ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ "άποψη": ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2016

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ "άποψη": ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2016: ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ΄ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β΄) ΔΕΥΤΕΡΑ 16 ΜΑΪΟΥ 2016 - ΕΞΕΤΑΖΟΜ...

Ένα θέμα Έκθεσης, πολλές τοποθετήσεις

Το θέμα της Έκθεσης που δόθηκε στους φετινούς υποψηφίους ακολούθησε το δρόμο του λαϊκισμού. Θέμα στο οποίο όλοι "κάτι" μπορούσαν να γράψουν. Και το έκαναν. Το τι "κάτι" έγραψε ο καθένας, τώρα πλέον θα κριθεί αποκλειστικά από τους βαθμολογητές. Κι αυτοί θα αποφασίσουν ότι, ναι μεν, όλοι "κάτι" έγραψαν. Απλώς κάποιοι θα έχουν γράψει πιο "κάτι" από τους υπολοίπους.

Το θέμα αναφερόταν στη φιλία και συνοδευόταν από κείμενο, το οποίο βοηθούσε σημαντικά προσφέροντας αρκετό υλικό. Ακόμα και ο πιο αδαής μαθητής είχε την ευκαιρία να αντλήσει σημαντικά στοιχεία για το πρώτο ζητούμενο (τα χαρακτηριστικά της γνήσιας φιλίας, όπως εσείς την αντιλαμβάνεστε).

Στοιχεία όπως "να έχεις καλές διαθέσεις απέναντι σ’ έναν άνθρωπο..., να αισθάνεσαι στοργή γι’ αυτόν..., να θέλεις την ευτυχία του (του άλλου), να υπάρχει ανταπόκριση, αμοιβαιότητα στα αισθήματά σας, να τον αγαπάς και να τον τιμάς κι εκείνος, επίσης, να σε αγαπά και να σε τιμά..., η τέλεια φιλία είναι συνάντηση και δεσμός δύο προσώπων απάνω στον ίδιο ηθικό άξονα, στην ίδια αξιολογική κλίμακα, ούτε αλλοτριώνεται, ούτε φθείρεται (η φιλία)..., οι φιλίες που δημιουργούνται απάνω σ’ αυτή τη βάση είναι σταθερές και μόνιμες, αδιάλυτες..., φίλος είναι ο παραστάτης και σύμμαχός μας στον τραχύ αγώνα να υπάρξουμε, να σηκώσουμε το βάρος της ανθρωποσύνης μας, χωρίς να συντριβούμε ή να ευτελιστούμε..." προσφέρονταν απλόχερα στους μαθητές. Πάνω σε αυτά οι υποψήφιοι μπορούσαν να στηρίξουν την ανάλυση του πρώτου ερωτήματος δείχνοντας ότι μια φιλία (γνήσια) που βασίζεται στις συγκεκριμένες αρχές συμβάλλει στην πνευματική, κοινωνική και ηθική βελτίωση των... φίλων.

Η... καλότητα και η καθαρότητα σκέψης της επιτροπής μάλλον εξαντλήθηκε στο πρώτο ερώτημα, γιατί το δεύτερο προκάλεσε αμφιβολίες στους μαθητές και πιθανώς το ίδιο θα προκαλέσει στους βαθμολογητές. Το συγκεκριμένο ερώτημα ζητούσε "την άποψή σας σχετικά με τον ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης / διαδικτύου στη δημιουργία σχέσεων φιλίας".

Αγνοώ ποιος ήταν ο στόχος της επιτροπής. Αγνοώ επίσης ποια τοποθέτηση είχαν στο μυαλό τους οι υπεύθυνοι για το θέμα ως πιθανή απάντηση (αν είχαν κάτι τέτοιο).

Οι απαντήσεις πάντως των μαθητών κινήθηκαν σε τρεις κατευθύνσεις. Αναφέρομαι στις κατευθύνσεις που βασίζονται σε λογική σκέψη. Με τις υπόλοιπες ίσως ασχοληθώ κάποια στιγμή με πιο έντονη διάθεση σαρκασμού.

Αρκετοί (λογικοί) μαθητές αναφέρθηκαν τόσο στο θετικό όσο και στον αρνητικό ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (μκδ). Η πραγματικότητα άλλωστε είναι αυτή. Η επιρροή των μκδ στη δημιουργία σχέσεων φιλίας εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης τους και αυτό με τη σειρά του από την κουλτούρα των χρηστών.

Μέσω του διαδικτύου αναπτύσσονται και διατηρούνται υγιείς σχέσεις μεταξύ ατόμων (κάποτε διαφορετικής καταγωγής) που δύσκολα θα συνέβαινε χωρίς την ψηφιακή τεχνολογία ενώ εσωστρεφή άτομα βρήκαν έναν τρόπο ελεύθερης έκφρασης και ανταλλαγής απόψεων που δε θα διέθεταν χωρίς τα μκδ.

Από την άλλη, είναι βέβαιο ότι συχνά η ανωνυμία, η απόσταση, η έλλειψη αμεσότητας έχουν οδηγήσει κάποτε στην αλλοίωση της έννοιας "φιλία" απογυμνώνοντάς την από κάθε ουσιαστικό συναίσθημα και πραγματικό ενδιαφέρον.

Κάποιοι άλλοι (εξίσου λογικοί) υποψήφιοι αναφέρθηκαν αποκλειστικά στο θετικό ρόλο των μκδ. Κανείς δεν μπορεί να τους κατηγορήσει ή να θεωρήσει λάθος την απάντησή τους.

Τέλος, κάποιοι (λογικοί κι αυτοί) μαθητές προσέγγισαν και στήριξαν μόνο τον αρνητικό ρόλο των μκδ, δείχνοντας ότι αυτά αλλοιώνουν τις ανθρώπινες σχέσεις. Θεωρώ ότι και η συγκεκριμένη τοποθέτηση θα πρέπει να γίνει αποδεκτή χωρίς δυσκολία.

Ελπίζω ότι η προσέγγιση των γραπτών δε θα δημιουργήσει προβλήματα. Η διατύπωση του δεύτερου ερωτήματος αφήνει περιθώρια στην τοποθέτηση και καθιστά λογικές και τις τρεις θέσεις που αναφέρθηκαν. Από τη στιγμή που τονίζεται το "την άποψή σας", είμαστε υποχρεωμένοι να δεχτούμε οποιαδήποτε (λογικά στηριγμένη) θέση. Προς την ίδια άλλωστε κατεύθυνση οδηγεί και το "σχετικά με τον ρόλο". "Ρόλος" σημαίνει "συμβολή σε κάτι". Αυτή (η συμβολή) μπορεί να είναι θετική ή/και αρνητική υπό προϋποθέσεις.

Αν η επιτροπή ήθελε κάτι συγκεκριμένο, θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτική στη διατύπωση. Θα μπορούσε να ζητήσει το "θετικό", τον "αρνητικό" ή "τόσο το θετικό όσο και τον αρνητικό ρόλο των μκδ...". Από τη στιγμή που αυτό δε συνέβη, οι μαθητές είχαν δικαίωμα να εκφραστούν τελείως ελεύθερα. Ελπίζω να το έκαναν και... λογικά. Και ελπίζω (αυτό κυρίως) οι βαθμολογητές να προσεγγίσουν το δεύτερο ζητούμενο τόσο ανοιχτόμυαλα όσο το έκαναν και τα παιδιά.

Σχολείο με... ονοματεπώνυμο

Οι Πανελλαδικές πλησιάζουν και ο υπεύθυνος του -ενός ακόμη- διαλόγου -άραγε με ποιον- για την Παιδεία μπήκε στα κέφια και είπε να γράψει μια «ενδιάμεση Έκθεση» (όπως τιτλοφορείται το πόνημά του) δείχνοντας το δρόμο στους φετινούς υποψηφίους. Ο κ. Λιάκος -ο υπεύθυνος που λέγαμε πριν- όμως, απέτυχε παταγωδώς και εκ προοιμίου ακολουθώντας το δρόμο που πριν από αυτόν χάραξαν άλλοι και άλλοι εξίσου «υπεύθυνοι». Η πλειονότητα των προτάσεών του κινείται -αναμενόμενο- στο χώρο της φαντασίας αδιαφορώντας για την πραγματική ελληνική... πραγματικότητα. Με απλά λόγια, ο λόγος του δεν είναι πειστικός. Στερείται επιχειρημάτων. Ασχολείται με τα «τι» αλλά λείπουν τα «πώς». Και χωρίς «πώς» δουλειά δε γίνεται. Η έκθεσή του μπορεί να αποτελέσει αφορμή για το θέμα των εξετάσεων (ενόραση;) αλλά και παράδειγμα προς αποφυγή για τους μαθητές που θα διαγωνιστούν, σε λίγες μέρες, στο μάθημα που ανοίγει την αυλαία των εξετάσεων. Κάτι είναι κι αυτό. 

Το κακό -και- με τον νυν υπεύθυνο διαλόγου για την Παιδεία, είναι ότι πήρε το ρόλο του πολύ, μα πάρα πολύ στα σοβαρά. Τόσο σοβαρά που αγγίζει τα όρια της γραφικότητας. Ο κ. υπεύθυνος, παρά την ηλικία του, δεν δείχνει να έχει διδαχτεί το παραμικρό και, εξαιτίας και πάλι της ηλικίας του, γίνεται τόσο ρομαντικός, ώστε χάνει κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Αιθεροβάμων. Οι υπεύθυνοι για τις εκπαιδευτικές αλλαγές στη χώρα μας έχουν καταστήσει την επανάληψη μητέρα της αφόρητης ανίας. Όσες φορές ακούσαμε για «επαναστάσεις» στην εκπαίδευση, το αποτέλεσμα υπήρξε επαναλαμβανόμενα δεδομένο. Μια τρύπα στο νερό. 

Ίσως ο κ. Ρανιέρι της Λέστερ θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ωραίο παράδειγμα για το σύνολο των υπευθύνων -όχι μόνο για την παιδεία- της χώρας μας. Πιστεύει κανείς ότι, όταν προσλήφθηκε ως... υπεύθυνος στη Λέστερ, δήλωνε ότι θα κατακτήσει το πρωτάθλημα ή το champions league; Αμφιβάλλω. Αν το είχε κάνει, όλοι θα τον θεωρούσαν γελοίο, γραφικό, κατάπτυστο και βδελυρό και θα τον είχαν στείλει από εκεί που ήρθε. Δηλαδή, στην Ελλάδα. Ο -άχρηστος για τους Έλληνες- Ρανιέρι ξεκίνησε αποφεύγοντας τις μεγαλοστομίες, τις ουτοπικές υποσχέσεις και άρα τις γραφικότητες. Κινήθηκε μετρημένα και βήμα βήμα κατάφερε αυτό που πριν λίγο έμοιαζε με θαύμα, ακόμη και για τον ίδιο. 

Ο εγχώριος υπεύθυνος ξεκίνησε διαφορετικά. Όλοι οι Έλληνες υπεύθυνοι αυτό κάνουν. Υπόσχεται ένα άλλο σχολείο, «σε διαρκή επαφή με την κοινότητα, χωρίς βαθμούς, βιβλία, μαθητικές τσάντες» και κυρίως -πόσο πιασιάρικο- χωρίς εξετάσεις. Ένα σχολείο όπου «θα κυριαρχεί η έρευνα, ο πολιτισμός, η πρωτοβουλία». Ένα σχολείο με «εφημερίδα, θεατρικές παραστάσεις, με ομίλους και συλλογικές μαθητικές δραστηριότητες με άξονες τα νέα Μέσα, τον κινηματογράφο, τις εικαστικές και παραστατικές τέχνες». Το γεγονός ότι ο κ. υπεύθυνος δεν έκανε -ακόμη- λόγο για κατάργηση των εκπαιδευτικών στο σχολείο που φαντάζεται, προσωπικά το βρίσκω ακραία συντηρητικό αλλά δεν μπορεί να τα έχει όλα κανείς. 

Προχωρώντας, μάλιστα, σε άλλο επίπεδο πρωτοτυπίας, σε σύγκριση με όσα ήδη έχουμε γνωρίσει, προτείνει τη «βάπτιση» των σχολείων. Ναι, καλά διαβάσατε. «Βάπτιση» με παπά και με κουμπάρο, ώστε τα σχολεία να αποκτήσουν ταυτότητα. Λες και άμα ονομάσουμε ένα σχολείο «Οδυσσέα Ανδρούτσο» ή «Μαντώ Μαυρογένους» ή «Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα», αυτό θα πάρει και τη λεβεντιά τους. Αν το πούμε «Τζορτζ Κλούνεϊ», θα αποκτήσει κάτι από τη γοητεία του. Άμα το πούμε «Νικόλας Νεγρεπόντε», θα γίνει απαράμιλλα ευφυές. Δηλαδή, κάποιοι θα μπορούν να ονομάσουν το σχολείο τους «Αλίκη Βουγιουκλάκη», για να το κάνουν πιο... τσαχπίνικο ή "Μίκυ Μάους", ώστε να δείχνει πιο χαριτωμένο; Και πώς θα διασφαλίσουμε την αποφυγή παρατράγουδων στο σημείο αυτό; Γιατί άντε και της ήρθε μιας κοινότητας να βαφτίσει το σχολείο της "Κιμ Γιονγκ Ουν", μιας άλλης να το βγάλει "Χάνιμπαλ Λέκτερ" ή "Νταρθ Βέιντερ" ή "Λουκ Σκαϊγουώκερ"... Τι παίζει τότε; Θα τους πούμε να το ξαναβαφτίσουν; Και ποιος θα αναλάβει τα έξοδα της δεύτερης βάφτισης; 

Έχω την αίσθηση ότι η δουλειά ενός υπευθύνου δεν είναι να κοινοποιεί τα οράματα που έβλεπε μικρός. Δεν είναι να αραδιάζει ιδέες που κινούνται στο χώρο του φανταστικού. Δουλειά του είναι να εντοπίζει την ουσία. Τα «τι» και τα «πόσο» είναι εύκολη δουλειά αλλά -κυρίως αυτό- είναι δουλειά του κάθε ανεύθυνου. Ο υπεύθυνος υπάρχει για να εντοπίζει τα «πώς» κι αυτά τα «πώς» δεν τα βλέπω πουθενά, για μια ακόμη φορά. «Πώς» θα γίνουν όλα αυτά; Με τι χρήματα, με ποιους εκπαιδευτικούς, με τι μέσα, με τι προεργασία; Ο κ. υπεύθυνος ακολουθεί την πεπατημένη. Μεγάλα λόγια, νεανικά οράματα που μπορεί να ακούγονται σε βαρετές και ανούσιες συνελεύσεις βαριεστημένων φοιτητών στα αμφιθέατρα αλλά κανένα σχέδιο, ο παραμικρός ρεαλισμός. Και πιθανότατα, για μια ακόμη φορά, κανένα αποτέλεσμα. 

Ο κ. Ζάχος οραματίζεται ένα γλυκό σχολείο 

που θα λέγεται «Lila Pause»

Hogwarts School

Διαβάζουμε, ανάμεσα σε άλλα πολλά και ιδανικά, στην "Ενδιάμεση έκθεση του Προέδρου της Επιτροπής Εθνικού και Κοινωνικού Διαλόγου για την Παιδεία Αντώνη Λιάκου για τα ως τώρα πεπραγμένα": «”Βάπτιση” του σχολείου για λόγους συμβολικούς και για την εξασφάλιση ταυτότητας».

Διαβάζουμε και δεν πιστεύουμε στα μάτια μας. Δηλαδή, το ελληνικό σχολείο δεν διέθετε, μέχρι στιγμής, ταυτότητα, επειδή δεν διέθετε ονοματεπώνυμο. Γιατί τι σόι ταυτότητα να έχει ένα σχολείο που το λένε "15ο" ή "25ο" ή σκέτο "5ο"; Τι είναι αυτό; Ένας απλός αριθμός είναι και τίποτε άλλο. Ένα σχολείο βουτηγμένο στην... ανωνυμία. Να, λοιπόν, ο λόγος που το ελληνικό σχολείο πήγαινε από το κακό στο χειρότερο και τον ανακάλυψε ο κ. Λιάκος ως υπεύθυνος διαλόγου. 

Τώρα πλέον είμαστε έτοιμοι να απολαύσουμε την απογείωση του σχολείου, γιατί αν δώσεις όνομα στο σχολείο, αυτό αυτομάτως αποκτάει και μια ταυτότητα. Είναι ακριβώς όπως και ο άνθρωπος. Για οποιαδήποτε συναλλαγή σε ρωτάνε "πώς λέγεσαι" κι αν δεν λέγεσαι, άστα να πάνε. Δεν καταφέρνεις τίποτε και χώρια το μπέρδεμα. 

Ας θυμηθούμε το παράδειγμα του πολυμήχανου Οδυσσέα, ο οποίος δήλωσε στον Κύκλωπα Πολύφημο ότι λέγεται «Κανένας». Έλεγε και ξανάλεγε ο καημένος ο Κύκλωπας ότι τον τύφλωσε ο «Κανένας». Και τι έκαναν οι υπόλοιποι Κύκλωπες; Μήπως τον πήραν στα σοβαρά; Όχι βέβαια. Γελούσαν και τον κορόιδευαν τον δύσμοιρο. 

Έτσι και ο κ. Λιάκος κάθισε και σκέφτηκε ότι η υποτίμηση και οι λοιδορίες που δέχεται το ελληνικό σχολείο οφείλονται στην έλλειψη ονοματεπώνυμου. Και αποφάσισε να το βαφτίσει. Πιστεύει ότι με τον τρόπο αυτό το σχολείο θα αποκτήσει το κύρος και την αποδοχή που αντιστοιχούν σε έναν θεσμό αυτού του διαμετρήματος. 

Ο κ. Λιάκος και η παρέα του δείχνουν να αγνοούν ότι ένας θεσμός κρίνεται από τα αποτελέσματά του, από την ποιότητα των μελών του, από τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιό του, από την προσφορά του στην κοινωνία και όχι από το όνομά του. Έτσι και το σχολείο. Όπως και να λέγεται, αν δεν προσφέρει όσα πρέπει να προσφέρει ως θεσμός, αμφισβητείται, δέχεται την υποτίμηση και οδηγείται σε ξεπεσμό. Κι αυτό θα συμβεί και δεν πάει να λέγεται «Άλμπερτ Αϊνστάιν», «Μιχάλης Μενιδιάτης» ή «Μαίρη Αρώνη». Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς. 

Παράλληλα, οι... υπεύθυνοι του διαλόγου δείχνουν να αγνοούν τα έξοδα στα οποία μια τόσο γελοία και άσκοπη ενέργεια θα έβαζε το Δημόσιο. Ταμπέλες, σφραγίδες, διευθύνσεις, φάκελοι και δεν ξέρω κι εγώ τι ακόμη θα έπρεπε να αλλάξουν από τη μια στιγμή στην άλλη για το σύνολο των σχολείων της Επικράτειας. Κι αν λάβουμε υπόψη την οικονομική κατάσταση της χώρας... Μάλλον, όμως, οι υπεύθυνοι σκέφτονται ότι δεν πρόκειται για δικά τους χρήματα αλλά για χρήματα που θα βρεθούν με μια -ακόμη- μικρή αύξηση των φόρων. Με απλά λόγια σκέφτονται «εμείς θα κάνουμε τα γούστα μας και άσε τους ηλίθιους που μας ψήφισαν (λογικό) ή που δεν μας ψήφισαν (παράλογο) να βάλουν το χρήμα». 

Η πρόταση, βέβαια, μπορεί να αξίζει τα λεφτά της για έναν και μόνο λόγο. Όταν σκέφτομαι το τι ονόματα έχουν να δοθούν σε διάφορα σχολεία... Ω ρε γλέντια. Κι άντε να ελέγξεις την κατάσταση. Πιθανώς το όνομα του κάθε σχολείου θα εξαρτηθεί από τους τοπικούς παράγοντες, τους εκπαιδευτικούς, τους μαθητές, τους γονείς. Άρα θα έχει να κάνει με την κουλτούρα της κοινότητας, τα ενδιαφέροντά της και άλλα ανεξέλεγκτα δεδομένα. 

Έτσι κάποιοι κουλτουριάρηδες μπορεί να ονομάσουν το σχολείο «Αχιλλέας Τζάρτζανος», «Ευάγγελος Παπανούτσος», «Γιάννης Ρίτσος», «Νίκος Καζαντζάκης», «Πηνελόπη Δέλτα» και πάει λέγοντας, αφού δεν μας λείπουν άνθρωποι των γραμμάτων. Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι σε μια τέτοια περίπτωση το όνομα του σχολείου δεν θα λέει το παραμικρό στους μαθητές, οπότε και δεν θα λειτουργεί ξεσηκωτικά γι αυτούς. Πιθανότατα δεν θα λέει κάτι ούτε στους εκπαιδευτικούς, η ποιότητα και αποδοτικότητα των οποίων δεν μπορεί να εξαρτώνται από το όνομα της σχολικής μονάδας τους. Το σχολείο, σε αυτήν την περίπτωση, θα αποκτήσει μεν μια σοβαρή «ταυτότητα» κατά τα άλλα δε δεν είναι να περιμένουμε και πολλά. 

Κάποιοι άλλοι, όμως, μπορεί να απεχθάνονται την κουλτούρα αλλά να λατρεύουν την υποκουλτούρα (μάλλον πρόκειται για την πλειονότητα) και τότε θα έχουμε κάποιο μικρό προβληματάκι. Φαντάζεστε σχολείο που θα λέγεται «Ελένη Μενεγάκη», «Ρούλα Κορομηλά», «Αννίτα Πάνια», «Γιώργος Μαζωνάκης» ή «Πάολα». Ωραιότατα πρότυπα για τα παιδιά. Το σχολείο και σε αυτήν την περίπτωση θα έχει ταυτότητα αλλά για τις επιρροές του στη νεολαία θα διατηρήσω ορισμένες επιφυλάξεις. 

Προβλήματα, όμως, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουμε και στις περιπτώσεις στις οποίες οι ιδεολογικές προτιμήσεις μιας περιοχής κυριαρχήσουν. Τότε δεν θα είναι καθόλου απίθανο σχολεία να ονοματοδοτηθούν είτε «Αδόλφος Χίτλερ» είτε «Κιμ Γιονγκ Ουν» είτε «Αλέξης Τσίπρας» είτε «Ζωή Κωνσταντοπούλου» είτε «Αλέκος Φλαμπουράρης»... Και τότε τα πράγματα θα είναι πολύ δύσκολα. Γιατί δεν μπορείς να πεις στους μεν «κατεβάστε τις ταμπέλες» και στους άλλους «μπράβο, να μας ζήσει το όνομα». Ααα όχι. Σε μια δημοκρατία πρέπει όλοι να μπορούν να εκφραστούν το ίδιο ελεύθερα. 

Η χώρα καίγεται και καταστρέφεται μέρα με τη μέρα και οι... υπεύθυνοι χτενίζονται. Μετά από τόσα χρόνια δεν έχουν αντιληφθεί ότι το σχολείο θα αναγεννηθεί μόνο αν υπάρξει έλεγχος, αξιολόγηση και άρα αυστηρά κριτήρια για την εξέλιξη τόσο του μαθητή όσο -και κυρίως αυτό- και του εκπαιδευτικού. Μαγικοί τρόποι για βελτίωση του σχολείου δεν υπάρχουν ακόμη κι αν το ονομάσουμε «Hogwarts School»...

«Πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές» II

Λοιπόν, όταν πριν αρκετά χρόνια, έγραφα ένα κείμενο με τίτλο «Πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές», αδυνατούσα να φανταστώ τις πιένες που θα γνώριζε. Χρόνια μετά, το συγκεκριμένο άρθρο γίνεται ανάρπαστο κυρίως τη συγκεκριμένη περίοδο, δηλαδή λίγο πριν την έναρξη των Πανελλαδικών. 

Φαίνεται ότι εκείνοι που αναζητούν σωτήριες λύσεις και κυρίως εύκολες και απλοϊκές, αντί να περιορίζονται, αυξάνουν δραματικά. Όταν, όμως, αυτοί είναι νέοι άνθρωποι, τότε δεν μπορούμε απλώς να μιλάμε για δράμα. Τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, γιατί οι σημερινοί έφηβοι και οι συμπεριφορές τους προδιαγράφουν το... μέλλον της κοινωνίας μας. 

Ακόμη και σήμερα οι αντιδράσεις για το άρθρο δεν λείπουν και αρκετές από αυτές μου προκαλούν αφόρητη θλίψη και απανωτές αναγούλες. 

Λίγες μέρες πριν δέχτηκα ένα σχόλιο, ολοφάνερα από υποψήφιο, που αναζητώντας σωτηρία, λίγο πριν τις εξετάσεις, οδηγήθηκε στο κείμενό μου. Το γεγονός ότι σε αυτό δεν εντόπισε την αναμενόμενη και πολυπόθητη σωτηρία, τον έκανε έξαλλο. 

Μου γράφει, λοιπόν, ο υποψήφιος (παραθέτω αυτούσιο το σχόλιό του που έστειλε ανώνυμα): «Χαιρομαι που δεν σε γνωριζω! Ποσο αθλιο χιουμορ! Απο ποτε το να αναζητα κανεις μια συμβουλη ισως για καλυτερα αοιτελεσματα τον καθιστα ηλιθιο η τεμπελη? Καποιοι σαν εσενα εφεραν και τη χωρα ως εδω, ανθρωποι με γνωσεις αλλα χωρις παιδεια κ σεβασμο! Αξιοποιησε καλυτερα το χρονο σου ισως με το βαρεσεις το κεφαλι σου καπου! Χαχαχα φανταζομαι θα εκτιμισεις αυτο το χιουμορ ειναι του επιπεδου σου!». 

Πραγματικά με συγκίνησε η αντίδραση του παιδιού. Θα με συγκινούσε μια παρόμοια αντίδραση οποιουδήποτε παιδιού που βρίσκεται απέναντι στις Πανελλαδικές, οπότε σε όλους αυτούς που αναζητούν συμβουλές σωτηρίας αναζητώντας μεσσίες της τελευταίας ώρας και στιγμής, οφείλω μια απάντηση. Μπορεί να είναι η απάντηση που έδωσα στο συγκεκριμένο παιδί αλλά θα την έδινα και σε όλους εκείνους που βρίσκονται σε παρόμοια κατάσταση. 

Αγαπητέ Ανώνυμε 

Πρώτα από όλα πρέπει να τονίσω ότι ακόμη και μετά την πάροδο πολλών χρόνων συνεχίζω να πιστεύω απόλυτα τα όσα είχα γράψει στο άρθρο, «Πώς θα γράψετε άριστα στις Πανελλαδικές». Δεν θα άλλαζα ούτε μια άνω τελεία (˙). 

Έχω την αίσθηση ότι εκνευρίστηκες. Η έλλειψη τόνων (βιασύνη), τα λάθη στην ορθογραφία και την έκφραση δεν αφήνουν περιθώριο αμφιβολίας περί αυτού. Αυτό, όμως, δεν είναι διόλου καλό λίγο πριν τις Πανελλαδικές. Δεν σε αφήνει να συγκεντρωθείς στη... μελέτη σου. Εκτός αν η μελέτη δεν είναι το φόρτε σου. 

Επίσης, λυπάμαι πολύ που δεν λάτρεψες το χιούμορ μου. Προσωπικά το βρίσκω υπερπαντέλειο και γι αυτό άλλωστε το χρησιμοποιώ. Βέβαια, αυτό οδηγεί αβίαστα σε συμπεράσματα. Αν στο κείμενό μου είδες τον εαυτό σου, δηλαδή, έναν ανόητο τεμπέλη που δεν έκανε όσα έπρεπε να κάνει για τις εξετάσεις, είναι φυσικό να ένιωσες ένα μικρό, τοσοδούλι τσιμπιματάκι στην καρδούλα σου. Μπορεί να συνειδητοποίησες ότι, πλέον, είναι αργά και ότι δεν προλαβαίνεις να κάνεις το παραμικρό, οπότε οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια σε μια ξεγυρισμένη αποτυχία. 

Εύχομαι ολόψυχα να δεις τη θετική πλευρά του πράγματος. Συχνά, μια αποτυχία βοηθάει στην αυτογνωσία. Μπορεί να καταλάβεις ότι οι στόχοι θέλουν και προσπάθεια εκτός από τάματα και ευχές. Είναι καιρός και ευκαιρία να διαχωρίσεις τον στόχο από το όνειρο. Όταν θέτεις στόχους παλεύεις με όλες τις δυνάμεις σου για την επίτευξή τους. Τα όνειρα δεν προϋποθέτουν την παραμικρή προσπάθεια. Τα βλέπεις, όταν κοιμάσαι. Επίσης, είναι πιθανό να συνειδητοποιήσεις ότι είσαι για άλλα πράγματα και όχι για μελέτη και άρα για σπουδές... 

Οι πανελλαδικές -ισχύει για όλους, επιμελείς και αμελείς- είναι ένα μάθημα ζωής. Φρόντισε να το αξιοποιήσεις, ώστε να τα πας καλύτερα σε επόμενες προσπάθειες. 

Γράφεις για έλλειψη σεβασμού από μέρους μου αλλά τι εννοείς; Μήπως ότι πρέπει να σεβόμαστε ηλίθιους και τεμπέληδες που επιθυμούν την επιτυχία αλλά βγάζουν μπιμπίκια απέναντι στον κόπο; Ε όχι! Κάτι τέτοιο θα ήταν τρομερά άδικο για εκείνους που παλεύουν. Γιατί, αν ζητάς να σεβαστούμε τους τεμπέληδες, τι πρέπει να κάνουμε απέναντι σε εκείνους που προσπαθούν; Μήπως να τους χαρακτηρίζουμε «φυτά» και να τους υποτιμούμε με κάθε τρόπο; Δεν νομίζω ότι τελικά έχεις τέτοια απαίτηση από εμένα και σε συμβουλεύω να μην την έχεις από κανέναν στη διάρκεια της ζωής σου.

Όσο για το αν εγώ και άτομα σαν εμένα «έφτασαν τη χώρα ως εδώ» είναι εύκολο να κατανοήσεις ότι δεν ισχύει. Πιθανώς δεν είναι άτομα σαν εμένα που έφεραν «τη χώρα ως εδώ». Άτομα σαν εμένα δεν θα την έφταναν ποτέ ως εδώ. Γιατί τέτοια άτομα θα είχαν απαιτήσεις. Θα ήταν υπέρ της αξιοκρατίας, της συνεχούς προσπάθειας. Κυρίως, θα έστελναν στον αγύριστο όλους εκείνους που με καταλήψεις και ψευτοτσαμπουκάδες διεκδικούν όσα ΔΕΝ τους αξίζουν. Άτομα σαν εμένα δεν θα ψήφιζαν ποτέ εκείνους που τους υπόσχονται εύκολες λύσεις για έξοδο από την κρίση. Δεν θα στήριζαν ποτέ άτομα που θα έσκιζαν τα μνημόνια με τσαμπουκά αδιαφορώντας για τη διεθνή πραγματικότητα. Δεν θα έδιναν χώρο σε άτομα που πιστεύουν ότι οι υπόλοιπες χώρες θα μας καλόπιαναν, επειδή θα τους απειλούσαμε με φαιδρό, γελοίο και παιδιάστικο τρόπο. Θα έφτυναν κατάμουτρα άτομα που καταδικάζουν την αριστεία ως ρετσινιά. Αυτά μπορεί να έπιαναν στο Λύκειο, όταν έκαναν καταλήψεις χωρίς επιπτώσεις. Μπορεί να έπιαναν σε παρόμοιες καταστάσεις και στο Πανεπιστήμιο, όταν πάλι με καταλήψεις ζητούσαν να νομιμοποιηθεί το σκονάκι. Δεν πιάνουν, όμως, απέναντι σε κανονικές χώρες, οι οποίες δεν έχουν την παραμικρή διάθεση να χορέψουν όταν... τους το ζητάμε. Πολύ πιο πιθανό είναι να την έφτασαν εδώ τη χώρα μας άτομα σαν εσένα και σαν αυτό που θα εξελιχτείς. Γιατί αν σήμερα αναζητάς μεσσίες της τελευταίας ώρας για τις εξετάσεις σου, αύριο θα τους αναζητάς παντού. Θα τους αναζητάς για να σε σώσουν από τα δάνεια, από τη μείωση του μισθού σου, από τις ανόητες επιλογές σου. 

Σκέψου, αγαπητέ Ανώνυμε, ότι είναι καλύτερο να φας τα μούτρα σου σήμερα και να διδαχτείς, όσο ακόμη είναι νωρίς, την αξία της προσπάθειας, γιατί αύριο θα είναι αργά όχι μόνο για σένα αλλά για ολόκληρη τη χώρα. Άλλωστε το βλέπεις γύρω σου ότι ήδη συμβαίνει και μάλλον αυτό σε ανησυχεί. Σκέψου πρώτα τις δικές σου ευθύνες. 

ΥΣ: 

1. Στις Πανελλαδικές θεωρείται ορθογραφικό λάθος η έλλειψη τόνων. Φρόντισε να τονίσεις τις λέξεις που θα γράψεις στις εξετάσεις. 

2. Στις εξετάσεις να γράψεις με λογική και όχι με συναίσθημα, το οποίο, συνήθως, δεν αποτελεί καλό σύμβουλο. 

3. Όσο θυμωμένος κι αν είσαι, σκέψου με τι και με ποιον είσαι θυμωμένος. Με έκπληξη θα διαπιστώσεις ότι είσαι οργισμένος με τον εαυτό σου και όχι με το... σύστημα. Από τη στιγμή που επέλεξες να ενταχθείς σε ένα σύστημα, ήσουν υποχρεωμένος να ακολουθήσεις και τους κανόνες του.

Σου εύχομαι κάθε επιτυχία στη ζωή σου, 

έστω κι αν αυτή δεν θα περάσει μέσα από τις Πανελλαδικές

.