθεί να υλοποιήσει, κάτι που οι προηγούμενες γενιές δεν είχαν τολμήσει. Οι ενήλικες ανησυχούν. Οι νέοι θέλουν να ζήσουν έξω από τον κόσμο που ετοιμάσαμε για αυτούς(;). Και, μάλλον, αρκετοί θα τα καταφέρουν («Δούλεψε έξυπνα, δούλεψε λιγότερο και ζήσε περισσότερο») με σύμμαχο την AI. Αυτό φοβίζει το κατεστημένο, γιατί πρόκειται για ένα μοντέλο ζωής, το οποίο αδυνατεί να ελέγξει. Και τότε επιστρατεύονται οι «μπαμπούλες»: Ανεργία, Αβεβαιότητα, Τεχνητή Νοημοσύνη που θα αφανίσει τις δουλειές, χαμηλοί μισθοί!
Όλα αυτά μπορεί να είναι αλήθεια, φυσικά. Αλλά δεν είναι λόγος πανικού, λόγος να φορτώνουμε τους δεκαοχτάχρονους με την ευθύνη της πρόβλεψης του μέλλοντος της παγκόσμιας οικονομίας.
Η Gen Z φαίνεται να έχει καταλάβει κάτι απλό: καμιά σχολή και κανένα επάγγελμα δεν εγγυώνται την ευτυχία. Οι σπουδές και η δουλειά είναι κομμάτι της ζωής -σίγουρα όχι το πιο ευχάριστο- όχι το νόημά της. Κανένας μας, μεγαλώνοντας και αναπολώντας τη ζωή του, δεν θα σκεφτεί «Μακάρι να είχα απαντήσει σε περισσότερα emails»! Είναι πιθανό, όμως, να μετανιώνει, επειδή δεν αφιέρωσε περισσότερες στιγμές στην οικογένεια, τους συντρόφους, τους φίλους, τα ταξίδια, σε ό,τι πραγματικά τον έκανε ευτυχισμένο.
Λένε (κι αυτό με εκνευρίζει, πλέον, αφόρητα) ότι είναι δύσκολο στα δεκαεφτά του κάποιος να γνωρίζει τι θα κάνει στη ζωή του. Αυτό ισχύει μόνο αν κρίνουμε με βάση δεδομένα συντηρητικά, παρωχημένα. Αν, λοιπόν, περιμένουμε από έναν έφηβο να απαντήσει ότι θέλει να ασχοληθεί με την Πυρηνική Φυσική, με τη Διοίκηση Επιχειρήσεων ή την Ιατρική, τότε η απογοήτευση καιροφυλακτεί. Μάλιστα, πιστεύω ότι αν ο έφηβος δώσει τέτοια απάντηση, δεν θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι είναι ώριμος, συγκροτημένος και πειθαρχημένος. Μάλλον, θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι βλαμμένος. Ανησυχητικό. Το παιδί είναι κλώνος του παππού του, προϊόν μετάλλαξης. Κάποιος το ευνούχισε το κακόμοιρο, του αφαίρεσε τον αυθορμητισμό, τον ενθουσιασμό της ηλικίας του και το έχει μετατρέψει σε νέο-γέρο. Το παιδί είναι θύμα τυραννικών γονιών (η Πρόνοια θα έπρεπε να επιληφθεί άμεσα), θύμα του συντηρητισμού.
Αν ρωτήσετε, με πραγματικό ενδιαφέρον, έναν έφηβο «Τι θέλει από τη ζωή του», χωρίς να συνοδεύετε την ερώτηση με τα συνήθη δράματα περί ανεργίας, επαγγελματικής ανασφάλειας, θα εκπλαγείτε και θα καταλάβετε ότι οι έφηβοι, παρά τις φήμες για το αντίθετο, γνωρίζουν πολύ καλά τι ακριβώς θέλουν να κάνουν.
Θέλουν χρόνο με τους φίλους, για ταξίδια, επιζητούν την επαφή με τη φύση, την απόκτηση εμπειριών. Θέλουν μια ζωή γεμάτη βαθιές ανάσες. Θέλουν, στην πραγματικότητα, όσα και οι προηγούμενες γενιές αλλά φοβήθηκαν να διεκδικήσουν. Μάλιστα, γνωρίζουν και τι δεν θέλουν. Δεν θέλουν να μετριέται η ύπαρξή τους σήμερα με μόρια στις Πανελλαδικές και αύριο με αυστηρά ωράρια, bonus και deadlines.
Το πιο ώριμο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας νέος άνθρωπος δεν είναι να διαλέξει το "τέλειο" επάγγελμα. Είναι να αρνηθεί να θυσιάσει την ποιότητα της ζωής στο όνομα μιας σταδιοδρομίας. Και πρέπει να τον στηρίξουμε σε αυτό.
Κι αν αυτό λέγεται «ανωριμότητα», πιστεύω -έστω με αρκετή καθυστέρηση, Mea culpa- ότι ως κοινωνία χρειαζόμαστε περισσότερη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου