Οι εκπαιδευτικοί που μας λείπουν

Συζητώντας κανείς για το τι είδους εκπαιδευτικούς χρειαζόμαστε σήμερα, είναι πιθανό να γίνει αποδέκτης πολλών απόψεων. Από αυτές σπάνια -δυστυχώς- κάποιες κινούνται στο πλαίσιο της λογικής επιχειρηματολογίας. Οι περισσότερες -δυστυχώς- είναι γραφικά γελοίες υποκινούμενες από ανασφάλειες, αίσθηση κατωτερότητας, μικροπρέπεια και συντηρητισμό. Το θέμα γίνεται δύσκολο μόνο για όσους αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην ανάλυση δεδομένων.
Τα πράγματα είναι πιο εύκολα από όσο δείχνουν, αν δεχτούμε ότι ο εκπαιδευτικός έχει δυο στόχους. Ο ένας είναι να μεταδίδει τη γνώση του αντικειμένου του στο μαθητή. Ο Μαθηματικός να του διδάξει μαθηματικά, ο Βιολόγος βιολογία, ο Θεολόγος ηθική, ο Φυσικός φυσική και ο φιλόλογος ό,τι του τύχει! «Να διδάξει», δε σημαίνει να μάθει στο μαθητή να αποστηθίζει αλλά να σκέφτεται ουσιαστικά και να κατανοεί σε βάθος το κάθε αντικείμενο.
Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου -παροχή γνώσης- προϋπόθεση, από την πλευρά του εκπαιδευτικού, αποτελεί η ουσιαστική κατάρτισή του, η διαρκής επιμόρφωση για να μη μένει μακριά από τις εξελίξεις και η παρακολούθηση σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων, ώστε να μπορεί να απευθύνεται στη νέα γενιά, να τη διαχειρίζεται και να της προκαλεί ενδιαφέρον. Εύκολο ακόμα και για μια φώκια, αφού το μόνο που χρειάζεται γι αυτό είναι θέληση και συνεχής μελέτη βιβλίων ή πλέον και ιστοσελίδων. Μάλλον καμιά αντίρρηση μέχρι εδώ!
Δεύτερος στόχος -ίσως ο πιο σημαντικός- του εκπαιδευτικού, κάθε ειδικότητας, είναι να αποτελέσει πρότυπο, ώστε να βοηθάει τους μαθητές να κατανοούν τον κόσμο, να αποκτούν εφόδια που θα τους φανούν χρήσιμα και να αμύνονται σε προβλήματα της εποχής διαμορφώνοντας ισχυρή προσωπικότητα. Τα πράγματα εδώ είναι πιο πολύπλοκα αλλά όχι και πιο δύσκολα, αρκεί να τα ταχτοποιήσουμε εξετάζοντας τις ανάγκες της νέας γενιάς.
Σε μια εποχή γρήγορων εξελίξεων βασική ανάγκη αποτελεί η προσαρμογή σ’ αυτές. Άρα ο εκπαιδευτικός πρέπει να ενημερώνεται διαρκώς. Έτσι, θα δώσει κίνητρο στους μαθητές, ώστε να ενημερώνονται από ουσιαστικές πηγές και θα τους βοηθήσει να αποκωδικοποιούν και να αξιοποιούν προς όφελός τους τις πληροφορίες που δέχονται με καταιγιστικό ρυθμό. Αυτό θα τους προστατεύσει, θα τους απαλλάξει από τη σύγχυση και θα τους καθοδηγήσει σε επαγγελματικές ή άλλες επιλογές τους που θα ταιριάζουν στις προοπτικές που διαμορφώνονται κι όχι στην εποχή των δεινοσαύρων ή του Νώε.
Χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία μπορούμε να καταλήξουμε σε ένα ακόμα γνώρισμα που πρέπει να διαθέτει ο εκπαιδευτικός σήμερα. Αφού το μέλλον των «ψηφιακά αναλφάβητων» δεδομένα πια διαγράφεται πιο μαύρο κι από το Μεσαίωνα, καταλαβαίνουμε ότι δεν πρέπει να λογίζεται ως εκπαιδευτικός εκείνος που απέχει από τη σύγχρονη τεχνολογία ή ακόμα χειρότερα την υποτιμά (μάλλον για να συγκαλύψει την άγνοιά του). Οι σημερινοί μαθητές χρειάζονται καθοδήγηση και από τον εκπαιδευτικό, ώστε να ενταχθούν στον ψηφιακό κόσμο, όχι για να εθιστούν σε ανόητες εκφάνσεις του αλλά για να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που τους παρέχει. Ήδη βιώνουμε τα αποτελέσματα της πολύωρης επαφής εφήβων με το Facebook, το msn, τα διαδικτυακά παιχνίδια ή άλλες επιλογές που ευνοούν την παθητικότητα, τη σπατάλη χρόνου και πλέον τον εθισμό. Ο εκπαιδευτικός πρώτος και καλύτερος καλείται να δείξει πόσο ανόητο είναι να χάνει κανείς το χρόνο του σε όλα αυτά κι όχι να σπρώχνει μαθητές του σε επιλογές που υποθηκεύουν το μέλλον και την προσωπικότητά τους.
Η έκπληξη, όμως, ως προς τα γνωρίσματα που πρέπει να διαθέτει ο εκπαιδευτικός, έρχεται από μια σχετικά πρόσφατη έρευνα που δείχνει ότι ένα ακόμα πρόβλημα έχει στήσει καρτέρι στη σημερινή γενιά ανατρέποντας όσα ίσως πιστεύαμε. Αναφέρεται ότι πάνω από το ένα τέταρτο των εφήβων (ποσοστό που αυξάνει διαρκώς) δυσκολεύεται σήμερα να κατανοήσει τι διαβάζει. Τραγικό! Μαθητές δεκαπέντε και δεκάξι ετών που στο σχολείο βαθμολογούνται με άριστα (τι ανοησία κι αυτή;) αδυνατούν να αποκωδικοποιήσουν ακόμα και απλά νοήματα ενός γραπτού κειμένου (βιβλίο, εφημερίδα…). Ήδη στις ΗΠΑ, όπου το φαινόμενο προηγήθηκε της Ευρώπης, τα συγκεκριμένα άτομα βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, παρότι διαθέτουν πτυχίο ή ακόμα και μεταπτυχιακές σπουδές.
Ερώτηση: Και πώς μπορεί να ξεφύγει ένα παιδάκι από το συγκεκριμένο κίνδυνο; Απάντηση: Μα, μέσω της ουσιαστικής επαφής με το γραπτό λόγο!
Θα διατυπώσω καθαρά τη διαπίστωση, έστω κι αν γνωρίζω ότι αυτό θα στενοχωρήσει αρκετούς συναδέλφους. Ο σύγχρονος εκπαιδευτικός -δημόσιας, ιδιωτικής, φροντιστηριακής εκπαίδευσης- πρέπει να στρωθεί στο διάβασμα, αν θέλει, αποτελώντας πρότυπο, να σώσει μερικά παιδάκια από τον κίνδυνο του λειτουργικού αναλφαβητισμού που επανέρχεται και καραδοκεί. Το βιβλίο (όχι του μαθήματος) δε βρίσκεται απλώς στη ζωή του εκπαιδευτικού. Είναι η ζωή του! Ο εκπαιδευτικός που διαβάζει θα δώσει ισχυρό κίνητρο στους νέους δείχνοντάς τους το δρόμο που αυτοί πρέπει να ακολουθήσουν. Διατυπώνοντας προτάσεις για αξιόλογα και ενδιαφέροντα αναγνώσματα, ανοίγοντας συζητήσεις με αφορμή βιβλία που πρόσφατα έχει διαβάσει είναι πιθανό να κεντρίσει το ενδιαφέρον και των παιδιών και να τα βοηθήσει έτσι να καλλιεργήσουν την ικανότητα επεξεργασίας που τους είναι αναγκαία.
Ορισμένοι θα ισχυριστούν ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει πάνω από όλα να είναι «καλός άνθρωπος». Αλλά μπορεί να θεωρηθεί «καλός άνθρωπος» ο εκπαιδευτικός που δεν έχει τη διάθεση να αναλάβει τις ευθύνες του και να διαδραματίσει το ρόλο που ήδη έχει περιγραφεί; Μπορεί έστω να λέγεται εκπαιδευτικός εκείνος που απλώς μπαινοβγαίνει στην αίθουσα κάνοντας «καλό μάθημα»; Μάλλον όχι, γιατί η νέα γενιά χρειάζεται πια πολύ περισσότερα πράγματα, έστω κι αν η ίδια το αγνοεί. Το πρόβλημα είναι ότι το αγνοούν και αρκετοί εκπαιδευτικοί!

"Κατασκευαστικό Λάθος"

Δε γνωρίζω γιατί αλλά υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μου απευθύνουν σοβαρά ερωτήματα. Κάποτε μάλιστα και άνθρωποι που με γνωρίζουν καλά. Περίεργο πράγμα! Κάπως έτσι, πρόσφατα ρωτήθηκα για τους λόγους που ευθύνονται για την αδυναμία μας να δημιουργήσουμε κράτος σύγχρονο και οργανωμένο. Οι σοβαρές ερωτήσεις μού προκαλούν αφόρητο άγχος (μαθητικό κατάλοιπο), ίσως επειδή αναμένουν σοβαροφανείς απαντήσεις που συνοδεύονται από περισπούδαστο ύφος. Ως οπαδός του Wittgenstein, όμως, ο οποίος ισχυρίζεται ότι «το χιούμορ δεν είναι απλώς διάθεση αλλά ένας τρόπος να αντιμετωπίζει κανείς τη ζωή», δε θα μπορούσα να προσεγγίσω το συγκεκριμένο ερώτημα, το οποίο θεωρώ σχεδόν υπαρξιακό για τον ελληνισμό, με τόσο αναμενόμενο τρόπο.
Λοιπόν, εδώ και χρόνια έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για όλα τα δεινά μας ευθύνεται ένα και μοναδικό. Κι όταν γράφω «για όλα», εννοώ «για όλα»! Για την άθλια κατάσταση στην πολιτική, στην οικονομία, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στο δημόσιο, για την ανακατωσούρα, για την κακεντρέχεια, για το λαϊκισμό, για την τεμπελιά, για την κατινιά, για τους κλειστούς δρόμους, για τον εθνικισμό, για τη μετριότητα, για τη στασιμότητα, για τη διαφθορά, για την ανεπάρκεια… Για όλα αυτά τα φαιδρά και εξευτελιστικά και παράλογα και τριτοκοσμικά που εμποδίζουν το λαό και τη χώρα μας να δει μια άσπρη μέρα ευθύνεται ένα και μοναδικό και μάλιστα ανατομικό χαρακτηριστικό μας.
Οπότε η ευθύνη για την κατάστασή μας δε βαρύνει άμεσα εμάς αλλά το Θεό που μας έφτιαξε με ιδιαίτερα ευαίσθητο τράχηλο! Αυτή είναι η αιτία των δεινών μας. Γιατί εμείς που «είμαστε γεννημένοι για να είμαστε πρώτοι», εμείς που «δώσαμε τα φώτα στους άλλους λαούς» (μάλλον το παρακάναμε και μείναμε στο πίσσα σκοτάδι), εμείς που «όταν φτιάχναμε Παρθενώνες, οι άλλοι ζούσαν στα δέντρα», εμείς που … Τέλος πάντων, εμείς που «είμαστε τα θεμέλια του παγκόσμιου πολιτισμού» (τι άγχος για τον πολιτισμό;) θα είχαμε καταφέρει πολύ περισσότερα και ακόμα θα διατηρούσαμε την πρωτοκαθεδρία στην εξέλιξη, αν δεν ήμασταν θύματα της απροσεξίας του Δημιουργού μας.
Καλά και ωραία βρε Δημιουργέ, την ώρα που φτιάχνεις τα υπόλοιπα έθνη (εκείνα που φτιάχτηκαν για να είναι ηττημένα, δευτεράτζες και κάτω) κάνε ό,τι θες. Αλλά όταν έφτασε η ώρα να φτιάξεις την κορωνίδα της Δημιουργίας (εμείς είμαστε αυτή), δεν έπρεπε να είσαι λίγο πιο προσεχτικός; Τι είναι η κατασκευή της κορωνίδας; Ξεμάτιασμα στα πεταχτά είναι; Όχι βέβαια! Τέτοιες ώρες και η παραμικρή αβλεψία και η ελάχιστη αμέλεια μπορεί να καταλήξει τραγική. Κάπως έτσι έγινε το λάθος και καταλήξαμε με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο «μακρύ και κυλινδρικό τμήμα που συνδέει το κεφάλι με τον κορμό και αποτελείται από το λαιμό και το σβέρκο» (επειδή ο ορισμός είναι κομμάτι μεγάλος, λέω εφεξής να χρησιμοποιώ τη λέξη τράχηλος). Το πασίγνωστο στα πέρατα της Οικουμένης «του Έλληνα ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει» δηλώνει ακριβώς το κατασκευαστικό λάθος του οποίου αποτελούμε θύματα!
Εδώ βέβαια, υπεισέρχεται μια παρανόηση, αφού αρκετοί πιστεύουν ότι η ευαισθησία του τραχήλου μας έχει να κάνει με ξενόφερτους ζυγούς. Αυτό, όμως, είναι λάθος και έχει αποδειχτεί ιστορικά και μάλιστα επανειλημμένα. Ως λαός έχουμε αποδείξει ότι τέτοιους υπομένουμε και κάποτε για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Κάτι Ρωμαίοι, κάτι Γερμανοί, κάτι Τούρκοι (αυτοί μάλιστα το παράκαναν) είναι ζωντανή απόδειξη των τραχηλικών αντοχών μας σε τέτοιους ζυγούς. Όλοι αυτοί πέρασαν από πάνω μας χωρίς να μας προκαλέσουν ούτε ένα τόσο δα αυχενικό.
Η ευαισθησία μας έχει να κάνει αποκλειστικά με εσωτερικούς ζυγούς κι εκεί βρίσκεται η αιτία της κατάστασής μας. Οι Έλληνες, δηλαδή ο τράχηλός τους, δεν ανέχονται ζυγούς ή ό,τι θεωρούν ως τέτοιο που προέρχονται από ομοεθνείς τους. Έτσι, αντί να αισθανόμαστε και να λειτουργούμε ως ενιαίο σύνολο, εμείς λειτουργούμε διασπασμένοι σε ομάδες με διαφορετικά συμφέροντα. Κάθε ομάδα θεωρεί ότι οι ενέργειες και τα συμφέροντα όλων των άλλων στρέφονται σε βάρος της, οπότε και η ίδια λειτουργεί με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. Δηλαδή εχθρικά προς τις υπόλοιπες. Κάθε ομάδα τα θέλει όλα δικά της κι ας μην της αξίζουν και τα διεκδικεί με κάθε τρόπο.
Εννοείται ότι ο σεβασμός δεν έχει την παραμικρή θέση στις καθημερινές δράσεις. Η κάθε πλευρά διεκδικεί ως αποκλειστικό προνόμιο το χαρακτηρισμό του πατριώτη και αντιμετωπίζει τις άλλες ως βάρος και άρα ζυγό για την ίδια και το έθνος. Το να κλείνει κάποιος τους δρόμους, τα λιμάνια, τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία θεωρείται εθνικά αποδεκτή και μεγαλειώδης αντίδραση. Τα μέλη της ομάδας που κινητοποιείται με παρόμοιους τρόπους αυτοβαφτίζονται πατριώτες που εμποδίζουν κάποιου είδους εθνικό ξεπούλημα. Τα προβλήματα που προκαλούν στα μέλη των άλλων ομάδων αποτελούν λεπτομέρειες που δεν αξίζει να λαμβάνονται υπόψη.
Όλα αυτά βέβαια, δεν είναι παρά ψευτοτσαμπουκάδες και σε καμιά περίπτωση δε δείχνουν λεβεντιά και φιλότιμο. Βρίσκουν έκφραση σε μια κοινωνία που πλέει σε πελάγη λαϊκισμού, που αγνοεί την έννοια της ευθύνης, που δε θέλει να ακούει για προσπάθεια, ρίσκο και κυρίως σεβασμό σε αρχές διασφάλισης της αρμονικής συνύπαρξης, της τάξης, της κοινής προσπάθειας για κοινούς στόχους. Όλα αυτά είναι γελοίες εκφράσεις μιας κοινωνίας που θεώρησε την παγκοσμιοποίηση και τους θεσμούς της ως ευκαιρία να τη βγάλει καθαρή στις πλάτες των άλλων. Έλα που οι άλλοι σε αυτή την περίπτωση (οι ηττημένοι και οι δευτεράτζες που λέγαμε) έπαψαν να μασάνε κουτόχορτο και τώρα μας ζητούν τα ρέστα. Κι αν κάποιοι (μάλλον όλοι) δεν αντιληφτούμε ότι δε θα κερδίσουμε το παραμικρό πλέον όσους δρόμους κι αν κλείσουμε, μένει να πάρουμε μια κοινή απόφαση και να κλείσουμε ολόκληρη τη χώρα περιμένοντας τους ξένους ζυγούς (ΕΕ, ΔΝΤ, κερδοσκόπους) που ήδη ετοιμάζουν επέλαση. Αυτούς έχει αποδειχτεί ότι τους υπομένουμε άλλωστε!

"Coffee City"

Εμάς τους Λαρισαίους το Πανελλήνιο μας αποκαλούσε «τυριά». Αυτό το έκανε (το Πανελλήνιο) για να δείξει το … βλαχαδερό της καταγωγής, της κουλτούρας και κάποτε της συμπεριφοράς μας. Εμένα αυτό δε μου άρεσε καθόλου. Το έβρισκα ρατσιστικό. Ούτε και στους υπόλοιπους συμπολίτες μου άρεσε αυτό. Τους προκαλούσε αίσθηση κατωτερότητας και ένιωθαν χάλια. Οι συμπολίτες μου προσπάθησαν πολύ για να αποτινάξουν αυτήν τη ρετσινιά. Έτσι, έφτιαξαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) σπίτια, αγόρασαν ακριβούς (όχι πάντα ωραίους) πίνακες για να τα στολίσουν, οδήγησαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) αυτοκίνητα, επιδίωξαν την ακριβή (όχι πάντα ωραία) διασκέδαση και αγόρασαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) ρούχα. Με άλλα λόγια έκαναν ό,τι ακριβώς θα έκανε ένα … «τυρί».
Το αποτέλεσμα υπήρξε αποκαρδιωτικό. Το πανελλήνιο συνέχιζε να μας θεωρεί και να μας αποκαλεί «τυριά» κι εμείς συνεχίζαμε να νιώθουμε μεγάλη στενοχώρια γι αυτό. Όμως, έφτασε το πλήρωμα του χρόνου και βρέθηκε η λύση για το πρόβλημά μας. Και η λύση λέγεται «καφές». Φέραμε τα πάνω κάτω (upside down). Ούτε με μικροσκόπιο δε βρίσκεις πια κατάστημα τυροκομικών στην πόλη. Τα κλείσαμε και ησυχάσαμε και στη θέση τους φτιάξαμε μεγάλα και μικρά, χαριτωμένα και κιτσάτα και κυρίως … πολλά, μα πάρα πολλά «καφέ».
Όπου και να γυρίσεις το μάτι σου, «καφέ» βλέπεις. «Καφέ» για να καθίσεις, «καφέ» για να σταθείς όρθιος, «καφέ» για έναν καφέ στο χέρι ή στο πόδι ή στον αγκώνα ή στο μηρό ή στο τσιαούλι, παντού «καφέ». Όπου και να πας συναντάς Λαρισαίους με έναν καφέ στο χέρι. Στα μαγαζιά, στα γραφεία, στο δρόμο, στα πεζοδρόμια, στα αυτοκίνητα, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σχολεία, στις πλατείες, στα πάρκα, στο γήπεδο, παντού. Όλοι με ένα από αυτά τα άθλια πλαστικοχαρτονένια ποτηράκια καφέ.
Ο καφές «στο χέρι» ή όπου αλλού έγινε μόδα. Έχεις την αίσθηση ότι κανείς πλέον δε φτιάχνει μόνος του καφέ. Όλοι παίρνουν έτοιμο από τα μυριάδες «καφέ» που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια. Κι ενώ κάποτε για να δείξουμε την υπερβολή, λέγαμε: «Έγιναν περισσότερα κι από τα περίπτερα» ή «από τα φαρμακεία», πλέον σημείο αναφοράς συγκρίσεων είναι τα «καφέ» της πόλης.
Τώρα πια κανείς δε δικαιούται και δε θα μπορεί να μας αποκαλεί «τυριά». Θα μπορούν να μας αποκαλούν «καφέδες» ή ό,τι άλλο αλλά όχι πια «τυριά». Το λύσαμε το πρόβλημα, γιατί αν κάποιος σε αποκαλεί «καφέ», δεν μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι άσχημα. Ο καφές εμπεριέχει άλλη κουλτούρα και ποιότητα. Θυμίζει κάτι από Παρίσι (γαλλικός), από Βιέννη (…βιεννέζικος) ή έστω από Ρώμη (εσπρέσο). Μάλιστα, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν ότι κεντρικές οδικές αρτηρίες στην Μπογκοτά, στη Λα Πας, στο Καράκας, στο Ρίο Ντε Τζανέιρο έχουν μετονομαστεί σε «οδός Λάρισας». Αυτό έγινε για να τιμήσουν την πόλη μας που με την υπερκατανάλωση καφέ συμβάλλει στην τόνωση της οικονομίας των καφεπαραγωγών χωρών. Άλλο επίπεδο!
Ο καφές στο χέρι υποδηλώνει βιασύνη, ένταση. Παραπέμπει σε ανθρώπους παραγωγικούς που δεν έχουν χρόνο ούτε καν για έναν καφέ σαν … άνθρωποι. Ωραία. Και το να βιάζεσαι, το να τρέχεις διαρκώς δηλώνει πρόοδο. Είναι βασική έκφραση του καπιταλισμού. Στην πόλη μας μάλλον δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Οι περισσότεροι παίρνουν καφέ στο χέρι, επειδή αυτό επιβάλλει η κυρίαρχη αντίληψη (μόδα). Το να κυκλοφορείς στους δρόμους με ένα τρισάθλιο πλαστικοχαρτονένιο ποτηράκι καφέ (άδειο ή γεμάτο ελέγχεται) προσθέτει κύρος. Ένας γνωστός μου -που ο καφές τον πειράζει πολύ στο στομάχι και στα νεύρα- κυκλοφορεί παντού και πάντα με ένα άδειο ποτηράκι από γνωστό «καφέ» για να μην τον υποτιμούν οι άλλοι. Πάντως έχω την αίσθηση ότι οι περισσότεροι από τους οπαδούς του καφέ στο χέρι παίρνουν καφέ στο χέρι μέχρι να φτάσουν στην παραδοσιακή καφετέρια, όπου και θα καθίσουν αναπαυτικά, ατελείωτες ώρες για να απολαύσουν χαλαρά τον … καφέ τους.
Σε καλό να μας βγει όλη αυτή η τρέλα, αν και δεν το πολυπιστεύω. Γιατί ο καφές μπορεί να λειτουργεί τονωτικά ως προς τη διάθεση αλλά σε υπερβολικές δόσεις… Έτσι όπως το πάμε θα πειραχτούν τα νεύρα μας, θα αρπαζόμαστε με το παραμικρό, θα πλακωνόμαστε για ψύλλου πήδημα, θα οδηγούμε σαν τρελοί, θα φωνάζουμε στους δρόμους, όπως φώναζαν οι πρόγονοί μας όταν επρόκειτο να συνεννοηθούν με το γιδοβοσκό της απέναντι ράχης, δε θα μπορούμε να ηρεμήσουμε ποτέ και πουθενά, θα χάσουμε τη … φυσική ευγένεια μας. Θα επέλθει χάος! Χώρια που οι αγρότες -εξαιτίας του περιορισμού της ζήτησης γαλακτοκομικών προϊόντων- θα έχουν κι άλλους λόγους να κλείσουν τα Τέμπη που έτσι κι αλλιώς είναι κλειστά από μόνα τους!
Τέλος πάντων, όλα αυτά είναι λεπτομέρειες μπροστά στην κατάκτησή μας. Τώρα πια δεν είμαστε «τυριά». Είμαστε «καφέδες». Και η πόλη μας δικαιωματικά έχει αποκτήσει νέα ταυτότητα: «Coffee City». Τον κέρδισε επάξια. Όσο για εκείνους που ανησυχούν για την παράδοση που χάνεται; Δε συντρέχει ο παραμικρός λόγος. Ο πολιτισμός του «τυριού» θα συνεχίσει να ζει και να βασιλεύει στην περιοχή. Μαθαίνω ότι ήδη κάποια μοδάτα «καφέ», με σεβασμό στην τοπική παράδοση και την αισθητική, άρχισαν να σερβίρουν καφέ με άρωμα και γεύση τυριού.

Το παρελθόν, μάλλον, δε σβήνει τόσο εύκολα!

"ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ"

Η κυκλοφορία του καινούριου μου βιβλίου "Μάθε, Παιδί Μου, Γράμματα επέβαλε ορισμένες ανακατατάξεις και μικροαλλαγές στο blog. Αφού το καινούριο απόκτησε δική του ανάρτηση, δε θα μπορούσε το παλιό να υστερήσει σ' αυτό. Μερικά από τα πολλά αγαπημένα μου αποσπάσματα του "Εγχειριδίου" ακολουθούν.

...«Φαντάσου» του είπα «ότι κάποιος γεννιέται σε μια κοινωνία όπου όλοι οι άνθρωποι κυκλοφορούν γυμνοί αλλά έχουν καλυμμένα τα αφτιά τους. Οι πρώτες του εικόνες είναι γιατροί και νοσοκόμες γυμνοί αλλά με καλυμμένα τα αφτιά τους. Στην πρώτη αυτή εικόνα έρχονται να προστεθούν εκείνες των γονιών, των συγγενών, των φίλων που κυκλοφορούν γυμνοί αλλά με πολύ καλά καλυμμένα τα αφτιά τους. Εννοείται ότι και η δική του αμφίεση απαρτίζεται αποκλειστικά από πανέμορφες, χαριτωμένες παιδικές καλύπτρες αφτιών. Το παιδάκι αποδέχεται, χωρίς την παραμικρή σκέψη, την “περίεργη” γύμνια ως κάτι απολύτως φυσιολογικό. Λίγο αργότερα έρχεται η στιγμή της πρώτης βόλτας του με τους γονείς. Τίποτα περίεργο, αφού όλοι γύρω του κυκλοφορούν με τον ίδιο τρόπο έχοντας καλυμμένα μόνο τα αφτιά τους, μέχρι τη στιγμή που εμφανίζεται μια νεαρή καλλονή ολόγυμνη -κανένα πρόβλημα- αλλά με μικροσκοπικές καλύπτρες που αφήνουν να φαίνεται μέρος των αφτιών της. Πανικός! Οι γονείς τού κλείνουν τα μάτια για να μη δει το αίσχος ενώ τα σχόλια περί ανηθικότητας της νεαρής δίνουν και παίρνουν. Ήδη το παιδάκι έχει σχηματίσει την πρώτη του αντίληψη ως προς τα όρια της ηθικής. Είναι θεμιτό να είμαστε γυμνοί αλλά σε καμιά περίπτωση η συγκεκριμένη γύμνια δεν πρέπει να περιλαμβάνει τα αφτιά, η επίδειξη των οποίων θεωρείται ... αμαρτία»!

...Στην παρέα των παιδιών δεν άργησαν να προστεθούν ακόμη δύο. Ήταν ο Κάρλο κι ο Γιώργος. Ο Κάρλο -«παιδί της Γενετικής» τον αποκαλούσαν καλοπροαίρετα και ο ίδιος, μάλλον, χαιρόταν αυτή την ιδιαιτερότητά του- ζούσε με τους γονείς του, την Υβέτ και την Κλόντια. Και οι δυο γονείς θεωρούνταν ανερχόμενα αστέρια στο χώρο της διαφήμισης, αφού η εταιρία τους εξελισσόταν με ραγδαίους ρυθμούς. Ο Κάρλο αισθανόταν πολύ υπερήφανος και για τις δυο τους και χαιρόταν ιδιαίτερα που η σύγχρονη τεχνολογία είχε βοηθήσει να έρθει στον κόσμο ο ίδιος.

...Το λάθος της γιαγιάς ήταν ότι δεν προχώρησε στη διευκρίνιση και το διαχωρισμό μεταξύ συνθηκών του παρελθόντος και του παρόντος. Χάθηκε, έτσι, μια σημαντική ευκαιρία να πειστεί ένας εκπρόσωπος της νέας γενιάς ότι ο Κολοκοτρώνης υπήρξε πράγματι ήρωας και θετικό πρότυπο μα όχι γιατί έσφαζε τα «Τουρκάκια» αλλά γιατί αγωνίστηκε για όσα πίστευε και για όσα αποτελούσαν αξίες του! (…) Κρίμα, γιατί ο Κολοκοτρώνης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα καλό παράδειγμα και πρότυπο πίστης, τιμής, δυναμισμού, θάρρους, αυταπάρνησης, αγωνιστικότητας για το γιο μου αλλά και για ολόκληρη τη γενιά του κι όχι αφορμή για διαιώνιση της εθνικιστικής ανοησίας!

...«Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϋ» έπαιζε στο βίντεο. Ήταν απόγευμα Σαββάτου και παρακολουθούσα την ταινία, όταν ο Παναγιώτης έκανε την εμφάνισή του και ήρθε να κουρνιάσει δίπλα μου στον καναπέ. Για λίγα λεπτά προσπάθησε να μου δώσει την αίσθηση ότι παρακολουθεί με το ίδιο ενδιαφέρον που το έκανα κι εγώ. Την ηρεμία μου διέκοψε η τσιριχτή κραυγή έκπληξης και ταυτόχρονα απόγνωσης του μικρού! «Καλά!!! Τόσο παλιά είναι αυτή η ταινία; Με γραφομηχανή γράφει αυτός;»! Φυσικά, ελάχιστη σημασία έδωσα στην υπόλοιπη ταινία! Ο Παναγιώτης θεωρούσε πολύ παλιά μια ταινία, εξαιτίας του ότι ο πρωταγωνιστής χρησιμοποιούσε γραφομηχανή! Του φάνηκε τόσο ξένο για την εποχή του! Αν μάθαινε ότι στο ξεκίνημά μου χρησιμοποιούσα γραφομηχανή για τις σημειώσεις μου, ίσως να με είχε στείλει σε μουσείο!

Ότιβερ Λουίστ

«Ήταν μια κρύα, σκοτεινή χειμωνιάτικη νύχτα. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα. Έξω το πυκνό χιόνι έπεφτε από νωρίς. Οι χοντρές, ακανόνιστες νιφάδες είχαν πια σκεπάσει τα πάντα. Φαινόταν σαν να είχαν καταπιεί τη μορφή και το χρώμα από όλα τα άλλα δίνοντάς τους μια απόκοσμη, τρομακτική όψη. Οι στέγες, τα δέντρα, ο χωματόδρομος, ο άστεγος που κειτόταν νεκρός από το ψοφόκρυο, εδώ και λίγες μέρες στη γωνία, είχαν χαθεί κάτω από το απέραντο λευκό του χιονιού και το θλιβερό γκρίζο του ουρανού.
Και μέσα, στο σκοτεινό, ετοιμόρροπο, φτωχικό σπίτι που έδινε την αίσθηση του εγκαταλειμμένου, το χιόνι έπεφτε από νωρίς. Για την ακρίβεια έπεφτε από την ώρα που έπεφτε και έξω, απλώς μέσα δεν έπεφτε τόσο πυκνό, γιατί οι τρύπες στη στέγη δεν ήταν πολύ μεγάλες. Οι νιφάδες που κατάφερναν -χωρίς μεγάλη προσπάθεια- να εισχωρήσουν στο εσωτερικό του σπιτιού σχημάτιζαν ήδη μικρά, άσπρα παγωμένα βουναλάκια.
Το μικρό, κάτισχνο αγόρι καθόταν στο κρεβάτι που είχε φτιάξει από χοντρά χαρτόκουτα που είχε βρει πεταμένα έξω από το μεγάλο super market της γειτονιάς. Καθόταν κουκουλωμένο με τα χιλιομπαλωμένα σκεπάσματά του που δεν κατάφερναν να το προφυλάξουν από το τσουχτερό κρύο. Τα ξυλιασμένα παιδικά χέρια έπιαναν το σχεδόν τελειωμένο, σπασμένο στυλό που είχε περιμαζέψει, όταν το πέταξε ως άχρηστο ένας συμμαθητής του και προσπαθούσε να το κρατήσει σταθερό πάνω στο τετράδιο που είχε ανοιχτό μπροστά του. Ήταν εξουθενωμένο, γιατί στην αποθήκη με τα καυσόξυλα του χοντρο-Μηνά, όπου δούλευε από τότε που έχασε και τους δυο γονείς του, είχε πέσει πολλή δουλειά σήμερα. Όλοι έτρεχαν να αγοράσουν ξύλα για το τζάκι τους για τις γιορτινές μέρες που πλησίαζαν.
Ο ύπνος προσπαθούσε να τον καταβάλει εδώ και ώρα, έπρεπε, όμως, να τελειώσει την εργασία του για το σχολείο. Είχε υποσχεθεί στη μητέρα του -λίγο πριν αυτή πεθάνει από τη γρίπη των χοίρων- ότι αυτός και τα αδέρφια του θα τελείωναν το σχολείο ό,τι και να γινόταν. Παρακολουθούσε το τελευταίο κάρβουνο στο μαγκάλι να τρεμοσβήνει εκπέμποντας τις τελευταίες αχτίδες σαν τα σκιρτήματα του μελλοθάνατου στην ηλεκτρική καρέκλα τη στιγμή που χιλιάδες βολτ διαπερνούν αλύπητα το χιλιοβασανισμένο κορμί του. Τα τρία μικρότερα αδερφάκια του κοιμούνταν λίγο πιο πέρα σφιχταγκαλιασμένα, μέσα στο χαρτονένιο κουτί ενός ψυγειοκαταψύκτη της General Electric, προσπαθώντας απεγνωσμένα να ζεσταθούν.
Άφησε το στυλό στο πλάι, σηκώθηκε αθόρυβα, πήρε ένα από τα κουρέλια με τα οποία σκεπαζόταν ο ίδιος, πλησίασε τα μικρά που τουρτούριζαν από την παγωνιά και το έριξε επάνω τους. Εκείνος ήταν μεγαλύτερος και άντεχε το κρύο περισσότερο κι ας είχε να φάει δυο μέρες τώρα. Την ώρα που σκέπαζε στοργικά τα αδερφάκια του δεν άντεξε. Ανήμπορος να συγκρατηθεί, άφησε ένα καυτό δάκρυ να τρέξει από το αριστερό μάτι του, πέρασε ξυστά (το δάκρυ) από το αριστερό ρουθούνι του, κύλησε αργά στο αριστερό μάγουλό του και κατέληξε στην αριστερή πλευρά των μελανιασμένων από το κρύο και την πείνα χειλιών του. Ξέσπασε σε δυνατούς, σπαραχτικούς λυγμούς και σε ένα βουβό κλάμα δίχως τέλος …».


«Μπλιαξ, μπλιαξ και πάλι μπλιαξ, σκέτη αηδία! Μια αηδία και μισή», σκέφτηκε, «αν γράψω έστω άλλη μια λέξη, θα κάνω εμετό πάνω στο πληκτρολόγιο. Άκου δυνατούς λυγμούς και βουβό κλάμα! Πώς γινόταν αυτά τα δυο να συνυπάρχουν;».
Πού είχε καταντήσει; Η αυτολύπηση τον είχε κυριαρχήσει. Μα να γράφει δακρύβρεχτα, χριστουγεννιάτικα διηγήματα για να συγκινήσει τη δασκάλα του και να πάρει μεγάλο βαθμό; Αν συνέχιζε έτσι, θα έπαιρνε μεγάλο βαθμό, θα κέρδιζε την εκτίμηση της δασκάλας, θα πάθαινε κατάθλιψη με αυτά που ο ίδιος έγραφε και τελικά θα κατάληγε σε ένα από τα τρελάδικα που ξεφύτρωναν τελευταία σαν τα σαλιγκάρια μετά τη βροχή. Έσκυψε αποφασιστικά στο τελευταίας τεχνολογίας SONY VAIO που του είχε χαρίσει ο πατέρας του, μάρκαρε ό,τι είχε γράψει, πάτησε το “delete”, επιβεβαίωσε την απόφασή του να διαγράψει το κείμενο και παρακολούθησε με ανακούφιση τον “κάδο ανακύκλωσης” του υπολογιστή να το ρουφάει εξαφανίζοντάς το από την οθόνη και από το μάταιο ετούτο κόσμο. Λύτρωση!
Τα έβαλε με τον εαυτό του. Μα πώς είχε παρασυρθεί έτσι; Εντάξει, μικρός ήταν ακόμα αλλά αυτό δεν ήταν αρκετή δικαιολογία. Η δασκάλα, λίγες μέρες πριν, τους ανακοίνωσε ότι είχε μια ιδέα. Αυτό ήταν από μόνο του περίεργο, γιατί η δασκάλα σπάνια είχε ιδέα για οτιδήποτε. Όλοι θαύμασαν τη δασκάλα που είχε μια ιδέα επιτέλους. Κανένας δε σκέφτηκε ότι αυτό (το ότι είχε μια ιδέα) μπορεί να ήταν καλό για την ίδια αλλά κακό για τους μαθητές. Όταν μάλιστα τους ρώτησε, αν θα τη βοηθούσαν να την υλοποιήσει, δέχτηκαν με ενθουσιασμό, ο καθένας για τους δικούς του λόγους. Τα «φυτά» της Τάξης για να δείξουν πόσο τη σέβονται και να κερδίσουν την εύνοιά της. Οι υπόλοιποι απλώς επειδή τη λυπήθηκαν.
Η παιδική αθωότητα και ο αυθορμητισμός είχαν κάνει τη δουλειά τους. Όλοι βρέθηκαν μπλεγμένοι! Η ιδέα ήταν κάθε μαθητής να γράψει μια χριστουγεννιάτικη ιστορία και όλες οι ιστορίες να μαζευτούν σε μια συλλογή, να εκτυπωθούν και να μοιραστούν στους γονείς ως δώρο Χριστουγέννων. Η δασκάλα έδωσε και οδηγίες για να … διευκολύνει τα παιδιά. Στις ιστορίες θα έπρεπε να πρωταγωνιστούν παιδιά, γιατί αυτό συγκινεί τους μεγάλους. Εννοείται ότι δεν έπρεπε να περιέχουν παλιοκουβέντες. Ούτε μία, τόνισε η δασκάλα. Οι πιο συγκινητικές θα έμπαιναν πρώτες ενώ τα παιδιά που θα κατάφερναν να περιγράψουν καλύτερα τον πόνο και τα βάσανα που αντιμετωπίζουν κάποιοι συνάνθρωποί μας θα έπαιρναν μεγάλο βαθμό. Αυτόν (το βαθμό) τον άφησε για το τέλος. Αν κάποιος ήθελε, μπορούσε να μην πάρει μέρος στην προσπάθεια αλλά αυτό δε θα ήταν καλό για το βαθμό του, είχε πει, όλο νόημα, η δασκάλα.
Κάπως έτσι είχε βρεθεί μπροστά στον υπολογιστή του να προσπαθεί να γράψει μια ιστορία στα πρότυπα που είχε θέσει η μέγαιρα. Εντάξει, αλλά ο ίδιος δεν μπορούσε να το καταλάβει. Δηλαδή, γιατί θα έπρεπε η ιστορία να είναι θλιβερή; Λίγη θλίψη μας περιβάλλει καθημερινά, πρέπει να μαυρίσουμε κι άλλο τον κόσμο; Τα παιδιά δεν είναι -υποτίθεται- η χαρά αυτού του κόσμου; Είναι τόσο εύκολο να κάνεις τους άλλους να πλαντάξουν στο κλάμα, να σκάσουν από στενοχώρια, να νιώσουν την καρδιά τους να γίνεται θρύψαλα από συγκίνηση. Άλλωστε ο ίδιος, όπως και τα περισσότερα παιδιά της ηλικίας του, κάθε φορά που ήθελε να ζητήσει κάτι από τους γονείς του ή απλώς ήθελε να αποφύγει την κατσάδα τους, έπαιρνε ένα περίλυπο ύφος που θα έκανε ακόμα και τα παγόβουνα της Ανταρκτικής να λιώσουν από συμπόνια.
Είναι τόσο εύκολο να πλέξεις ιστορίες βουτηγμένες στη θλίψη, να προκαλέσεις στον αναγνώστη αυτοκτονικές τάσεις. Όχι! Ο ίδιος δε θα παρασυρόταν από το μίζερο κλίμα. Δεν ήταν στη φύση του να επιλέγει τα εύκολα. Θα άφηνε στους θλιβερούς, καταθλιπτικούς, αδιάφορους, ηλίθιους, υποκριτές συμμαθητές του το προνόμιο να κάνουν τη δασκάλα να δακρύσει και τελικά μάλλον να τους αποδώσει επαίνους και μεγάλους βαθμούς. Το δύσκολο δεν είναι να προκαλέσεις στενοχώρια και κατήφεια. Άλλωστε δεν είχε διαβάσει και λίγα συγκινητικά παραμύθια, διηγήματα, μυθιστορήματα. “Το κοριτσάκι με τα σπίρτα”, “Το κοριτσάκι χωρίς τα σπίρτα”, “Χωρίς οικογένεια”, “Με οικογένεια”, “Χωρίς μπατζανάκη”, “Με μπατζανάκη”. Υπήρχαν πολλά. Ατελείωτα πολλά! Όλα, βέβαια, με την προτροπή των γονιών του και με αντάλλαγμα την ελευθερία να διαβάσει τα κόμικς που λάτρευε ή την εξασφάλιση λίγης ώρας παιχνιδιού στον υπολογιστή.
Και μετά οι μεγάλοι αναρωτιούνται, γιατί τόσοι νέοι οδηγούνται στα ναρκωτικά, την κατάθλιψη, το αλκοόλ, το bullying και την αυτοκτονία. Μα τι άλλο να σου κάνουν τα παιδάκια με τα αναγνώσματα που τους προτείνονται, ιδίως τέτοιες γιορτινές μέρες; Ήδη είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι γονείς -τώρα πια και η δασκάλα- είχαν έναν και μοναδικό σκοπό: να διαλύουν, με κάθε τρόπο και ευκαιρία τη γιορτινή ατμόσφαιρα των ημερών! Οι μεγάλοι έχουν το χάρισμα να μετατρέπουν τις διακοπές σε βασανιστική κόλαση. Λες και θεωρούσαν αμαρτία την ανεμελιά και την απόλαυση.
Η περιγραφή του πόνου, της δυστυχίας, της ανέχειας είναι το εύκολο. Το δύσκολο είναι να κάνεις τους άλλους να γελάσουν με την ψυχή τους. Δηλαδή, όχι να γελάσει η ψυχή τους αλλά να γελάσουν πολύ, να ξεκαρδιστούν, να ξεστριφτούν τα άντερά τους από το γέλιο και να νιώσουν χαρά.
Ο ίδιος, λοιπόν, θα επέλεγε το διαφορετικό και δύσκολο με οποιοδήποτε κόστος. Θα έγραφε κάτι ευχάριστο και αισιόδοξο. Θα έγραφε μια ιστορία όπως αυτός επιθυμούσε. Ήταν έτοιμος να αναλάβει τις ευθύνες του. Μεγάλο παιδί ήταν πλέον. Δέκα ετών! Μωρέ θα έκανε αυτό που γούσταρε κι ας τον άφηνε και στην ίδια Τάξη η δασκάλα. Θλίψη, βάσανα, πόνο και μιζέρια από αυτόν δε θα έβλεπε! Ναι.
Το πρόβλημα τώρα ήταν να πλέξει την ιστορία του. Κοίταξε παρατηρητικά γύρω του. Έξω από το πολυτελές, κατάφωτο σπίτι του το χιόνι είχε δημιουργήσει ένα κατάλευκο φωτεινό σκηνικό κρύβοντας τις ατέλειες και ομορφαίνοντας τα πάντα. Όλα έδιναν την αίσθηση ότι είχαν στολιστεί για να υποδεχτούν τα Χριστούγεννα και να δώσουν χαρά στους ανθρώπους. Κάποια από τα παιδιά της γειτονιάς, ντυμένα με ζεστά πολύχρωμα ρούχα και φορώντας τα αδιάβροχα γάντια τους έφτιαχναν έναν τεράστιο χιονάνθρωπο. Κάποια άλλα έπαιζαν χιονοπόλεμο μέσα σε ένα πανηγύρι πανικού από φωνές, γέλια και κάπου κάπου τσιριχτές κραυγές πόνου. Η χιονόμπαλα, αν σε πετύχει στο πρόσωπο, μπορεί να προκαλέσει αφόρητο πόνο.
Ωραία! Είχε ήδη τη βασική εικόνα. Τώρα του έλειπαν οι πρωταγωνιστές. Έστρεψε το ροδαλό πρόσωπό του στο εσωτερικό του σπιτιού. Το μεγάλο, στολισμένο τζάκι, φορτωμένο κούτσουρα, έκαιγε στη γωνία γεμίζοντας το χώρο με γαλήνια θαλπωρή, υπέροχες μυρωδιές καμένου ξύλου και ζεστασιά. Το τεράστιο στολισμένο δέντρο έστεκε αγέρωχο ακριβώς δίπλα από το τζάκι με τις πολύχρωμες μπάλες του να αντανακλούν το φως των λαμπιονιών που αναβόσβηναν σε διάφορους ρυθμούς. Τα μεγάλα κλαδιά του έπεφταν σαν μια τεράστια στοργική αγκαλιά πάνω στα δώρα που περίμεναν στωικά το άνοιγμά τους την παραμονή της μεγάλης γιορτής. Κεριά, ελαφάκια, Αϊ Βασίληδες, ξύλινα αλογάκια, χαμογελαστοί χιονάνθρωποι (ψεύτικοι, γιατί οι αληθινοί θα έλιωναν και θα μούσκευαν τα πανάκριβα χαλιά της μητέρας του) έδιναν στο χώρο έναν τόνο (δεν εννοούμε χίλια κιλά αλλά το ύφος) χαράς και αισιοδοξίας. Τεράστιες πιατέλες με κάθε είδους λιχουδιές, φαγητά και γλυκίσματα είχαν πάρει τη θέση τους στον τεραστίων διαστάσεων μπουφέ που είχε στηθεί για τους καλεσμένους τους.
Όπως κάθε χρόνο, λίγο πριν τα Χριστούγεννα, έτσι και φέτος, οι γονείς του είχαν οργανώσει μια συγκέντρωση για φίλους. Συζητήσεις, γέλια και χαρά γέμιζαν το σαλόνι. Όλοι έδειχναν (μάλλον ήταν κιόλας) ευτυχισμένοι. Παρέες είχαν απλωθεί παντού δημιουργώντας πηγαδάκια μικρά και μεγάλα. Με αυτό δεν εννοούμε ότι είχαν σκάψει πηγαδάκια μικρά και μεγάλα στο σαλόνι και την τραπεζαρία. Η μαμά θα γινόταν έξαλλη με κάτι τέτοιο. Εννοούμε ότι είχαν δημιουργήσει παρέες μικρές και μεγάλες. Κάθε παρέα σχολίαζε τις υπόλοιπες. Έτσι κάνουν οι μεγάλοι!
Ο ίδιος αισθανόταν πολύ ευχαριστημένος. Ένιωθε την ανάγκη να εξωτερικεύει με κάθε τρόπο αυτό που ένιωθε. Αυτό θα έκανε και στην ιστορία που έπρεπε να παραδώσει στο σχολείο. Εντάξει, καταλάβαινε ότι υπάρχουν παιδάκια που πεινούν, που διψούν, που κρυώνουν, που πεθαίνουν από χίλιες δυο αρρώστιες, που χρειάζονται τη βοήθεια όσων δεν πεινούν, δε διψούν, δεν κρυώνουν, δεν πεθαίνουν από χίλιες δυο αρρώστιες και δε χρειάζονται τη βοήθεια των άλλων.
Εκείνο που δεν μπόρεσε ποτέ να καταλάβει είναι για ποιο λόγο θυμόμαστε αυτά τα παιδάκια μόνο στις γιορτές. Δηλαδή, τον υπόλοιπο καιρό αυτά τα παιδάκια δεν πεινούν, δε διψούν, δεν κρυώνουν, δεν πεθαίνουν από χίλιες δυο αρρώστιες και άρα δε χρειάζονται τη βοήθεια όσων δεν … Τέλος πάντων, αν συνέχιζε έτσι δε θα τελείωνε ποτέ. Μα τι είναι η πείνα, η δίψα, το κρύο και οι αρρώστιες; Επισκέπτες είναι; “Γεια σας ήρθαμε αλλά έχουμε να πάμε και αλλού, οπότε δε θα καθίσουμε πολύ”! Δίνουν ραντεβού με την ανθρωπότητα σε τακτά χρονικά διαστήματα και όλο τον υπόλοιπο καιρό εξαφανίζονται;
Σιγά μην είναι έτσι! Όλα αυτά τα δεινά υπάρχουν πάντα. Το είχε δει και στην τηλεόραση σε ένα πολύ διαφωτιστικό ντοκιμαντέρ. Τότε για ποιο λόγο οι καλοζωισμένοι τα σκέφτονταν μόνο στις γιορτές; Για ποιο λόγο η θλίψη, η ανέχεια και ο πόνος των άλλων απασχολούν τους μεγάλους συγκεκριμένες περιόδους; Μήπως συμβαίνει αυτό, επειδή τις υπόλοιπες μέρες όλοι είναι φορτωμένοι με τα δικά τους βάσανα και ξεχνούν τα βάσανα των άλλων; Σιγά! Άμα είναι κανείς ευαίσθητος είναι συνεχώς κι όχι με διακοπές. Άμα τον απασχολεί ο πόνος των άλλων τον απασχολεί πάντα κι όχι κατά διαστήματα.
Όχι, όχι κάτι άλλο συνέβαινε. Μάλλον, είναι ο φόβος και οι τύψεις που οδηγούν σ’ αυτήν την αντίδραση. Ο φόβος της τιμωρίας ή του «κακού ματιού» και οι τύψεις της ευτυχίας. Ναι αυτό ήταν. Τέτοιες γιορτινές μέρες όλοι το ρίχνουν στο φαγητό, το ποτό, τη διασκέδαση. Και το κάνουν χωρίς κανένα όριο, με μοναδικό οδηγό την υπερβολή. Τρώνε μέχρι σκασμού, σαν να μην έχουν αγγίξει ποτέ ξανά φαγητό. Και μετά τρέχουν στα ινστιτούτα για αδυνάτισμα. Πίνουν σαν τρελοί και μετά παραπατούν, σκοντάφτουν, πέφτουν, δεν ξέρουν τι λένε και τι κάνουν. Και μετά αισθάνονται άσχημα. Νιώθουν ενοχές που το παράκαναν. Οι μεγάλοι αισθάνονται ντροπή για την απόλαυση. Φοβούνται ότι αν εκμυστηρευτούν τη χαρά ή την επιτυχία τους, οι άλλοι θα τους ματιάσουν. Τότε γεμίζουν τύψεις, απειλητικές σαν τον «terminator» στην τελευταία ταινία που είχε δει. Λες και κάποιος τους δίδαξε ότι είναι κακό να είναι ευτυχισμένοι και να το δείχνουν κιόλας. Πιστεύουν ότι η κόλαση τους περιμένει ως τιμωρία για το αμάρτημα της … χαράς. Βλέπουν τον εαυτό τους να βράζει στα καζάνια και το Βελζεβούλη να έχει στήσει πανηγύρι ανάμεσα σε φωτιές και άλλα φρικτά βασανιστήρια. Εφιάλτης!
Και τότε αρχίζουν να σκέφτονται πώς θα εξιλεωθούν, πώς θα αποφύγουν το κακό το μάτι και την ποινή που τους περιμένει, πώς θα σώσουν το τομάρι τους. Τότε μπαίνουν στη μέση τα φτωχά και δύστυχα παιδάκια ως σωτήρες. Μια σκέψη γι αυτά, ένα διήγημα που θα συγκινήσει, μια προσφορά σε χρήμα ή ρουχισμό και όλα ωραία. Μα πώς αυτοί οι μεγάλοι μπορούν να είναι τόσο υποκριτές; Δε συνειδητοποιούν ότι η υποκρισία είναι αμάρτημα μεγαλύτερο και από την αδιαφορία και από την υπερβολή;
Τι να πεις; Όχι ο ίδιος δε θα γινόταν υποκριτής. Θα ήταν καθαρός με τη συνείδησή του. Θα έγραφε ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα -όπως απαιτούσε η δασκάλα να κάνει- αλλά αυτό το διήγημα θα περιέγραφε τη χαρά, τη διάθεση για ζωή, την αισιοδοξία που πρέπει να χαρακτηρίζει ένα παιδί -όπως σιχαινόταν η δασκάλα. Θα έκανε λόγο για πλούτο, για διασκέδαση, για αγάπη και για στοργή. Κανένας πόνος δεν είχε θέση στο διήγημά του. Η χαρά και η απόλαυση θα κυριαρχούσαν. Ο δικός του πρωταγωνιστής θα ήταν ένα πραγματικά ευτυχισμένο παιδί. Ένα παιδί χορτάτο, ζεσταμένο, ευχαριστημένο με όσα είχε. Ένα παιδί που εκτιμούσε όσα συνέβαιναν και έκανε όνειρα για το μέλλον. Το δικό του διήγημα θα ήταν γεμάτο χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια, μουσική, φίλους, φαγητό, έντονα χαρωπά χρώματα.
Ας έγραφαν όλοι οι άλλοι υποκριτικά για τη δυστυχία. Ας ενδύονταν οι υπόλοιποι το μανδύα της φιλευσπλαχνίας. Ας θυμούνταν όλοι οι άλλοι περασμένα, φτωχικά Χριστούγεννα όπου όμως «υπήρχε ανθρωπιά και απλότητα και ο καθένας ένιωθε δίπλα του το συνάνθρωπο και κυριαρχούσε η αγάπη και ο αλληλοσεβασμός, αξίες που σήμερα έχουν θυσιαστεί στο βωμό του χρήματος και της ακόρεστης σπατάλης» και άλλες τέτοιες μπούρδες. Αυτός όχι. Το μόνο που του έλειπε τώρα ήταν ο τίτλος και το όνομα του πρωταγωνιστή. Σκέφτηκε ότι θα μπορούσε να βάλει το δικό του όνομα αλλά το βρήκε αρκετά ματαιόδοξο και εξαιρετικά επικίνδυνο. Η δασκάλα θα γινόταν έτσι κι αλλιώς “πυρ και μανία” με την επιλογή του να γράψει για τη χαρά κι όχι για τη λύπη. Δε χρειαζόταν να δώσει περαιτέρω αφορμές για εντάσεις και φωνές. Θα μπορούσε να του δώσει το όνομα κάποιου μισητού, «φυτού» συμμαθητή του αλλά μετά δε θα μπορούσε ξανά να του ζητήσει σημειώσεις ή τις λύσεις των ασκήσεων. Μπα, έπρεπε να βρει κάτι πιο πρωτότυπο.
Έριξε μια ματιά στα ράφια της βαρυφορτωμένης δρύινης βιβλιοθήκης, όπου βρίσκονταν τα γεμάτα πόνο και θλίψη διηγήματα που παλιότερα του είχαν χαρίσει διάφοροι άσχετοι, γνωστοί και άγνωστοι, με στόχο να καταστρέψουν την προσωπικότητά του οδηγώντας τον στην κατάθλιψη. Διάβαζε τους τίτλους αδιάφορα και τότε…
Φωτίστηκε περισσότερο κι από το γλόμπο του Κύρου Γρανάζη, γούρλωσε τα καταπράσινα, μεγάλα, παιδικά ματάκια του κι ένα τεράστιο χαμόγελο ζωγραφίστηκε στο πρόσωπό του. Είχε βρει τον τίτλο. Εντάξει, δεν ήταν και πολύ πρωτότυπος και μάλλον υπήρξε ελάχιστα εφευρετικός αλλά ο χρόνος δεν ήταν σύμμαχός του. Η δασκάλα δε θα το εκτιμούσε και μπορεί να είχε μπλεξίματα αλλά, τέλος πάντων, ήταν κάτι. Βάλθηκε να γράφει σαν δαιμονισμένος πατώντας με εξαιρετική ταχύτητα τα πλήκτρα του υπολογιστή. Κάθε χτύπημα ήταν γι αυτόν σαν χαρούμενη νότα που εξυμνούσε την ευτυχία χωρίς την παραμικρή τύψη για τη χαρά που ένιωθε γράφοντας το διήγημά του με τίτλο … «Ότιβερ Λουίστ»!