Μάνα παρωδία

  Η κυρία που κάθεται απέναντί μου ακούει με προσοχή. Είναι μάνα κόρης πρώτης Λυκείου και ενδιαφέρεται να παρακολουθήσει το μάθημά μου. Την ενημερώνω για τις ώρες και τις απαιτήσεις του μαθήματος. Η κυρία δεν με ακούει πια με τόση προσοχή, γίνεται όλο και πιο ανήσυχη και κάποια στιγμή με ύφος απολογητικό μου λέει: «Ξέρετε, η κόρη μου δεν είναι ακόμα συμμαζεμένη, έχει το μυαλό της στις διακοπές, ασχολείται πολύ με το Facebook και με τις ώρες προετοιμάζεται για τις εξόδους της. Δεν ξέρω αν θα αντέξει τόσες υποχρεώσεις…». Την κοιτάζω έκπληκτος. Σκέφτομαι, Οκτώβριο μήνα η κόρη έχει ακόμα το μυαλό της στις διακοπές; Και ποιες διακοπές; Εκείνες που πέρασαν ή αυτές που έρχονται; Και επειδή όσα σκέφτομαι δεν τα κρατάω για προσωπική χρήση, της λέω: «Κυρία μου, η κόρη σας δεν ενδιαφέρεται για μάθημα αλλά για… άλλα πράγματα. Έχουμε, βέβαια, εδώ μέσα κάτι καλά παλικάρια αλλά δεν μπορώ να εγγυηθώ το παραμικρό…». Ήμουν σίγουρος ότι δε θα έβλεπα ποτέ ξανά τη συγκεκριμένη μάνα. 

  Λίγο καιρό πριν άκουγα μια άλλη μάνα. Εκείνη βρισκόταν σε απόγνωση, γιατί ο γιος της σπαταλούσε το χρόνο του στο Facebook και σε διαδικτυακά παιχνίδια, οπότε και δεν έβρισκε χρόνο για… διάβασμα. Όταν της πρότεινα να αφαιρέσει τον υπολογιστή από το δωμάτιο του γιου της, έντρομη μου δήλωσε ότι σε αυτήν την περίπτωση θα γίνει χαμός και ότι ο μοσχαναθρεμμένος της θα πέσει σε κατάθλιψη. Της είπα ότι τότε δεν υπάρχει λύση, οπότε το ξανασκέφτηκε. Χαμογέλασε και ήρεμη πλέον μου πέταξε τη χλαπάτσα κατάμουτρα: «Εντάξει, θα πάρω τον υπολογιστή. Ευτυχώς έχει το playstation»… 

  Όλο και πιο συχνά έρχομαι αντιμέτωπος με μάνες εφήβων που δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Μανάδες που δε διαθέτουν το κριτήριο του «καλού» ή του «κακού» για τη διαπαιδαγώγηση αλλά και την αντίληψη της δομής που πρέπει να χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη διαδικασία. Τα παιδιά τους ζουν χωρίς όριο. Το καλοκαίρι ξενυχτάνε μέχρι τα παράωρα, γιατί «καλοκαίρι είναι». Το φθινόπωρο σπαταλούν το χρόνο τους στον υπολογιστή, γιατί «φθινόπωρο είναι». Περνούν το χειμώνα με το κινητό στο χέρι, ώστε να τελειώσουν τα δέκα χιλιάδες λεπτά ομιλίας και τα δεκαεπτά χιλιάδες sms που τους παρέχει η εταιρεία κινητής, γιατί φαντάζομαι «χειμώνας είναι». Την άνοιξη την περνούν μπροστά στον καθρέφτη, γιατί «άνοιξη είναι» και όλοι ξέρουμε πού το έχουν τότε το μυαλό τους οι έφηβοι. 

  Όλα αυτά πολλές μάνες τα αντιμετωπίζουν πιο παθητικά κι από κουφή χελώνα που σκάει βόμβα δίπλα της. Δεν αντιδρούν. Δεν κάνουν τίποτα. Ή μάλλον κάνουν. Παρακολουθούν την καταστροφή των παιδιών τους βήμα προς βήμα με τη δικαιολογία «ε, παιδιά είναι, θα μεγαλώσουν και θα ωριμάσουν». Αμ δε, που θα ωριμάσουν. Γιατί η ρημάδα η ωριμότητα δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό που εμφανίζεται σε συγκεκριμένη ηλικία. Ή παλεύεις και την αποκτάς ή δεν παλεύεις και τη βλέπεις με τα κιάλια σε όλη τη ζωή σου. Και εδώ ακριβώς έρχεται ο ρόλος της μάνας. Η μάνα θα θέσει τα όρια στο τι ώρα θα βγει το παιδί, τι ώρα θα επιστρέψει, τι ώρα θα κοιμηθεί, τι ώρα θα διαβάσει και κάποτε πώς θα ντυθεί. Αν η μάνα -σπάνια περίπτωση- βρει τα σκούρα, τότε μπορεί να καταφύγει στο μεγάλο, διαχρονικό κόλπο: «τώρα, θα τα πω στον πατέρα σου»! 

  Ζούμε μια κοσμοϊστορική στιγμή. Βιώνουμε το θάνατο της ελληνίδας μάνας. Δεν εννοώ ότι με κάποιον τρόπο όλες οι ελληνίδες μάνες θα δουν μονομιάς τα ραπανάκια ανάποδα. Εννοώ ότι η ελληνίδα μάνα ως θεσμός, ως σημείο αναφοράς, ως στήριγμα της δομής της οικογένειας και κυρίως των παιδιών εξαφανίζεται με ρυθμούς πιο γρήγορους και από την caretta caretta. Η μάνα που έβαζε σε τάξη τα μέλη της οικογένειας, που έβρισκε τον τρόπο να διατηρήσει ισορροπίες, να μετατρέψει τον πόνο σε χαρά, την ένταση σε ηρεμία, χάνεται. Όλο και πιο συχνά, μανάδες που έχουν παρανοήσει το ρόλο τους και την έννοια του «σύγχρονου», επιθυμούν να είναι «φίλες» των παιδιών τους. Οι φίλοι, όμως, πρέπει να είναι συνομήλικοι. Η μάνα πρέπει να είναι μάνα. Τα υπόλοιπα είναι βλακείες. Τα παιδιά, παρά τον παροδικό θυμό που θα τους προκαλέσει η απαγόρευση, παρά την γκρίνια που θα φέρει το όριο, ξέρουν να εκτιμούν. Κυρίως ξέρουν να αμφισβητούν. Και η πρώτη που θα αμφισβητήσουν είναι η μάνα-παρωδία που τα αφήνει να ντύνονται σαν τραγουδιάρες β΄ διαλογής, που κάνει χαρούλες όταν παρακολουθεί τα τουρκικά σήριαλ παρέα με το σαχλοκούδουνο που λέγεται κόρη της, που αδυνατεί να πει «όχι» σε κάθε παράλογη απαίτηση του παιδιού, που σέρνει το παιδί για εκδρομή ενώ αυτό έχει σχολείο, εξετάσεις, υποχρεώσεις. 

  Μάνα σημαίνει πόνος. Και δεν είναι ο πόνος της γέννας. Αυτός με επισκληρίδιο μπορεί και να αποφευχθεί. Ο πόνος της μάνας είναι διαρκής και είναι πόνος που πηγάζει από αγάπη για το παιδί της και κυρίως από τη διάθεσή της να το καθοδηγεί, να το περιορίζει και να συγκρούεται με αυτό. Αυτό είναι μάνα. Το άλλο είναι ανοησία και τα παιδιά το γνωρίζουν καλά. Και όταν το παιδί αντιμετωπίσει -σίγουρα κάποια στιγμή θα συμβεί- δυσκολίες και αποτυχίες, πιθανότατα θα σκεφτεί ότι αντί για μάνα τού έλαχε μια παρωδία που απλώς προετοίμασε τη δική του τραγωδία.

Oι Εφιάλτες της «Άννας»

Αν αυτό είναι το «νέο σχολείο» που είχε ονειρευτεί η υπουργός Άννα, τότε πρέπει να το λυπόμαστε το κορίτσι, γιατί αυτό δεν είναι όνειρο αλλά ο χειρότερος εφιάλτης! Κι αν η υπουργός κατατρύχεται από τέτοιους, τότε είναι λογικό να μένει άυπνη, γεγονός που την οδηγεί σε επαναλαμβανόμενες, καταστροφικές και άστοχες σκέψεις και επιλογές!
Προσωπικά δε μου καίγεται καρφί που ένα μεγάλο ποσοστό μαθητών δεν πήρε βιβλία. Το φιλοσόφησα. Σε τι χρειάζονται τα βιβλία; Μα για να τα διαβάζουν οι μαθητές. Ωραία, και που τα είχαν, τα διάβαζαν; Η πλειονότητα όχι! Οπότε τι είχαμε τι χάσαμε. Από την άλλη, εμείς -όλοι- δε λέγαμε ότι κάτι πρέπει να γίνει με την αποστήθιση; Ωραία και πάλι. Χωρίς βιβλία, τι θα αποστηθίσουν οι μαθητές; Το σουσάμι από το κουλούρι που παίρνουν στο διάλειμμα θα αποστηθίσουν; Η υπουργός με δυναμισμό και ταχύτητα Flash Gordon το ξεπέταξε το πρόβλημα.
Έτσι κι αλλιώς, θεωρώ ότι το βιβλίο, όπως το γνωρίσαμε, είναι ξεπερασμένο. Και είναι καιρός να περάσουμε στην ψηφιακή εποχή του. Και από πού θα ξεκινήσει η αλλαγή, αν όχι από τα σχολεία;
Φανταστείτε, λοιπόν, τη χαρά που ένιωσα όταν, πριν λίγες μέρες, ο γιος μου επιστρέφοντας από το σχολείο, άνοιξε την τσάντα του βγάζοντας από μέσα ένα dvd, το οποίο, μου ανακοίνωσε, τους δόθηκε στο σχολείο επιδεικνύοντάς το όλος χαρά. «Αμάν», σκέφτηκα γεμάτος δυσπιστία, «το σχολείο άρχισε να μοιράζει τσόντες στους μαθητές, για να περνούν την ώρα τους, μιας και δεν έχουν βιβλία»! Σύντομα, όμως, μου εξήγησε ότι το dvd περιείχε τα βιβλία σε ψηφιακή μορφή. «Επιτέλους», ξανασκέφτηκα, «ένα βήμα εμπρός και μάλιστα με πρωτεργάτη έναν από τους πιο συντηρητικούς θεσμούς της χώρας»!
Η χαρά μου κράτησε πιο λίγο και από όσο κρατάει η επαφή των πολιτικών με την πραγματικότητα. Η επιλογή του υπουργείου έμπαζε από παντού.
Άραγε, σκέφτηκε κανείς από τις σοφές κουκουβάγιες που κατοικοεδρεύουν στο υπουργείο πώς θα αξιοποιηθεί το συγκεκριμένο dvd; Μήπως φρόντισε να εξοπλίσει τις σχολικές μονάδες με υπολογιστές για όλους τους μαθητές; Όχι βέβαια! Οπότε πώς θα αξιοποιηθεί στο μάθημα; Μήπως οι ίδιες κουκουβάγιες έχουν την αίσθηση ότι όλοι οι μαθητές διαθέτουν υπολογιστή και μπορούν να τον μεταφέρουν στο σχολείο; Κι αν πίστεψαν κάτι τέτοιο, για ποιο λόγο χρειαζόταν το dvd, αφού τα βιβλία ήδη υπάρχουν σε ψηφιακή μορφή στο Διαδίκτυο;
Έστω ότι όλες αυτές οι σκέψεις βρίσκονται έξω από τα νοητικά όρια της κουκουβάγιας αλλά υπάρχει κάτι που δεν μπορεί να το χωνέψει ανθρώπινος νους!
Τα συμπεράσματα μιας προσεκτικής ματιάς στο dvd και σύγκρισης του περιεχομένου του με τα βιβλία, που εδώ και μέρες έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του «ψηφιακού σχολείου», μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικό ακόμα και σε μακάρια χελώνα. Φτάνοντας κανείς στο βιβλίο της Άλγεβρας της Α΄ Λυκείου ανακαλύπτει ότι το dvd περιέχει την παλιά και όχι την καινούρια έκδοση, η οποία υπάρχει στην ιστοσελίδα του «ψηφιακού σχολείου»!!! Μάλιστα! Αυτό κατάφερε το υπουργείο. Κάποιος μπορεί να σκεφτεί ότι κάνουν πλάκα αλλά αυτό δεν ισχύει. Μάλλον οι υπεύθυνες «κουκουβάγιες» έχουν βαλθεί να αφήσουν τους μαθητές τελείως αγράμματους προκαλώντας τους μόνιμη πνευματική παράλυση!
Εδώ βέβαια θα υπάρξουν αντιρρήσεις και κάποιοι -κι εγώ μαζί- θα ισχυριστούν ότι το υπουργείο σοφά (ίδιον της κουκουβάγιας) έδρασε, αφού από τη συγκεκριμένη επιλογή προκύπτουν πολλαπλά οφέλη...
Πρώτα απ’ όλα, η «Άννα και Σία» σκέφτηκε (έστω το πάλεψε) ότι κάποιοι μαθητές ήδη είχαν βρει από μεγαλυτέρους τους τα παλιά βιβλία, οπότε αυτό θα αποτελούσε κατάφωρη αδικία γι αυτούς. Έτσι, διάλεξαν εκούσια την παλιά έκδοση και για το dvd με γνώμονα την ισότιμη αντιμετώπιση των μαθητών. Έτσι, τα νέα κεφάλαια θα λείπουν από όλους και άρα δε θα υπάρχουν ανισότητες.
Δεύτερον απ’ όλα, το υπουργείο οδηγήθηκε στη συγκεκριμένη επιλογή για να ενισχύσει το πρωτοποριακό project που προωθείται στο «νέο σχολείο». Πλέον ο εντοπισμός των διαφορών μεταξύ του βιβλίου που υπάρχει στο Διαδίκτυο και εκείνου που υπάρχει στο dvd μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αυτών των πρωτοποριακών προγραμμάτων! Νομίζω ότι όποιος υποτιμήσει την ιδέα απλώς δείχνει τη ζήλια και τη μικροπρέπεια που τον κατατρώει.
Σε κάποιους θα φαντάζει αδιανόητο αλλά ας σκεφτούν ότι από το συγκεκριμένο υπουργείο -κι όχι μόνο- πρέπει να τα περιμένουμε όλα. Κι αναρωτιέμαι: Γιατί έπρεπε να γίνουν -και πάλι- τόσο βιαστικά όλα, από τη στιγμή που τίποτα δεν ήταν έτοιμο; Γιατί, σε μια εποχή που το κράτος πληρώνει τους υπαλλήλους του με δανεικά, έπρεπε να ξοδευτούν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για μια ακόμα φούσκα; Γιατί επιτέλους ανεχόμαστε όλη αυτή την αθλιότητα, την προχειρότητα, την ξιπασιά, τη σπατάλη, την ανικανότητα μέτριων και κομπλεξικών ανθρώπων; Και μετά έρχονται να μας ζητήσουν έκτακτες εισφορές; Και μετά έχουν άδικο όσοι κυκλοφορούν με αβγά, γιαούρτια και ντομάτες περιμένοντας το συναπάντημα με κάποιον πολιτικό; Ως πότε το μέλλον των παιδιών μας και της χώρας θα εξαρτώνται από τους εφιάλτες της κάθε ανεύθυνης «Άννας» οποιασδήποτε κομματικής παράταξης; Δεν είναι αδικία για όσους πράγματι παλεύουν;

Το Παλιό και το Καινούριο

Ένας καινούριος φορητός υπολογιστής (laptop) μπορεί να προκαλέσει απανωτές νευρικές κρίσεις στον ιδιοκτήτη του. Μπορεί, όμως, και να του προσφέρει απέραντη χαρά, εκπλήξεις, διευκόλυνση στη δουλειά, πιο απλή και πολύπλευρη ενημέρωση, πιο ευχάριστη και πολύμορφη διασκέδαση. Εξαρτάται από τον ιδιοκτήτη. Σίγουρα όχι από το laptop. Με το καινούριο μου HP Pavilion -αντικαταστάτη του παλιού … HP Pavilion- έζησα και τις δυο καταστάσεις περνώντας από το αρνητικό στο θετικό. Πλέον έχω αναγνωρίσει την αξία του, εκτός των άλλων, και επειδή αποτελεί μια υπενθύμιση της διαφοράς «παλιού» και «καινούριου», συντήρησης και προόδου!
Οι πρώτες μας επαφές βρέθηκαν πιο κοντά στον εφιάλτη παρά στο ειδύλλιο. Η παραγωγή ενός κειμένου χρειαζόταν περισσότερο χρόνο, η διαμόρφωση και η διόρθωσή του επίσης. Η οργάνωση ή αποθήκευση των αρχείων με έφταναν στα όριά μου. Στην προσπάθεια να εντοπίσω έστω και απλές λειτουργίες συχνά σκεφτόμουν νοσταλγικά το παλιό και ξεπερασμένο από τις εξελίξεις laptop μου. Γνώριζα όλες τις λεπτομέρειές του. Δούλευα με κλειστά μάτια (κρυφοκοίταζα μόνο που και που). Και έχω περάσει τόσα μαζί του! Χιλιάδες σκέψεις, λέξεις, άρθρα, κείμενα αλλά και δυο ολόκληρα βιβλία πήραν σάρκα και οστά στο συγκεκριμένο μηχάνημα.
Όλα αυτά βέβαια, μέχρι να μάθω -ως ένα βαθμό- το καινούριο περιβάλλον και να προσαρμοστώ σ’ αυτό. Τώρα πια η επιστροφή στο προηγούμενο περιβάλλον εργασίας φαντάζει ως επιστροφή στο ξεπερασμένο, περιοριστικό και δύσχρηστο. Η προσαρμογή στα νέα δεδομένα επέφερε ταχύτητα, ευκολία, ευχαρίστηση και μείωσε δραματικά τα περιθώρια λάθους. Το σημαντικότερο είναι ότι νιώθω -μάλλον είμαι- πιο δημιουργικός, αφού δε βλέπω την ώρα και τη στιγμή που θα καθίσω μπροστά στο καινούριο μηχάνημα. Ένα κίνητρο αναπάντεχο.
Αν ήμουν λίγο πιο άξεστος, τεμπέλης, λάτρης της ακινησίας, φορέας του βδελυρού «έτσι μάθαμε, τώρα θα αλλάξουμε;», δε θα γνώριζα όλες αυτές τις νέες, συναρπαστικές δυνατότητες. Η σκέψη μού προκαλεί ναυτίες. Η εμπειρία που βίωσα, οι δυσκολίες, ο εκνευρισμός απέναντι στο διαφορετικό συνθέτουν μικρογραφία του κλίματος μεταβολών που ζούμε καθημερινά. Η στάση μας απέναντι στο κλίμα διαρκούς αλλαγής -όχι μόνο σε επίπεδο ψηφιακής τεχνολογίας- αντικατοπτρίζει τη στάση μας απέναντι στη ζωή. Την άποψή μας απέναντι στο παλιό και το καινούριο, την κοσμοθεωρία μας απέναντι στην πρόοδο και τη συντήρηση.
Από τη μια υπάρχουν εκείνοι που μένουν προσκολλημένοι στο παλιό, το παραδοσιακό, το αργό, το πιεστικά δύσχρηστο, γιατί … έτσι έμαθαν, επειδή το γνωρίζουν και αισθάνονται άνετα μαζί του. Φοβούνται το καινούριο, τρομοκρατούνται στην πιθανή αναστάτωση που επιφέρει μια αλλαγή στην καθημερινότητά τους. Αρνούνται να κατανοήσουν το σύγχρονο, πολύ περισσότερο να ζήσουν με αυτό, επειδή νιώθουν ανασφάλεια, αγωνιούν κάθε που πρέπει να … πατήσουν ένα καινούριο πλήκτρο ή να αξιοποιήσουν μια νέα λειτουργία. Άνθρωποι που δεν έμαθαν να εξελίσσονται, συντηρητικοί που νιώθουν άγχος και σύγχυση απέναντι στη δεδομένη ή επικείμενη μεταβολή. Στάση που συνθέτει τελικά άρνηση στην εξέλιξη και τη νέα γνώση. Οι κάτοικοι του … βασιλείου της ακινησίας, εύχονται τίποτα να μην προχωρά. Χαρά τους η στασιμότητα. Θα έστηναν πανηγύρι, αν μπορούσαν να απαγορεύσουν την εμφάνιση καινούριων ιδεών, αφάνιζαν τις σύγχρονες τεχνολογίες, θανάτωναν τα νέα πρόσωπα στο χώρο της πολιτικής, της τέχνης, της οικονομίας. Είναι οι άνθρωποι που επιθυμούν διακαώς το δεδομένο -ακόμα κι αν βρίθει προβλημάτων- χωρίς να συνειδητοποιούν ότι το μόνο που καταφέρνουν είναι οι ίδιοι να μένουν μακριά από την πρόοδο, που συντελείται έτσι ή αλλιώς, με την άδειά τους ή όχι.
Από την άλλη στέκονται όσοι μισούν την ακινησία, λατρεύουν την αλλαγή, αναζητούν το νέο. Όσοι δε φοβούνται να αφιερώσουν χρόνο στην κατανόηση και την προσαρμογή στην ανατροπή. Εκείνοι που δοκιμάζουν, ελέγχουν (διαφορετικά εγκυμονούνται κίνδυνοι και άσκοπες στενοχώριες. Εεε;) και αποφασίζουν αν, πού και κατά πόσο τους είναι απαραίτητο το καινούριο. Αυτοί δε θεωρούν χάσιμο χρόνου την προσπάθεια να γνωρίσουν το νέο. Αντίθετα αντλούν δύναμη και χαρά από αυτό. Αυτοί στηρίζουν τη διάθεση για βελτίωση. Είναι σαν να λένε: Δε μας τρομάζει η μεταβολή. Είμαστε εδώ για να στηρίξουμε νέα πρόσωπα, να ασπαστούμε νέες ιδέες και αρχές, να αξιοποιήσουμε νέα επιτεύγματα, να ελέγχουμε διαρκώς το παλιό, να εντοπίζουμε τα προβλήματα που προκάλεσε και προσπαθεί να διαιωνίσει. Είμαστε εδώ για να αλλάζουμε μαζί με τον κόσμο που αλλάζει έτσι κι αλλιώς.
Γράφω το κείμενο στον καινούριο υπολογιστή μου. Σχετικά άνετα. Καμιά νοσταλγία για το παλιό laptop. Έκανε τη δουλειά του και μένει να βρω χώρο στη βιτρίνα, δίπλα στο ακόμα παλιότερο (T2000 SXe Toshiba). Στη θέα τους δε θα αισθάνομαι καμιά νοσταλγία για το παρελθόν που χάνεται. Ξέρω γιατί. Το αξιοποίησα όσο μπορούσα. Όταν άρχισε να εμφανίζει προβλήματα, ήμουν έτοιμος για κάτι άλλο που μπορεί να προσφέρει περισσότερα, χωρίς να αισθάνομαι τύψεις που βαδίζω μαζί του και ανανεώνομαι με αυτό. Δεν ξέρω αν το έχετε καταλάβει αλλά σιχαίνομαι το στάσιμο και το αργό, όπως και τους ανθρώπους που το αναπαράγουν. Λατρεύω την αλλαγή και εκείνους που την τροφοδοτούν αλλά αυτό μάλλον ήδη το έχετε καταλάβει!