Δημοκρατία Λάστιχο!

Να καταργηθεί το πανεπιστημιακό άσυλο ή όχι; Να είμαστε ανεκτικοί στις καταλήψεις και τις καταστροφές σχολείων από καταπιεσμένους και μη μαθητές ή όχι; Να επιτρέπουμε στα οργισμένα νιάτα να «κατεβάζουν» που και που καμιά βιτρίνα για εκτόνωση ή όχι; Να καταργηθεί η βάση του 10 για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ή όχι; Να ανεχόμαστε αστυνομικοί -οπλισμένοι με γκλομπς ή προδέρμ- να πατούν το ποδαράκι τους σε πεζοδρόμια πέριξ των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων ή όχι; Ποια συμπεριφορά πρέπει να μένει ατιμώρητη και ποια όχι; Ποιος χαρακτηρίζει τι είναι κοινωνικό και τι αντικοινωνικό; Πρόκειται για προβληματισμούς που κυριαρχούν στη χώρα μας το τελευταίο διάστημα.
Ερωτήματα που στην ουσία τους είναι προσπάθεια να κατανοήσουμε τη Δημοκρατία. Η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει περισσότερα υπαρξιακά προβλήματα και από έφηβο, λίγο πριν αυτός ενηλικιωθεί, οπότε και χάνει την πολυτέλεια για τέτοιες αναζητήσεις. Η χώρα που γέννησε τη Δημοκρατία αδυνατεί να κατανοήσει και τις απλές αρχές της. Για την ουσία της ας μην το συζητήσουμε.
Η Δημοκρατία όμως είναι πολύ πιο απλή υπόθεση από ό,τι θα θέλαμε. Άλλες χώρες, που ούτε παραβρέθηκαν στη γέννα της, τα καταφέρνουν καλύτερα από εμάς, γιατί έχουν ξεφύγει από εφηβικούς προβληματισμούς. Ασχολούνται με πιο χρήσιμα πράγματα, όπως για παράδειγμα με την ανάπτυξή τους. Εμείς επιμένουμε σε εφηβικές πρακτικές. Το αντίθετο θα σήμαινε ευθύνες. Πολλές μάλιστα. Αυτό κάνουν και οι έφηβοι που γενικώς «τα έχουν πάρει» με το σύστημα, με το διάβασμα, την προσπάθεια, τον κόπο, τον προγραμματισμό. Αντί, λοιπόν, να ασχολούνται με τα χρήσιμα για το μέλλον, προτιμούν τον προβληματισμό. Άντε και το σπάσιμο καμιάς βιτρίνας ή έστω καμιά καταστροφική κατάληψη σχολείου για να εκφράσουν την οργή, την απογοήτευση και να … φτιάξουν τον κόσμο καλύτερο.
Κι ενώ εμείς έχουμε μετατρέψει τη Δημοκρατία σε λάστιχο άλλοι λαοί βαδίζουν πιο γρήγορα και από το Johnny Walker και το κάνουν -που να πάρει- πολύ επιδεικτικά. Αυτοί, όμως έχουν καταλάβει, εδώ και καιρό, ότι Δημοκρατία είναι ισότητα και ελευθερία. Και έχουν δώσει σ’ αυτά ουσία χωρίς να αναλώνονται σε ατέρμονες συζητήσεις. Μάλλον δεν είναι δύσκολο κι εμείς να καταλάβουμε τη σημασία τους. Αν αδυνατούμε, τότε σημαίνει ότι, όταν μας έφερνε ο πελαργός, του πέσαμε και χτυπήσαμε πολύ άσχημα στο κεφάλι. Απλά πράγματα.
Δημοκρατία ίσον ισότητα. Ίδιες ευκαιρίες για όλους. Αν το κατάλαβαν οι άλλοι, τότε κι εμείς μπορούμε. Το μόνο που μένει είναι ο καθένας, πριν ξεσπάσει, καταστρέψει, τρομοκρατήσει, να αναρωτιέται: «αξιοποίησα τις ευκαιρίες που μου δόθηκαν ή απλώς έχω παρανοήσει την ισότητα, γιατί έτσι με βολεύει»; Αν κάποιος σπαταλά τις ευκαιρίες που του δίνονται, μάλλον δεν μπορεί να διεκδικεί νέες. Αν, για παράδειγμα, αυτός ο κάποιος, όταν έπρεπε να είναι μαθητής, υποδυόταν τον τουρίστα, είναι μάλλον άδικο για τους άλλους -όσους το πάλεψαν- να απαιτεί τη χωρίς κριτήρια πρόσβασή του στο πανεπιστήμιο ή στη ζωή. Άλλωστε η ισότητα συμβαδίζει με την αξιοκρατία κι αυτό σημαίνει ότι όποιος διαθέτει περισσότερα προσόντα από άλλους, θα βρίσκεται σε καλύτερη θέση από αυτούς. Όποιος αξιοποίησε τις ευκαιρίες που του δόθηκαν δικαιούται και άλλων. Όπως με το φαγητό. Όποιος το τρώει όλο, παίρνει και δεύτερο πιάτο. Ο μίζερος θα μείνει με το πρώτο.
Δημοκρατία ίσον ελευθερία. Κι αυτήν ανήκει σε όλους και είναι ίδια για όλους. Ο καθένας -ευτυχώς ή δυστυχώς- μπορεί να σκεφτεί, πει, είναι, κάνει ό,τι τον εκφράζει. Προϋπόθεση της ελευθερίας ο αλληλοσεβασμός! Αν αυτός δεν υφίσταται, έρχεται η δικαιοσύνη και τον αποκαθιστά. Παραβίαση των ορίων σημαίνει πληρωμή. Κάτι σαν: «τα γούστα πληρώνονται». Ξεφεύγεις από τα όρια, ξεσπάς χωρίς να σκέφτεσαι τους άλλους, καταστρέφεις την περιουσία τους, τους εμποδίζεις να γευτούν τη δική τους ελευθερία; Ωραία! Κάντο αλλά να γνωρίζεις ότι δεν πρέπει, οπότε πλήρωσε το λογαριασμό και μην κλαίγεσαι σαν μωρό και ψάχνεις στηρίγματα σε πατερούληδες μαθητών, φοιτητών, εργατών.
Η Δημοκρατία είναι μία. Προσπάθειες διαφορετικής εξήγησής της δηλώνουν προσπάθειες εξυπηρέτησης συμφερόντων που στρέφονται εναντίον άλλων συμφερόντων. Κι αυτό δεν είναι αγώνας ούτε για κοινωνική ελευθερία ούτε για ισότητα ούτε για πρόοδο. Χάσιμο χρόνου είναι. Κι εδώ εμφανίζεται ο βασικός προβληματισμός: Ποιος έχει την ευθύνη για την ομαλή λειτουργία της Δημοκρατίας; Λογικά, η ευθύνη ανήκει μερικώς στην εξουσία, τη νόμιμα εκλεγμένη από εμάς. Μόνο μερικώς και όχι ολικώς, γιατί τελικά ανήκει και σε όλους μας και είναι καθημερινή. Κι όταν οι … «όλους μας» δε φροντίζουμε γι αυτό και ξεφεύγουμε από τα όρια, δίνουμε και στην εξουσία το ίδιο δικαίωμα. Το δικαίωμα, δηλαδή, να παρεμβαίνει και κάποτε να το κάνει αυθαίρετα και να ξεφεύγει κι αυτή από τα όρια. Και τότε, θα σκεφτεί κάποιος, η δουλειά των νέων ποια είναι; Απλό. Δουλειά τους είναι να διεκδικούν, να αγωνίζονται, να απαιτούν περισσότερη και ποιοτικότερη Δημοκρατία και να το κάνουν σεβόμενοι τις αρχές της. Ίσως έτσι ακουστούν περισσότερο.
Η μετάφραση της Δημοκρατίας είναι απλή και δεν υφίσταται λόγος να χανόμαστε σ’ αυτή!

ΜΑΘΕ, ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ, ΓΡΑΜΜΑΤΑ!

Τι μπορεί να συμβεί όταν μερικοί άνθρωποι με κέφι αποφασίσουν να φανούν δημιουργικοί; Μάλλον κάτι καλό. Σίγουρα κεφάτο. Κάτι τέτοιο συνέβη, όταν μερικοί φιλόλογοι με αρκετά ... μαθηματική σκέψη και μια μαθηματικός με ... φιλολογική άποψη και αισθητική αποφάσισαν να στηρίξουν την προσπάθεια που είχα ξεκινήσει, κυρίως για διασκέδαση και όχι για κάποιο άλλο λόγο.

Ξεκίνησε έτσι, για πλάκα. Χωρίς το παραμικρό άγχος. Κάποια στιγμή "έπεσε" η ιδέα: "αυτό θα μπορούσε να γίνει ένα πολύ χιουμοριστικό και χρήσιμο βιβλίο".

Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα για να καταλήξουν στο «Μάθε, παιδί μου, γράμματα», ένα βιβλίο που είναι ακριβώς αυτό που δηλώνει. Μια πρόταση που μπορεί να βοηθήσει την εκπλήρωση του μεγάλου ονείρου της ελληνικής οικογένειας που δεν είναι άλλο από το να αποκτήσει «Καλούς Μαθητές».
Προσεγγίζει με έντονα χιουμοριστική διάθεση και σαρκασμό τα γνωρίσματα αλλά και τρόπους δημιουργίας ανθρώπων που θέλουν να αποτελέσουν «Καλούς Μαθητές», άρα επιζητούν τη διάκριση σε κάθε φάση της ζωής τους. Εντοπίζει τα λάθη και τα προβλήματα της διαδικασίας της διαπαιδαγώγησης και προτείνει λύσεις και μεθόδους επίτευξης του στόχου της.

Σκοπός του είναι να δείξει ότι μια τόσο σοβαρή υπόθεση όσο η διαπαιδαγώγηση, μπορεί να στηριχτεί στο χιούμορ, να είναι ευχάριστη και απαλλαγμένη από τον πανικό και τις εντάσεις που τη χαρακτηρίζουν, συχνά, στις μέρες μας.
Η δομή του βιβλίου στηρίζεται στα γνωρίσματα που πρέπει να διαθέτει ένας επιτυχημένος άνθρωπος. Σε κάθε κεφάλαιό του (Μυαλό, Συναισθηματική Νοημοσύνη, Δομή, Στόχος, Κοινωνικότητα) προτείνονται πρακτικές που βοηθούν στην καλλιέργεια των επιμέρους γνωρισμάτων της προσωπικότητας. Στο τέλος έχουν προστεθεί Παραπομπές με σκοπό να δοθεί μια ακόμα χιουμοριστική διάσταση στην όλη προσπάθεια.

Αναφέρεται σε γονείς που θέλουν να δημιουργήσουν «Καλούς Μαθητές» αλλά δεν ξέρουν πώς, σε παιδιά που επιθυμούν να γίνουν τέτοιοι και το παλεύουν μάταια και σε εκπαιδευτικούς που εμπλέκονται στη διαδικασία της διαπαιδαγώγησης προκαλώντας τελικά μεγαλύτερη καταστροφή κι από το Βεζούβιο. Κυρίως, όμως, απευθύνεται σε κάθε αναγνώστη που απλώς θέλει να διασκεδάσει με το ύφος ενός κειμένου περιπαικτικού, γρήγορου, απλού και εύκολα αντιληπτού.

Άλλωστε με σκοπό κυρίως τη διασκέδαση ξεκίνησε η προσπάθεια. Για τη διασκέδαση τη δική μου και όλων εκείνων που την παρακολούθησαν από την αρχή μέχρι και το τέλος της.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις "Ενάλιος".

Το Παλιό και το Καινούριο

Ένας καινούριος φορητός υπολογιστής (laptop) μπορεί να προκαλέσει απανωτές νευρικές κρίσεις στον ιδιοκτήτη του. Μπορεί, όμως, και να του προσφέρει απέραντη χαρά, εκπλήξεις, διευκόλυνση στη δουλειά, πιο απλή και πολύπλευρη ενημέρωση, πιο ευχάριστη και πολύμορφη διασκέδαση. Εξαρτάται από τον ιδιοκτήτη. Σίγουρα όχι από το laptop. Με το καινούριο μου HP Pavilion -αντικαταστάτη του παλιού … HP Pavilion- έζησα και τις δυο καταστάσεις περνώντας από το αρνητικό στο θετικό. Πλέον έχω αναγνωρίσει την αξία του, εκτός των άλλων, και επειδή αποτελεί μια υπενθύμιση της διαφοράς «παλιού» και «καινούριου», συντήρησης και προόδου!
Οι πρώτες μας επαφές βρέθηκαν πιο κοντά στον εφιάλτη παρά στο ειδύλλιο. Η παραγωγή ενός κειμένου χρειαζόταν περισσότερο χρόνο, η διαμόρφωση και η διόρθωσή του επίσης. Η οργάνωση ή αποθήκευση των αρχείων με έφταναν στα όριά μου. Στην προσπάθεια να εντοπίσω έστω και απλές λειτουργίες συχνά σκεφτόμουν νοσταλγικά το παλιό και ξεπερασμένο από τις εξελίξεις laptop μου. Γνώριζα όλες τις λεπτομέρειές του. Δούλευα με κλειστά μάτια (κρυφοκοίταζα μόνο που και που). Και έχω περάσει τόσα μαζί του! Χιλιάδες σκέψεις, λέξεις, άρθρα, κείμενα αλλά και δυο ολόκληρα βιβλία πήραν σάρκα και οστά στο συγκεκριμένο μηχάνημα.
Όλα αυτά βέβαια, μέχρι να μάθω -ως ένα βαθμό- το καινούριο περιβάλλον και να προσαρμοστώ σ’ αυτό. Τώρα πια η επιστροφή στο προηγούμενο περιβάλλον εργασίας φαντάζει ως επιστροφή στο ξεπερασμένο, περιοριστικό και δύσχρηστο. Η προσαρμογή στα νέα δεδομένα επέφερε ταχύτητα, ευκολία, ευχαρίστηση και μείωσε δραματικά τα περιθώρια λάθους. Το σημαντικότερο είναι ότι νιώθω -μάλλον είμαι- πιο δημιουργικός, αφού δε βλέπω την ώρα και τη στιγμή που θα καθίσω μπροστά στο καινούριο μηχάνημα. Ένα κίνητρο αναπάντεχο.
Αν ήμουν λίγο πιο άξεστος, τεμπέλης, λάτρης της ακινησίας, φορέας του βδελυρού «έτσι μάθαμε, τώρα θα αλλάξουμε;», δε θα γνώριζα όλες αυτές τις νέες, συναρπαστικές δυνατότητες. Η σκέψη μού προκαλεί ναυτίες. Η εμπειρία που βίωσα, οι δυσκολίες, ο εκνευρισμός απέναντι στο διαφορετικό συνθέτουν μικρογραφία του κλίματος μεταβολών που ζούμε καθημερινά. Η στάση μας απέναντι στο κλίμα διαρκούς αλλαγής -όχι μόνο σε επίπεδο ψηφιακής τεχνολογίας- αντικατοπτρίζει τη στάση μας απέναντι στη ζωή. Την άποψή μας απέναντι στο παλιό και το καινούριο, την κοσμοθεωρία μας απέναντι στην πρόοδο και τη συντήρηση.
Από τη μια υπάρχουν εκείνοι που μένουν προσκολλημένοι στο παλιό, το παραδοσιακό, το αργό, το πιεστικά δύσχρηστο, γιατί … έτσι έμαθαν, επειδή το γνωρίζουν και αισθάνονται άνετα μαζί του. Φοβούνται το καινούριο, τρομοκρατούνται στην πιθανή αναστάτωση που επιφέρει μια αλλαγή στην καθημερινότητά τους. Αρνούνται να κατανοήσουν το σύγχρονο, πολύ περισσότερο να ζήσουν με αυτό, επειδή νιώθουν ανασφάλεια, αγωνιούν κάθε που πρέπει να … πατήσουν ένα καινούριο πλήκτρο ή να αξιοποιήσουν μια νέα λειτουργία. Άνθρωποι που δεν έμαθαν να εξελίσσονται, συντηρητικοί που νιώθουν άγχος και σύγχυση απέναντι στη δεδομένη ή επικείμενη μεταβολή. Στάση που συνθέτει τελικά άρνηση στην εξέλιξη και τη νέα γνώση. Οι κάτοικοι του … βασιλείου της ακινησίας, εύχονται τίποτα να μην προχωρά. Χαρά τους η στασιμότητα. Θα έστηναν πανηγύρι, αν μπορούσαν να απαγορεύσουν την εμφάνιση καινούριων ιδεών, αφάνιζαν τις σύγχρονες τεχνολογίες, θανάτωναν τα νέα πρόσωπα στο χώρο της πολιτικής, της τέχνης, της οικονομίας. Είναι οι άνθρωποι που επιθυμούν διακαώς το δεδομένο -ακόμα κι αν βρίθει προβλημάτων- χωρίς να συνειδητοποιούν ότι το μόνο που καταφέρνουν είναι οι ίδιοι να μένουν μακριά από την πρόοδο, που συντελείται έτσι ή αλλιώς, με την άδειά τους ή όχι.
Από την άλλη στέκονται όσοι μισούν την ακινησία, λατρεύουν την αλλαγή, αναζητούν το νέο. Όσοι δε φοβούνται να αφιερώσουν χρόνο στην κατανόηση και την προσαρμογή στην ανατροπή. Εκείνοι που δοκιμάζουν, ελέγχουν (διαφορετικά εγκυμονούνται κίνδυνοι και άσκοπες στενοχώριες. Εεε;) και αποφασίζουν αν, πού και κατά πόσο τους είναι απαραίτητο το καινούριο. Αυτοί δε θεωρούν χάσιμο χρόνου την προσπάθεια να γνωρίσουν το νέο. Αντίθετα αντλούν δύναμη και χαρά από αυτό. Αυτοί στηρίζουν τη διάθεση για βελτίωση. Είναι σαν να λένε: Δε μας τρομάζει η μεταβολή. Είμαστε εδώ για να στηρίξουμε νέα πρόσωπα, να ασπαστούμε νέες ιδέες και αρχές, να αξιοποιήσουμε νέα επιτεύγματα, να ελέγχουμε διαρκώς το παλιό, να εντοπίζουμε τα προβλήματα που προκάλεσε και προσπαθεί να διαιωνίσει. Είμαστε εδώ για να αλλάζουμε μαζί με τον κόσμο που αλλάζει έτσι κι αλλιώς.
Γράφω το κείμενο στον καινούριο υπολογιστή μου. Σχετικά άνετα. Καμιά νοσταλγία για το παλιό laptop. Έκανε τη δουλειά του και μένει να βρω χώρο στη βιτρίνα, δίπλα στο ακόμα παλιότερο (T2000 SXe Toshiba). Στη θέα τους δε θα αισθάνομαι καμιά νοσταλγία για το παρελθόν που χάνεται. Ξέρω γιατί. Το αξιοποίησα όσο μπορούσα. Όταν άρχισε να εμφανίζει προβλήματα, ήμουν έτοιμος για κάτι άλλο που μπορεί να προσφέρει περισσότερα, χωρίς να αισθάνομαι τύψεις που βαδίζω μαζί του και ανανεώνομαι με αυτό. Δεν ξέρω αν το έχετε καταλάβει αλλά σιχαίνομαι το στάσιμο και το αργό, όπως και τους ανθρώπους που το αναπαράγουν. Λατρεύω την αλλαγή και εκείνους που την τροφοδοτούν αλλά αυτό μάλλον ήδη το έχετε καταλάβει!

Terminator!

«Το παιχνίδι είναι ο δρόμος των παιδιών
για να γνωρίσουν τον κόσμο στον οποίο ζουν και οφείλουν να τον αλλάξουν».
Μ. Γκόρκι

Πλάκα πλάκα έφτασαν και τα Χριστούγεννα. Και μαζί τους η ώρα των εξολοθρευτών! Καμιά σχέση με την πρόσφατη -τέταρτη(!) συνέχεια- της κινηματογραφικής ταινίας. Στο μυαλό μου έχω όσους -γονείς, νονούς, θείες, κουμπάρους, παππούδες, γιαγιάδες- κάθε χρόνο τέτοια περίοδο σαν καλοκουρδισμένοι terminators, παίρνουν αμπάριζα και βγαίνουν με έναν και μοναδικό στόχο. Να τραυματίσουν, να αλλοιώσουν και τελικά να καταστρέψουν και να αφανίσουν κάθε θετικό στοιχείο της παιδικής ψυχής και προσωπικότητας. Κι αν αναρωτιέστε πώς οι ανωτέρω -συμπαθείς κατά τα άλλα- κοινωνικές ομάδες (γονείς, νονοί, θείες, κουμπάροι, παππούδες, γιαγιάδες) κάνουν τόσο μεγάλο κακό, έχω μια καλή απάντηση: Εύκολα, ύπουλα και απλά! Η βδελυρή πράξη τους λέγεται αλλιώς και … «παίρνω δώρα σε μικρά παιδιά»!
Το καλύτερο θα ήταν -σίγουρα το πιο ακίνδυνο- όλοι αυτοί οι … «άντε πάρε κάτι να τελειώνουμε» που από υποχρέωση (συνήθως) ή ανάγκη (σπανίως) δωρίζουν κάτι σε ένα παιδί, είτε να μην κάνουν δώρα είτε να δωρίζουν είδη ένδυσης ή υπόδησης (μπλιάξ). Ό,τι, δηλαδή, με φρίκαρε και με έκανε να κλαίω σπαραχτικά, όταν ήμουν παιδί. Αυτό, όμως, είναι με βεβαιότητα πιο ανώδυνο από οποιοδήποτε παιχνίδι μπορούν άνθρωποι αστοιχείωτοι να επιλέξουν για ένα αθώο (γιατί μάλλον υπάρχουν και ένοχα) παιδί.
Οι περισσότεροι (από τις συμπαθείς ομάδες που ήδη προαναφέρθηκαν δις και άρα θα ήταν βαρετό να αναφερθούν και τρις) αγνοούν το ρόλο του παιχνιδιού στην εξέλιξη του παιδιού. Θεωρούν ότι το παιχνίδι είναι απλώς διασκέδαση, οπότε και οι επιλογές τους είναι τόσο επιφανειακές όσο και η πέτσα που πιάνει το μη ομογενοποιημένο γάλα. Αγνοούν ότι το παιχνίδι επιδρά καθοριστικά στα κοινωνικοσυναισθηματικοπνευματικά (ουφ) γνωρίσματα του παιδιού. Αγνοούν ότι το παιχνίδι ασκεί το παιδί σε ρόλους που θα κληθεί να αναλάβει στο μέλλον, ότι είναι η γνωριμία του μπόμπιρα για τον κόσμο και τους ανθρώπους με τους οποίους θα συμβιώσει αλλά και με τον εαυτό του.
Σε κάθε εποχή το παιχνίδι αποτέλεσε παράγοντα κοινωνικοποίησης και αφού οι εποχές διαφέρουν μεταξύ τους, αυτό πρέπει να ισχύει και για τα παιχνίδια τους. Στο παρελθόν τα παιδιά έπρεπε να παίζουν κυνηγητό. Η ταχύτητα ήταν απαραίτητη στο παιδί του χωριού που δεν επιθυμούσε να αποτελέσει βορά των λυσσασμένων σκύλων που συχνά πυκνά το καταδίωκαν. Η ψηλή γομάρα υπήρξε σημαντική για όσα παιδιά θα ξεπλατίζονταν, έτσι κι αλλιώς, δουλεύοντας σκληρά στα χωράφια. Ακόμα και το κουτσό -τι ανόητο παιχνίδι- βοήθησε σε εποχές που οι εναπομείνασες από τον πόλεμο νάρκες σακάτεψαν πολλούς ανθρώπους. Ήταν πολύ καλό τότε κάποιος να ξέρει να κινείται και να ελίσσεται με ακρίβεια χρησιμοποιώντας μόνο το ένα πόδι. Το παιχνίδι με τις κούκλες, τα κουζινικά, τα σερβίτσια του καφέ με βεβαιότητα προετοίμαζαν τις μελλοντικές νοικοκυρούλες, κουτσομπόλες με προορισμό τον εντοπισμό ενός καλού γαμπρού και την απόκτηση παιδιών που θα δικαιολογούσαν την προσωπική στασιμότητά τους.
Αν οι συμπαθείς ομάδες, που κάθε Χριστούγεννα το παίζουν οι μάγοι με τα δώρα, σκεφτούν(;) λιγάκι, μπορούν να καταλάβουν τι πρέπει να προσέξουν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Πολύ απλό ακόμη και για ξεζουμισμένο δαμάσκηνο. Η εποχή μας είναι η εποχή της ψηφιακής τεχνολογίας και της γνώσης. Άρα οι άνθρωποι που θα τα καταφέρουν, χωρίς προβλήματα θα είναι όσοι θα διαθέτουν γνώση, ικανότητες αναζήτησης, αποκωδικοποίησης και αξιοποίησής της. Θα είναι οι άνθρωποι που θα μπορούν με εκπληκτική άνεση να προσαρμόζονται και να χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες που εξελίσσονται με ρυθμούς Flash Gordon. Άρα τα παιχνίδια που θα επιλέξουν οι terminators πρέπει να στοχεύουν στη συγκεκριμένη προετοιμασία.
Τώρα λοιπόν, που οι … «πολύ ασχοληθήκαμε με το μούλικο» θα ξεχυθούν στην αγορά για την επιλογή παιδικού δώρου, ας έχουν υπόψη τους ότι αυτό μπορεί να έχει καταλυτικές επιδράσεις στην ψυχοσύνθεση και τους στόχους του παιδιού. Αν μια τέτοια ευθύνη τους φαίνεται βαριά και ασήκωτη, ας ρωτήσουν κάποιον ειδικό για να επιλέξουν ακίνδυνα. Αν ντρέπονται να φανερώσουν την άγνοιά τους, ας επιλέξουν ένδυμα ή υπόδημα. Το παιδάκι στο οποίο θα προσφερθεί ένα τέτοιο δώρο θα φρικάρει, θα τους μισεί, θα τους καταριέται, δε θα θέλει να τους ξαναδεί μπροστά του, θα τους θεωρεί σπαστικούς αλλά τουλάχιστον θα σωθεί από την καταστροφή που θα του επιφύλασσε σε κάθε άλλη περίπτωση η επιλογή δώρου από τον terminator!

Η Τέχνη Του Χρόνου

Η εκδήλωση που έγινε θεσμός συνεχίζεται.

Το φροντιστήριο "λέξη" στο Καρπενήσι, για μια ακόμα φορά κατάφερε να εντυπωσιάσει με την ποιότητα της οργάνωσης και τις επιλογές του. Το θέμα που επέλεξαν φέτος οι πολύ καλοί φιλοί και συνάδελφοι, Ρίτα Τσιγκρέλη και Γιάννης Τασιόπουλος αφορούσε στο χρόνο και τη διαχείρισή του, οπότε έπρεπε να προσαρμοστώ κι εγώ. Με το κέφι που μου δημιουργεί κάθε επαφή με τους συγκεκριμένους ανθρώπους διάλεξα το θέμα αλλά και το ύφος της εισήγησής μου. Και η αλήθεια είναι ότι το χάρηκα ιδιαίτερα για μια ακόμα χρονιά!

Η εισήγησή μου στην επιτυχημένη, από κάθε πλευρά, εκδήλωση

ακολουθεί:

"Η λέξη «χρόνος» από μόνη της είναι ικανή να προκαλέσει ανατριχίλες στους περισσοτέρους. Τουλάχιστον σε μένα συμβαίνει. Και δεν είναι θέμα γενετικό. Έχει τις ρίζες του στα παιδικά χρόνια μου, σε άφθονα και αλησμόνητα βιώματα.
Τη στιγμή που όλοι ή σχεδόν όλοι στο άκουσμα της θεωρίας της «Σχετικότητας του χρόνου» φέρνουν στο μυαλό τους τον Αϊνστάιν, εγώ φέρνω τη μάνα μου. Εμένα τη σχετικότητα του χρόνου αυτή μου τη δίδαξε και μάλιστα με τον ιδιαίτερα βίαιο τρόπο που μόνο μια δασκάλα με ρίζες στη Μικρά Ασία ξέρει. Η διδασκαλία λάμβανε χώρο συνήθως κάποια τραγικά πρωινά, όταν, μέσα στον ύπνο μου, άκουγα την τσιριχτή φωνή της:

«Σήκω βρε, πήγε οχτώ η ώρα! Πότε θα ετοιμαστείς; Θα αργήσεις στο σχολείο»!

Λες και το σχολείο δεν είναι μεγάλο βάσανο από μόνο του, είχα και τη μάνα μου να το κάνει ακόμα πιο βασανιστικό!

Έντρομος πετούσα τα ζεστά σκεπάσματα, με ταχυπαλμίες, ικανές να προκαλέσουν έμφραγμα σε εφτάχρονο, και εγκατέλειπα το ζεστό κρεβατάκι μου. Το μισάνοιχτο μάτι μου έπεφτε στο ρολόι, για να ανακαλύψω έκπληκτος ότι η ώρα ήταν μόλις εφτά και τέταρτο. Η επισήμανσή μου ως προς την πραγματική ώρα προκαλούσε τη δική της εκνευριστική αντίδραση που μου «τσιατάλιαζε» το νεύρο για όλη την υπόλοιπη μέρα:

«Ε, καλά τώρα! Θα αργήσει, νομίζεις, να φτάσει κι οχτώ»;

Ο χρόνος είναι ο τύραννός μας! Κι αυτό έχει τις ρίζες του στα παιδικά χρόνια μας. Τα πάντα ξεκινάνε με μια άθλια κι απάνθρωπη συνήθεια του κατεστημένου: Να χαρίζουμε κάποια στιγμή -σε μικρή ηλικία- ένα ρολόι σε κάθε αθώο και απονήρευτο παιδάκι. Αγκαλιές, φιλιά, ευχαριστίες για το δώρο, χαρές και πανηγύρια που, όμως, διαρκούν … πέντε δευτερόλεπτα. Αμέσως μετά το παιδάκι συνειδητοποιεί ότι του έχει συμβεί το χειρότερο πράγμα που θα μπορούσε να του συμβεί. Το συγκεκριμένο δώρο συνοδεύεται από φρικαλεότητες που θα τις ζήλευε και ο χειρότερος βασανιστής του κόσμου.
Η ατάκα του κατεστημένου που ακολουθεί δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφιβολίας για το επικείμενο δράμα:

«Τώρα πια θα ξέρεις τι ώρα ακριβώς να γυρίζεις. Τέρμα οι δικαιολογίες! Έτσι;»

Εκείνη τη στιγμή το παιδάκι θα ήθελε να κάνει βίδες το ρολόι, να βάλει τα κλάματα καθώς ξέρει ότι την έχει πατήσει για μια ολόκληρη ζωή. Στο εξής ο χρόνος θα το κυνηγάει, θα το καταπιέζει, θα το περιορίζει, θα το βασανίζει, θα του προκαλεί άγχος και πανικό.

Όλοι μας τα έχουμε ζήσει είτε από την πλευρά του δυνάστη είτε -δυστυχώς- από την πλευρά του θύματος:

«Γρήγορα, θα αργήσεις στο σχολείο!», «θα περιμένω πολύ ακόμη;», «μην κάθεσαι βρε αχαΐρευτε, διάβασε, περνάει η ώρα», «είναι ώρα να πιεις το γάλα σου», «είναι ώρα να φάμε», «είναι ώρα να πλύνεις τα δόντια σου», «είναι ώρα να κάνεις μπάνιο», «είναι ώρα να καθαρίσεις τα αφτιά σου», «είναι ώρα να πέσεις για ύπνο»!

Στο εξής πάντα θα είναι ώρα για κάτι, συνήθως ελάχιστα ευχάριστο! Το βαρετό κατεστημένο λειτουργεί λες και μια υπερκόσμια δύναμη έχει καθορίσει πότε είναι ώρα για το καθετί, για το μπάνιο, για το γάλα, για τα δόντια, για τα αφτιά, για όλα! Δηλαδή -σκεφτόμουν όταν ήμουν παιδί- αν καθαρίσω τα αφτιά μου μισή ώρα αργότερα, δεν πιάνει καλά το καθάρισμα;

Όταν με αυτόν τον τρόπο φέρνετε το παιδάκι σας σε επαφή με το χρόνο, να μη γελιέστε καθόλου. Το παιδάκι σας μπορεί να σας χαμογελάει αλλά αυτό είναι υποχθόνιο χαμόγελο. Το μόνο που σκέφτεται εκείνη τη στιγμή είναι:

«Πότε, επιτέλους, θα έρθει η ώρα τους, για να ησυχάσω και να κάνω μπάνιο όταν θέλω εγώ»;

Ο χρόνος και το πέρασμά του, από την πρώτη κιόλας στιγμή της συνειδητοποίησής του αποτελεί μια τραγωδία, γιατί οι φορείς διαπαιδαγώγησης ελάχιστη σημασία έχουν δώσει στη διδασκαλία της «Τέχνης του Χρόνου» και όταν το κάνουν, σίγουρα δε γίνεται για καλό!
Τα πάντα είναι χρόνος κι όμως κανείς δε σκέφτηκε την ένταξη ενός τέτοιου μαθήματος στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Όπως όλα τα σημαντικά και χρήσιμα πράγματα έτσι και η αξιοποίηση του χρόνου δε διδάσκεται στο σχολείο.
Κανείς δε σκέφτηκε έστω μαζί με το πρώτο ρολόι που μας χαρίζουν να προσφέρει κι ένα εγχειρίδιο διαχείρισης του χρόνου.
Κι έτσι καταλήγουμε να υποβάλλουμε το χρόνο μας σε μια εκπληκτικής εφευρετικότητας σπατάλη και κακοποίηση! Η μόνη «τέχνη» που μαθαίνουμε είναι πώς να σπαταλάμε το χρόνο μας και τελικά να καταπιεζόμαστε από αυτόν.
Καθημερινά βρίσκουμε αμέτρητους τρόπους για να «σκοτώνουμε» το χρόνο μας. Σε τηλεοπτικές ανοησίες που μας προκαλούν αφόρητη ανία, σερφάροντας στο Διαδίκτυο για να περάσει η ώρα, μπροστά σε ένα ανοιχτό βιβλίο χωρίς να συγκεντρωνόμαστε, σε ηλίθιες συζητήσεις για τον καιρό, για το τι θα φορέσουμε στο γάμο του μπατζανάκη της κουμπάρας από το χωριό, βολτάροντας στις βιτρίνες της αγοράς χωρίς καν να υπάρχει ανάγκη να αγοράσουμε το παραμικρό, σκεφτόμενοι ξανά και ξανά όλα όσα πρέπει να κάνουμε, χωρίς να τα κάνουμε.

Αμέσως μετά, βέβαια, αρχίζουμε την γκρίνια:

«Καλέ, πώς πέρασε η ώρα; Τίποτα δεν πρόλαβα να κάνω πάλι»!

Κι όταν ανακαλύπτουμε ότι χρόνο είχαμε αλλά δεν τον αξιοποιήσαμε, νιώθουμε την ένταση να μας κατακλύζει, το άγχος να μας διαπερνάει μέχρι το μεδούλι, γινόμαστε επιθετικοί και θέλουμε να ξεσπάμε σε όλα και σε όλους, λες και φταίνε αυτοί για την ανοργανωσιά μας.
Και κάθε φορά αποφασίζουμε ότι την επόμενη θα είμαστε πιο οργανωμένοι, πιο παραγωγικοί, πιο δημιουργικοί στην αξιοποίηση του χρόνου. Και κάθε φορά επαναλαμβάνουμε την τέχνη που μας έχουν πολύ καλά διδάξει από μικρή ηλικία. Την τέχνη της άκαρδης σπατάλης του χρόνου μας.

Οι περισσότεροι θα σκέφτεστε ότι ελάχιστα πράγματα μπορούμε να κάνουμε για κάτι που έτσι κι αλλιώς κυλάει, περνάει και χάνεται χωρίς τη δική μας παρέμβαση!

Θεωρώ ότι η αδιάφορη και παθητική στάση μας απέναντι στο χρόνο οφείλεται στο ότι τον έχουμε συνδέσει με τη ζωή. Πιστεύουμε ότι θα την έχουμε για πάντα. Έχουμε την αίσθηση ότι αυτό που μπορούμε να κάνουμε σήμερα, θα μπορούμε να το κάνουμε και κάποια στιγμή στο μέλλον, χωρίς να σκεφτόμαστε ότι δε γνωρίζουμε καν πόσο μέλλον μας απομένει. Και κάποια στιγμή ανακαλύπτουμε ότι δεν προλαβαίνουμε ή ότι πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι που ήδη έπρεπε να έχουμε κάνει για χίλιους δυο λόγους.

Ό,τι ακολουθήσει είναι πιθανόν να σας προκαλέσει την αίσθηση του μακάβριου αλλά σκέφτομαι ότι απλώς χρειαζόμαστε ένα κίνητρο -έστω βάρβαρο κίνητρο- για να αποφασίσουμε ότι ο χρόνος μας αξίζει μια διαφορετική μεταχείριση. Οι περισσότεροι χρειαζόμαστε ένα σοκ που θα μας αφυπνίσει και θα μας ξεσηκώσει.

Αφού είναι δύσκολο να κινητοποιηθούμε συνδέοντας το χρόνο με τη ζωή και μάλιστα την καλή ζωή δε μένει παρά να τον συνδέσουμε με το θάνατο.
Αν δεχτούμε ότι κάθε ώρα, κάθε λεπτό, κάθε δευτερόλεπτο που σβήνει στο καντράν του ρολογιού μας είναι ώρα, λεπτό, δευτερόλεπτο που μας φέρνει πιο κοντά στο βιολογικό τέλος μας και άρα στην οριστική και αμετάκλητη εγκατάλειψη του μάταιου αυτού κόσμου, τότε νομίζω ότι θα δώσουμε την αξία που πρέπει σε κάθε ώρα, λεπτό και δευτερόλεπτο που μας έχει χαριστεί.

Αν συμβεί αυτό χωρίς να συνοδεύεται από αυτοκτονικές τάσεις, θα έχουμε καταφέρει κάτι σημαντικό. Την πλήρη, συνεχή και χωρίς εκπτώσεις αξιοποίηση του καθημερινού χρόνου μας.

Τότε υπάρχει πιθανότητα να καταλάβουμε ότι κάθε φάση της ζωής μας είναι μοναδική και ότι αξίζει να τη ζούμε στο έπακρο με κάθε θετικό και αρνητικό που τη χαρακτηρίζει. Πρακτικές του στιλ: «θα το κάνω όταν…» είναι ανόητες δικαιολογίες που μόνο καθυστέρηση μπορεί να αποφέρουν και χαμένο χρόνο.

Όσα μπορώ να κάνω στα εφτά μου μπορώ να τα κάνω μόνο όσο είμαι εφτά. Κι όσο είμαι εφτά μπορώ να παίζω κουτσό, κυνηγητό ή ψηλή γομάρα, γιατί η φυσική κατάσταση με βοηθάει και πρέπει να τα κάνω τώρα. Αν μου έρθει να τα κάνω μετά την πάροδο κάποιων δεκαετιών, το πολύ να σαβουρδιστώ, να κοψομεσιαστώ, να στραμπουλίξω το πόδι, να μου βγει ο ώμος, να σπάσω το χέρι και μάλλον ελάχιστα θα ευχαριστηθώ το παιχνίδι. Όσα μπορώ να κάνω στα είκοσι, μπορώ να τα κάνω όσο είμαι στη συγκεκριμένη ηλικία. Όσα μπορώ να κάνω στα τριάντα δε θα μπορώ να τα κάνω αργότερα. Όσα μπορείτε να κάνετε και να πετύχετε τώρα που βρίσκεστε στο Γυμνάσιο, στην Πρώτη, τη Δευτέρα ή στην Τρίτη Λυκείου δε θα μπορείτε, δυστυχώς, να τα κάνετε και να τα πετύχετε αργότερα. Αυτό σημαίνει στρωθείτε για διάβασμα χωρίς αναβολές και δικαιολογίες, γιατί μόνο έτσι θα πετύχετε τους στόχους σας.

Αυτή η συνειδητοποίηση μπορεί να έχει άμεσα αποτελέσματα. Μπορεί να μας οδηγήσει σε αναζήτηση των όσων θέλουμε να κάνουμε, των όσων επιθυμούμε να κατακτήσουμε, των όσων μας προσφέρουν απόλαυση, των όσων μας ενδιαφέρουν, των όσων μας προκαλούν χαρά, των όσων μας εκτονώνουν, των όσων αγαπάμε αλλά παράλληλα μας κάνουν καλύτερους.

Ο χρόνος μπορεί να πάψει να είναι ο τύραννός μας, αν αισθανθούμε ότι δεν τον αφήνουμε να πάει χαμένος, αν στο τέλος κάθε μέρας μπορούμε να σκεφτούμε ότι αξιοποιώντας κάθε λεπτό, κάθε δευτερόλεπτο, κάναμε ένα βήμα προς τους στόχους μας, ότι βρεθήκαμε με ανθρώπους που αγαπάμε, ότι γελάσαμε, ότι δώσαμε λύση σε κάποιο πρόβλημα, ότι διασκεδάσαμε, ότι βοηθήσαμε, ότι αισθανθήκαμε να μας αγαπούν, ότι γίναμε καλύτεροι, ότι παλέψαμε για κάτι.
Ότι δεν αδρανήσαμε βουτηγμένοι στο τίποτα!

Ποιοι θα μας μάθουν να το κάνουμε αυτό; Ποιοι μπορούν να μας διδάξουν την «Τέχνη του Χρόνου»; Μάλλον κανείς! Μπορούν οι άλλοι να μας προτείνουν μεθόδους αλλά είναι τελικά προσωπική υπόθεση και διάθεση! Είμαστε ελεύθεροι να αποφασίσουμε με ποιο τρόπο θα περνάμε το χρόνο μας. Δε χρειαζόμαστε παρέα για να κάνουμε αυτό που μας αρέσει. Δε θα έπρεπε να χρειαζόμαστε την παραμικρή βοήθεια στην προσπάθεια να ζήσουμε μια καλή ζωή μαθαίνοντας την «Τέχνη του Χρόνου»! Αν κάποια στιγμή αποφασίσετε να κάνετε ένα μεγάλο δώρο στον εαυτό σας, χαρίστε του χρόνο. Είναι ένα δώρο που ο καθένας χρωστάει στον εαυτό του! Όλα τα υπόλοιπα θα γίνουν, αρκεί να βρείτε το χρόνο!

Λυπάμαι και ζητώ συγγνώμη, αν σπατάλησα το χρόνο σας."

Σας ευχαριστώ