Δεν ξέρω τι θα γίνω, όταν μεγαλώσω

Ωραία! Η αυλαία των Πανελλαδικών, για μια ακόμη χρονιά, έπεσε. Φίλοι και γνωστοί με μακαρίζουν θεωρώντας -πόσο ανόητοι- ότι στο εξής με περιμένουν χαρούμενες διακοπές. Πέρασε και δεν ακούμπησε. Και δεν ακούμπησε, επειδή τα δύσκολα έρχονται. Κι έρχονται, γιατί τώρα περιμένουμε τους βαθμούς και μαζί με αυτούς τη συμπλήρωση των μηχανογραφικών και άρα την επιλογή σχολών από τους υποψηφίους. Κι αυτά δεν είναι εύκολα πράγματα. Είναι εξοντωτικά και ικανά να διαλύσουν το νευρικό σύστημα ακόμη και μιας θαλάσσιας χελώνας.

Θα πει κάποιος αδαής: «Μα καλά δεν ξέρεις κάτω πάνω πώς τα πήγαν οι μαθητές»; Και θα απαντήσω εγώ με ένα «Ο Χου Ι» πιο ξεγυρισμένο κι από εκείνο της 28ης Οκτωβρίου 1940. ( Μωρέ, καλή δουλειά άνοιξα με τις «σφαίρες» και τα φλιτζάνια που προέβλεπαν τα θέματα. Αλλά όχι, αυτές οι τεχνικές δε βρίσκουν εφαρμογή και στην πρόβλεψη των βαθμών). Γιατί μπορεί ο υποψήφιος να βγαίνει από το εξεταζόμενο μάθημα και να δηλώνει ευτυχής. Βγαίνει και πιστεύει ότι τα πήγε εξαιρετικά υπερπαντέλεια αλλά… Αλλά, έχουν δει και έχουν δει τα ματάκια μας τόσα χρόνια. Κι ας μην πάω σε άλλα. Ας μείνω στο μάθημα που διδάσκω, την Έκθεση. Όλοι βγαίνουν τρελαμένοι από τη χαρά. Κατά έναν περίεργο τρόπο, στις Πανελλαδικές έχουν γράψει την καλύτερη Έκθεση ever. Αφού να φανταστείτε, τα πρώτα χρόνια σκεφτόμουν ότι εγώ προκαλούσα άγχος στα παιδιά και αδυνατούσαν στη διάρκεια της χρονιάς να εξωτερικεύσουν το… απύθμενο ταλέντο τους. Σταδιακά κρατούσα όλο και μικρότερο καλάθι, ώσπου έφτασα να κρατάω ένα καλαθάκι πιο μικρό και από εκείνο που κρατούσαμε, όταν βγαίναμε στις γειτονιές και τραγουδούσαμε (το σακατεύαμε το άσμα) το «Λάζαρο».

Κι άντε και είδαμε τους βαθμούς. Είναι εύκολο το μετά; Αμ δε που είναι. Τερατώδες είναι. Εντάξει, υπάρχουν εκείνα τα παιδιά που ξέρουν τι τους γίνεται. Ξέρω… τρία τέτοια! Τα υπόλοιπα είναι άστα να πάνε. Σύγχυση και ταραχή ντουέτο. Αδιέξοδο. Και δε φταίω ο κακόμοιρος για όλο αυτό. Μπορεί να φταίνε οι γονείς, μπορεί οι λοιποί συγγενείς, μπορεί το κοινωνικό κατεστημένο που έχουν πλάσει ένα σωρό μύθους για την ιερότητα και σπουδαιότητα της εργασίας, για την κρισιμότητα της επιλογής σχολής για τη ζωή και την ευτυχία κάποιου. Αμήν.

Όλα αυτά βέβαια, είναι ακριβώς αυτό. Μύθοι. Η εργασία είναι μέσο επιβίωσης και μόνο. Σπάνια -μα πάρα πολύ σπάνια- είναι και κάτι άλλο. Η εργασία είναι ένα κομμάτι της ζωής μας. Και μάλιστα το πιο βασανιστικό. Άρα η εργασία δεν είναι χαρά. Η ζωή πάντως, με βεβαιότητα, δεν είναι εργασία. Η ζωή είναι άλλα πράγματα. Είναι όσα μας ευχαριστούν, όσα μας κάνουν καλύτερους. Είναι η οικογένεια, είναι οι φίλοι, είναι ο ελεύθερος χρόνος. Είναι όλα εκείνα με τα οποία κάποιος ασχολείται αβίαστα και χωρίς χρονικές δεσμεύσεις και ασχολείται όποτε του καπνίσει και για όσο του καπνίσει. Ζωή είναι όλα εκείνα για τα οποία δε χρειάζεται να λογοδοτούμε σε κανέναν.

Αν οι υποψήφιοι το βάλουν αυτό στο μυαλό τους(;), τότε θα έχουμε μια ήρεμη περίοδο και απλώς θα χρειάζεται κάτι ακόμη για να γίνουν λογικές -δεν υπάρχουν σωστές- επιλογές. Χρειάζεται ο υποψήφιος να σκεφτεί πώς θέλει να είναι η ζωή του μετά δέκα, τουλάχιστον, χρόνια. Άρα χρειάζεται να τα βρει με τον εαυτό του. Να ανακαλύψει σε τι μπορεί να γίνει καλός, σε ποιο αντικείμενο πιστεύει ότι μπορεί να προσπαθήσει και να καταφέρει να αντεπεξέλθει. Με απλά λόγια, σε ποιο αντικείμενο θα μπορέσει να φανεί συνεπής και ίσως να κυριαρχήσει. Με ακόμη πιο απλά λόγια, πού θα μπορέσει να είναι «επαγγελματίας».

Όλα τα άλλα είναι παραμύθια καμωμένα από μέτριους ανθρώπους χωρίς ευφυΐα. Είναι απλώς ιδεοληψίες. Με αυτή τη σκέψη οι υποψήφιοι μπορεί να νιώσουν λίγο πιο ελεύθεροι και ίσως να κάνουν μια λογική επιλογή. Να στραφούν σε κάτι το οποίο τους δημιουργεί τη διάθεση να αναλάβουν ρίσκο. Δυστυχώς, βέβαια, η λογική επιλογή μπορεί να γίνει από λογικά άτομα και εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν. Η λογική σπανίζει. Στην όλη διαδικασία θα παρέμβουν μέτριοι και συντηρητικοί γονείς που είχαν φανταστεί κάτι εξαιρετικό για τα παιδιά τους και τώρα θα τα πιέσουν προς τη συγκεκριμένη επιλογή. Θα παρέμβουν άνθρωποι της εκπαίδευσης(;) που θέλουν να καυχηθούν για την επιτυχία μαθητών τους σε «περιζήτητες» σχολές, ακόμη κι αν αυτές βρίσκονται έξω από τις δυνατότητες των παιδιών. Θα παρέμβει ένα αμετακίνητο παρελθόν που έχει διαμορφώσει απαραβίαστα στερεότυπα. Εκείνοι που για μια ακόμη χρονιά δεν πρόκειται να παρέμβουν θα είναι μάλλον οι… μαθητές.

Ακούω συχνά: «Ε, παιδιά είναι. Πού να ξέρουν κι αυτά»; Ε, άμα παιδιά είναι και δεν ξέρουν, κράτα τα για μπιμπελό στο σπίτι κυρά μου. Άμα είναι παιδιά και δεν ξέρουν, πού θα τα αφήσεις να φύγουν μακριά σου και να πάνε να σπουδάσουν και να οργανώσουν τη ζωή τους και να παίρνουν καθημερινά αποφάσεις και να προσαρμοστούν σε νέα δεδομένα και να τα βγάλουν πέρα και να καταφέρουν να συνυπάρξουν με άλλους χωρίς το μητρικό χάδι και την αντίστοιχη στοργή; Και δεν έχω την παραμικρή διάθεση να ακούσω ανοησίες - κυρίως από μαμάδες που βλέπουν τον εαυτό τους σε όσα γράφω- για το πόσο σκληρός είμαι. Γιατί αυτά τα παιδιά -που παιδιά είναι και δεν ξέρουν- και -σίγουρα- οι γονείς τους ήξεραν σχεδόν από τότε που γεννήθηκαν ότι θα έφτανε η στιγμή για τη συγκεκριμένη επιλογή. Κι αν κουβαλούσαν έστω και δράμι μυαλού, θα είχαν κάνει κάτι για να ξέρουν τι θα γίνουν όταν μεγαλώσουν.

«Περασμένα μεγαλεία…»

«Δυστυχής! Παρηγορία 

μόνη σου έμεινε να λες 

 περασμένα μεγαλεία 

 και διηγώντας τα να κλαίς». 

Διονύσιος Σολωμός – Ύμνος εις την Ελευθερίαν

Η τραγικότητα της χώρας δε συνίσταται στα μύρια όσα προβλήματα ζούμε. Η τραγικότητα συνίσταται στην άρνησή μας να τα αντικρίσουμε, να τα αποδεχτούμε και να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Είναι μάλλον η άμυνά μας. Κατεβάζουμε ρολά. Αποφεύγουμε κάθε συνειδητή επαφή με τη θλιβερή κατάντια μας. Διαφορετικά θα παθαίναμε συλλογική κατάθλιψη. Και τελικά, θα πεθαίναμε από αυτήν. Στην προσπάθεια αποφυγής της κατάθλιψης, μάλιστα, έχουμε αποδειχτεί ευφάνταστα εφευρετικοί. Επιστρατεύουμε ό,τι διαθέτουμε και δε διαθέτουμε, ως μέσο άμυνας. Κι όλα ωραία και καλά. Η ζωή συνεχίζεται σε στιλ: έξω ντέρτια και καημός, όπα. 

Προσφιλές -διαχρονικά και παρά την ιλιγγιώδη επιστημονική πρόοδο- αντικαταθλιπτικό παραμένει, τι άλλο, η εμμονή και συνεχής επιστροφή στο ένδοξο αλλά πολύ απώτερο παρελθόν μας. Επιβεβαίωση και το πρόσφατο θέμα της Νεοελληνικής Γλώσσας στις Πανελλαδικές. Το θέμα, και πάλι, παρέπεμπε στην αρχαιότητα και ειδικά στα μνημεία της πολιτισμικής κληρονομιάς μας. Βλέπετε; Ακόμη και οι Πανελλαδικές στην υπηρεσία της πανεθνικής προσπάθειας σωτηρίας του λαού μας από τη μαζική κατάθλιψη. 

Τα θέματα απλά διατυπωμένα και μάλιστα από εκείνα που χαρακτηρίζονται super extra sos. Λογικά δεν πρέπει να υπήρξε μαθητής ή μαθήτρια, μάνα ή πατέρας, κουνιάδα ή μπατζανάκης που δεν είχε προσεγγίσει ήδη το θέμα στο σχολείο ή στο φροντιστήριό του. Είναι από τα θέματα εκείνα που κάνουν τους καθηγητές-μέντιουμ να κραυγάζουν όλο χαρά και χάρη: «πιάσαμε τα θέματα, πιάσαμε τα θέματα». Όταν βέβαια, ανακοινώνονται οι βαθμολογίες των μαθητών, επιβεβαιώνεται ότι πράγματι όλοι κάτι έχουν «πιάσει» και πιθανώς όχι τα θέματα. Τότε θα φταίει ο κακός ο φλάρος, ο ανάδρομος Ερμής ή ο τρισάθλιος βαθμολογητής που δεν κατάλαβε τις βαθιές φιλοσοφικές αναζητήσεις στις οποίες συχνά -και λόγω άγνοιας- καταφεύγει ο παμμέγιστος μαθητής. Δράμα δραμάτων αλλά προς στιγμήν… έχει ο Θεός. 

Ωραία περνάμε. Με τα θέματα που δόθηκαν αποφύγαμε τις τραγικότητες αλλά και τις πολλές πολλές αντιδράσεις που ακολουθούν κάθε χρόνο το συγκεκριμένο μάθημα. Όλοι είναι ή, τουλάχιστον, νιώθουν ευχαριστημένοι. Αλλά αυτή η εμμονή στο παρελθόν (τρία θέματα τα τελευταία χρόνια γι αυτό το ρημάδι το παρελθόν;) μήπως χρήζει ψυχιατρικής μελέτης; Εντάξει, το πιάσαμε το υπονοούμενο. Έγινε κομμάτι του DNA μας. Είμαστε και, έστω ενδόμυχα, νιώθουμε ένας λαός ξοφλημένος που ζει το άθλιο παρόν του ενώ αγνοεί αν έχει μέλλον, έστω ζοφερό. Οπότε, ποια η λύση; «Περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις». 

Αντί να προσπαθούμε με κάθε τρόπο και μέσο να ωθήσουμε τα παιδιά σε επαφή με την πραγματικότητα, κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας ή άλλο μέλος του σώματός μας, ώστε να παραμείνουν στο σκοτάδι του παρελθόντος. Δε λέω, ένδοξο μεν, παρελθόν δε. Και μετά, αυτά τα παιδιά εμποτισμένα με γραφικά στερεότυπα θα πιστεύουν ότι η κατάστασή μας οφείλεται στην κακία των ξένων, στους ψεκασμούς ή στο ανεξέλεγκτο μεταναστευτικό ρεύμα. Γιατί πώς αλλιώς να δικαιολογηθεί η εξαθλίωση ενός λαού με τόσο δυσθεώρητα μεγαλειώδες παρελθόν; Το κυριότερο, αυτά τα παιδιά θα αποτελούν τα εύκολα θύματα πολιτικών που θα μπαρουφολογούν ακατάσχετα απευθυνόμενοι σε άτομα βιολογικά ενήλικα αλλά νοητικά νήπια. Τα καημένα τα ζωντόβολα. 

Το σχολείο είναι θεωρητικά επιφορτισμένο με την ευθύνη της επαφής της νέας γενιάς με την πραγματικότητα. Θεωρητικά μόνο. Πρακτικά όμως… Πρακτικά η πραγματικότητα έχει εξοβελιστεί από την εκπαιδευτική διαδικασία. Κάθε προσπάθεια που γίνεται για αλλαγές της διαδικασίας δίνει την αίσθηση ότι αγνοεί τις διεθνείς εξελίξεις αλλά συμβαδίζει με εγχώριες λαϊκιστικές, συντηρητικές πρακτικές ή με ιδεοληπτικές εμμονές των εκάστοτε υπευθύνων. Η ποιότητα της προετοιμασίας της νέας γενιάς δε γεννάει ιδιαίτερη αισιοδοξία. 

Το μάθημα της γλώσσας θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό εργαλείο εξέλιξης. Θα μπορούσε να βοηθήσει τους μαθητές να κατανοούν την ταχύτατη εξέλιξη, να αντιλαμβάνονται τον κόσμο στον οποίο πρέπει να ζήσουν, τις απαιτήσεις στις οποίες θα κληθούν να ανταποκριθούν, να εξοικειώνονται με το παγκόσμιο γίγνεσθαι, να σκέφτονται και να αναλύουν κάθε νέο στοιχείο, να αποφασίζουν σωστά για το μέλλον τους. Όμως κάτι τέτοιο δε θα γίνει με την εμμονή σε θέματα για το παρελθόν. Τέτοια θέματα μπορεί να χαροποιούν εκείνους τους καθηγητές που έχουν ως αυτοσκοπό να τα «πιάνουν» αλλά μέχρι εκεί. Γιατί δεν αφήνουμε τη Νεοελληνική Γλώσσα να είναι ακριβώς αυτό: «Νέα». Τα μαθήματα της Ιστορίας, των Αρχαίων, των Θρησκευτικών δεν αρκούν για την προσέγγιση και κατανόηση του παρελθόντος; Εκτός κι αν κάποιοι έχουν βαλθεί να μας γυρίσουν σ’ αυτό... 

Ο κ. Ζάχος οφείλει δημόσια να ευχαριστήσει 

την καφετζού της γειτονιάς, η οποία 

με την επιστημονική κατάρτισή της και το κληρονομικό χάρισμα ενόρασης 

κατάφερε να πιάσει και πάλι το θέμα

Τζόκερ και στις… Πανελλαδικές

Αυτή την περίοδο, ακούμε και διαβάζουμε τις περισσότερες δακρύβρεχτες ανοησίες για τους εφήβους που δίνουν Πανελλαδικές. ΓΙα εφήβους με κρίσεις πανικού, για άλλους που λιποθυμούν πριν, μετά αλλά και κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, για κάποιους που εμφανίζουν ψυχοσωματικά προβλήματα μετατρέποντας το άγχος τους σε πονόκοιλους, πονοκεφάλους, τρέμουλο, διάρροιες, κλάματα, για εκείνους που απομακρύνονται από τους χώρους εξέτασης με ασθενοφόρα, με περιπολικά, με οχήματα της πυροσβεστικής, με σκουπιδιάρικα ή ό,τι άλλο βρεθεί πρόχειρο και διαθέσιμο. 

Καταιγισμός συναισθημάτων, φορτισμένες, γλυκανάλατες αναφορές για τους εφήβους που αγωνίζονται και αγωνιούν για το μέλλον τους, απέναντι σε ένα βάρβαρο σύστημα που απομυζά και το τελευταίο ίχνος ικμάδας της καλύτερης ηλικίας της ζωής τους και που δεν τους αφήνει να χαρούν τον έρωτα, την αγάπη, τη φιλία, τους περιορίζει τη διάθεση για διασκέδαση, για καφέ, δεν τους επιτρέπει να σπαταλούν 25 ώρες το 24ωρο στο fb, που τους κάνει χλωμούς και δεν μπορούν να αναρτήσουν μια selfie της προκοπής, που στέκεται εμπόδιο στο ξενύχτι σε μπουζουκομάγαζα, που τελικά, ορθώνει δυσθεώρητα και δύσβατα τείχη στα όνειρά τους. 

Ψυχραιμία! Όλα αυτά προέρχονται από ανθρώπους που αγνοούν ή δε θέλουν να δουν την πραγματικότητα και συνήθως που δεν ανήκουν στο χώρο. Μπορεί κάποτε να είναι και γονείς που δεν επιθυμούν να αναλάβουν τις ευθύνες για το δημιούργημά τους. Εννοείται ότι για όλα τα αρνητικά φταίει το σύστημα. Οι ίδιοι ποτέ. Για τα θετικά του μπούλη ή της μπούλας εννοείται ότι οι ίδιοι πάσχισαν πολύ. Όσοι είναι μέσα στα πράγματα, ζουν τις πανελλαδικές χρόνια, αγωνίζονται μαζί με τα παιδιά, συμπάσχουν με αυτά και τις οικογένειές τους, προσπαθούν να τα στηρίξουν, μάλλον έχουν μια διαφορετική άποψη για τα πράγματα. 

Ναι, είναι αλήθεια ότι αρκετοί μαθητές περιέρχονται κατά την περίοδο των εξετάσεων σε κατάσταση δραματική. Αλλά ποιοι είναι αυτοί; Ποιοι, για παράδειγμα, σήμερα που διαγωνίζονταν στη Λογοτεχνία ένιωσαν τον κόσμο να χάνεται, το έδαφος να εξαφανίζεται κάτω από τα πόδια τους; Ποια παιδιά μεταφέρθηκαν σε κατάσταση σοκ με ασθενοφόρα, ποια έμπηξαν τα κλάματα, όταν είδαν ότι το υπό εξέταση ποίημα ήταν ο «Κρητικός» του Σολωμού; 

Να σας πω εγώ ποια ήταν και μάλιστα σύμφωνα με τις μαρτυρίες των μαθητών. Ε λοιπόν, ήταν παιδιά που είχαν την αίσθηση ότι οι Πανελλαδικές είναι «τζόκερ». Ήταν εκείνα που πήγαν στις εξετάσεις με SOS θέματα αλλά δε φάνηκαν τυχερά, επειδή άλλα περίμεναν και άλλα ήρθαν τελικά. Αποσπάσματα του συγκεκριμένου ποιήματος είχαν δοθεί και το 2011 αλλά και το 2013, οπότε οι φωστήρες των προβλέψεων δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι θα δινόταν ξανά το 2015. Η λογική, βέβαια, λέει ότι μάλλον τις «περιττές» -μαθηματικά- χρονιές θα πέφτει «Κρητικός». Κάποια παιδιά δεν το πίστευαν, οπότε και δεν το διάβασαν, οπότε… «κλάψε με μάνα, κλάψε με» ή «είμαστε να μας κλαίνε οι ρέγγες και τα σαρδελοκούτια». 

Και δε φτάνει που κάποια... (αποφεύγω το χαρακτηρισμό που μου έρχεται αβίαστα στο νου, επειδή δεν είναι πολιτικά ορθός) αποφάσισαν ότι ορισμένα κείμενα ήταν «εκτός». Όχι δε φτάνει. Όταν οι προβλέψεις τους διαψεύστηκαν, όταν οι ελπίδες τους τσαλαπατήθηκαν από τη σκληρή πραγματικότητα των εξετάσεων, αντί να ψάξουν να βρουν τρύπα να χωθούν από ντροπή και εξευτελισμό, έμπηξαν τα κλάματα, ένιωσαν ζαλάδες, έψαχναν να βρουν μια τρυφερή αγκαλιά και λίγο προδέρμ για να νιώσουν στοργή. Μη χειρότερα. Και τώρα κάποιοι θα αρχίσουν και πάλι τις βλαμμένες, άσκοπες μπούρδες «υπέρ εφήβων». 

Χρειάζεται τσαμπουκάς. Αυτά τα παιδιά πρέπει να μάθουν -έστω και τώρα- ότι «τα γούστα πληρώνονται» και κάποτε πολύ ακριβά. Δηλαδή, φίλε μου και «φιληνάδα» μου αποφάσισες να παίξεις «τζόκερ» στις εξετάσεις, για τις οποίες μάλιστα, λες ότι κρίνουν το μέλλον σου και τώρα που δεν κλήρωσε όσα είχες προβλέψει, μπήγεις τα κλάματα και περιμένεις λύπηση; Δηλαδή, ρε παιδιά, αν αυτά γίνονται στις Πανελλαδικές, τι θα έπρεπε να γίνεται στα προποτζίδικα και στα καζίνο καθημερινά; Θύματα θα θρηνούσαμε; Εντάξει, κι εγώ παίζω που και που τζόκερ αλλά δεν μπήγω τα κλάματα, όταν (μέχρι στιγμής πάντα) δεν κληρώνονται οι αριθμοί που έπαιξα… Δεν κάνω έτσι. Διατηρώ μια ψυχραιμία. Δείχνω μια κάποια αξιοπρέπεια. Εγώ διάλεξα τους αριθμούς, εγώ έχω και την απόλυτη ευθύνη της αποτυχίας ή της επιτυχίας. Για την τελευταία -την επιτυχία- τέτοια ευθύνη μέχρι στιγμής δε χρειάστηκε να αναλάβω ποτέ. 

Ενθουσιάστηκα σήμερα με δυο κατηγορίες παιδιών. Σίγουρα με εκείνα που είχαν προετοιμαστεί σε όλα τα κομμάτια της ύλης και τα πήγαν καλά στις εξετάσεις. Και με εκείνα που, ναι μεν, δοκίμασαν την τύχη τους αλλά όταν οι επιλογές τους πήγαν άπατες, είχαν το θάρρος να αναλάβουν τις ευθύνες τους, είχαν τον τσαμπουκά να αυτοσαρκαστούν και τη διάθεση να γελάσουν με τη βλακεία που τα δέρνει. Αυτά τα τελευταία κάτι μπορεί να κέρδισαν σήμερα. Κατάλαβαν ότι τα αποτελέσματα που θα έχουν σε κάθε προσπάθεια που θα χρειαστεί να καταβάλουν στη ζωή τους θα εξαρτώνται κυρίως -κάποτε αποκλειστικά- από την ένταση, την ωριμότητα, τον κόπο και τις επιλογές που θα έχουν προηγηθεί και πολύ λιγότερο από τον παράγοντα τύχη! 

Οπότε, πριν κάποιοι αρχίσουν και πάλι τα δακρύβρεχτα, ας ρωτήσουν εκείνους που έχουν την εμπειρία των πανελλαδικών και μάλλον συνείδηση του τι πράγματι συμβαίνει. 

Ο κ. Ζάχος παρ’ όλα αυτά θα συνεχίσει να πιστεύει στις προβλέψεις, 

όταν όμως αυτές διαθέτουν την κατάλληλη επιστημονική βάση!

Λέξεις που φωνάζουν

Τελευταία δεχόμαστε μια καταιγιστικά γραφική επίθεση πολιτικής ορθότητας. Ένα τσούρμο "υπερευαίσθητων" επιδιώκει τον... εξευγενισμό του λόγου σε κάθε επίπεδο, πιθανότατα ως αντίδραση στη ζοφερή πραγματικότητα ή ίσως της διάψευσης που έχουν δεχτεί από τις εξελίξεις. Το κάνει (το τσούρμο) μάλιστα, ακόμη και απέναντι σε περιπτώσεις εμφανέστατης διάθεσης για χιούμορ και αποδόμησης της γλώσσας. Και τότε απλώς γίνονται γραφικά φαιδροί. Κάπως έτσι θυμήθηκα το «1984» του Orwell, όπου η εξουσία του Μεγάλου Αδελφού δίνει στα Υπουργεία της ονόματα αντιφατικά, γλυκά κι αγαπησιάρικα στην προσπάθεια αλλοίωσης των θλιβερών συνθηκών που έχει επιβάλει. 

Στο «1984», λοιπόν, το Υπουργείο «Ειρήνης» φρόντιζε για τη διαιώνιση του πολέμου, εκείνο της «Αλήθειας» τροφοδοτούσε την προπαγάνδα, τη διαστρέβλωση ή και εξαφάνιση της πραγματικότητας, της «Αγάπης» (τι γλυκό!) συντηρούσε τον τρόμο και «συνέτιζε» τους ικανούς να διαπράξουν, μελλοντικά, «εγκλήματα σκέψης». Τέλος, το Υπουργείο «Αφθονίας», σε μια κοινωνία όπου και τα βασικά αγαθά ήταν δυσεύρετα, μάλλον δεν είχε και πολλά να κάνει. Διδακτικό. Μπορεί η εξουσία να δίνει στα Υπουργεία της ονόματα τρισχαριτωμένα που θυμίζουν στοργή και προδέρμ αλλά η πραγματικότητα συνεχίζει να είναι αποκαρδιωτικά δυστοπική. 

Τι «1984» τι 2015. Οι λέξεις χάνουν το νόημά τους με ταχύτητα που προκαλεί πανικό στους λεξικογράφους και φθόνο στον Flash Gordon. Άλλοτε στο όνομα της πολιτικής ορθότητας και άλλοτε στο πλαίσιο κυβερνητικής προπαγάνδας οι λέξεις... βελτιώνονται χάνοντας το νόημά τους. Την ίδια στιγμή η κατάσταση αρνείται πεισματικά να αναβαθμιστεί. Αν οι αγωνιζόμενοι για τη βελτίωση χαρακτηρισμών -είτε συνθηκών είτε ατόμων- αγωνίζονταν το ίδιο σθεναρά για τη βελτίωση καταστάσεων, θα ζούσαμε στον παράδεισο. 

Μπορεί π.χ., εδώ και δεκαετίες να «μετατρέψαμε» τον «υπανάπτυκτο κόσμο» σε «αναπτυσσόμενο» αλλά αν ερωτηθεί ο κάτοικος αυτών των περιοχών πόσο αναπτυσσόμενος νιώθει, αντί απάντησης θα δεχόμασταν μια ξεγυρισμένη μπούφλα στα μούτρα. Μπορεί τα «άτομα με ειδικές ανάγκες» να έγιναν «άτομα με ειδικές ικανότητες» αλλά αυτό σε τίποτε, πιθανώς, δεν άλλαξε την καθημερινότητά τους. Μπορεί οι «λαθρομετανάστες» να έγιναν «παράτυποι μετανάστες» αλλά οι συνθήκες ζωής τους και η αντιμετώπιση που δέχονται, με βεβαιότητα, δε βελτιώθηκαν όσο ο χαρακτηρισμός που τους αποδίδεται. 

Το ίδιο ισχύει και σε επίπεδο καταστάσεων. Μπορεί η «τρόικα» να εξελίχθηκε σε «θεσμοί» αλλά αισθάνομαι ότι συνεχίζει να κάνει ό,τι και πριν. Χώρια που ο λαός συνεχίζει να την αποκαλεί «τρόικα». Έτσι τη γνώρισε, έτσι την αγάπησε. Μπορεί το μισητό και επονείδιστο «Μνημόνιο» να μετεξελίχτηκε σε «δανειακή σύμβαση» ή «πρόγραμμα γέφυρα» αλλά εξακολουθεί να απαιτεί από εμάς μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν αλλά εμείς αρνούμαστε να κάνουμε. Με απλά λόγια, μπορεί οι χαρακτηρισμοί να μεταβάλλονται με ευφάνταστο τρόπο, να αποκτούν μια γλυκύτητα, μια... εσάνς ανθρωπισμού αλλά η πραγματικότητα παραμένει ανεπηρέαστη. Το αποτέλεσμα υπήρξε μια «τρύπα» ή σύμφωνα με τους κώδικες της πολιτικής ορθότητας μια «οπή στο νερό». 

Οι λέξεις, όμως, φτιάχνονται για να αποδώσουν την πραγματικότητα. Όταν την αλλοιώνουν, απλώς σιωπούν. Όταν, λοιπόν, με το καλό, οι «αναπτυσσόμενοι» λαοί μπουν σε τροχιά ανάπτυξης, τότε να τους χαρακτηρίσουμε αναπτυσσόμενους. Όχι πριν. Κάποτε το αποτέλεσμα μιας τέτοιας προσπάθειας μπορεί να είναι και αρνητικό. Αν π.χ. χαρακτηρίζουμε ως «ανθρωπιστική κρίση» την κατάσταση που βιώνει η Ελλάδα, τότε πώς θα έπρεπε να χαρακτηρίσουμε την κατάσταση στη Συρία, την Υεμένη, τη Νιγηρία, το Αφγανιστάν...; Μήπως έτσι ωραιοποιείται η τραγική πραγματικότητα που βιώνουν οι συγκεκριμένες περιοχές, προκαλούνται λαθεμένες εντυπώσεις ως προς το μέγεθος της οδύνης τους και ίσως περιορίζεται η διάθεση για βοήθεια και στήριξή τους; Αν, λοιπόν, επιθυμούμε για εμάς την «ανθρωπιστική κρίση», τότε πρέπει να εφεύρουμε έναν τραγικότερο όρο για την κατάσταση αυτών των περιοχών -ίσως ανθρωπιστικός εφιάλτης ή ανθρωπιστική φρίκη- ώστε να δηλώνεται η διαφορά. Οπότε όλοι αυτοί οι υπερευαίσθητοι, που σοκάρονται από τη χρήση πολιτικά ανορθόδοξων λέξεων, ας δείξουν πιο έμπρακτα την ευαισθησία τους κι ας αφήσουν τις λέξεις στην ησυχία τους. Τα υπόλοιπα μου κάνουν πολύ... δήθεν. 

Απεχθάνομαι τις κραυγές αλλά λατρεύω τις λέξεις που φωνάζουν. Λατρεύω π.χ. τα χιουμοριστικά κείμενα που χρησιμοποιούν πολιτικά ανορθόδοξους χαρακτηρισμούς, επειδή δηλώνουν με ακρίβεια αυτό που πρέπει. Αδυνατώ να καταλάβω την αντίδραση ορισμένων σε τέτοιους χαρακτηρισμούς. Μπορεί να τους θεωρούν μειωτικούς αλλά θα συμφωνήσω με τον Orwell: «Ο σκοπός ενός αστείου δεν είναι να μειώσει κάποιον, αλλά να του θυμίσει ότι είναι μειωμένος». Πιστεύω, λοιπόν, ότι αν ένα τσουλί δεν το χαρακτηρίσεις «τσουλί» αλλά Χιονάτη (που είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα), δε θα καταλάβει ποτέ τι ακριβώς είναι και άρα ελάχιστα θα προβληματιστεί γι αυτό. Το ίδιο ισχύει για το βλάκα, το ζωντόβολο, τον αγύρτη, το λαϊκιστή. Άλλωστε ακόμη και ο Αϊνστάιν δε μάσησε τα λόγια του, όταν μίλησε για την «απεραντοσύνη της ανθρώπινης βλακείας». Βέβαια, η αίσθηση του χιούμορ διαφέρει. Κάποιοι ενδεχομένως, δεν τη διαθέτουν στο ελάχιστο. Μου είναι δύσκολο να το καταλάβω αλλά από την άλλη... «ποτέ δεν πρέπει να υποτιμάς την ηλιθιότητα της κοινής γνώμης». 

Θεωρώ ότι οι λέξεις πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους. 

Και πρέπει να την κάνουν φωναχτά.

Τα S.O.S. των Πανελλαδικών

Οι Πανελλαδικές για την ελληνική οικογένεια είναι κάτι σαν το Άγιο Δισκοπότηρο*1. Μάλλον δεν είναι «κάτι σαν», είναι το Άγιο Δισκοπότηρο. Πολλοί το πόθησαν, λιγότεροι μόχθησαν να το αποκτήσουν και ακόμη λιγότεροι το κατάφεραν. Έτσι και οι Πανελλαδικές. Πολλοί τις θέλουν, λιγότεροι παλεύουν και ακόμη λιγοτερότεροι πετυχαίνουν σ’ αυτές. 

Τόσο σημαντικό γεγονός θα περνούσε απαρατήρητο. Όχι! Κάθε χρόνο, τέτοια λόγια... Έναρξη καταιγισμού δημοσιευμάτων με προφητείες για sos θέματα, συμβουλές για το πώς πρέπει οι υποψήφιοι να διαβάζουν ή να ντύνονται, με ποιο πλευρό να κοιμούνται, τι να λένε στη βραδινή προσευχή, πόσα πορτοκάλια να τρώνε, ώστε τελικά να καρποφορήσουν οι ίδιοι... 

Αυτά είναι τόσο άχρηστα όσο και το στυλό στον αδιάβαστο μαθητή. Του είναι παντελώς άχρηστο. Όσοι τα προωθούν αδυνατούν να σκεφτούν το κακό που κάνουν στους υποψηφίους δημιουργώντας κλίμα που θυμίζει «μητέρα των μαχών». «Επιτυχία ή Θάνατος»! Αν, λοιπόν, κάτι πρέπει να κάνουν οι υποψήφιοι είναι να αδιαφορήσουν τελείως για όλη αυτή τη σοβαροφανή παρωδία. 

Εκείνο που κυρίως εντυπωσιάζει εντυπωσιακά είναι ότι οι συμβουλές αναφέρονται σε όσους απλώς… δεν τις χρειάζονται. Γιατί εκείνος που ξεκινάει την προσπάθειά του με τις... επαναλήψεις δε σώζεται ούτε με το καλύτερο ξεμάτιασμα. Η επανάληψη συνήθως ακολουθεί τη μελέτη της ύλης και δεν μπορεί επ’ ουδενί λόγω να υποκαταστήσει την πρώτη προσπάθεια. Τι ρόλο, λοιπόν, έχουν τα sos; Άντε κι ο κακομοίρης ο αδιάβαστος έβγαλε πέντε χιλιάδες μόρια εκεί που ήταν να βγάλει τρεις. Ε και; Αδιάβαστος θα πάει. 

Για τους άριστους τίποτα! Ίσως επειδή η αριστεία στη χώρα μας θεωρείται «ρετσινιά» και ανίατη αρρώστια και με υπουργική βούλα. Οι άριστοι στο περιθώριο. Αν κάποιοι, όμως, χρειάζονται συμβουλές είναι όσοι έχουν προετοιμαστεί για πολλά μόρια. Αυτοί είναι ανάγκη να καταλάβουν ότι δεν αρκεί η προετοιμασία για πολλά μόρια. Πρέπει και να γράψουν ανάλογα γι αυτά. Η βαριά δουλειά ήδη έχει γίνει. Συγκέντρωση, οργάνωση του διαστήματος που υπολείπεται και κυρίως σύνεση απέναντι στα θέματα που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν είναι ό,τι απομένει. Και, βέβαια, όχι ψηλά τον αμανέ. Ακόμη και τα πιο απλά θέματα χρειάζονται προσεκτική προσέγγιση. Πιθανότατα, βέβαια, αυτό θα κάνει η συγκεκριμένη κατηγορία μαθητών αλλά εξαιρέσεις δε λείπουν... 

Τα πολλά μόρια από μόνα τους δε λένε και πολλά. Πολλά λέει η σωστή επιλογή σχολής. Τι κι αν πιάσεις έναν σκασμό μόρια, αν δεν τα αξιοποιήσεις την κατάλληλη στιγμή; Άντε και μπήκες σε μια σχολή που δε σε ενδιαφέρει στο ελάχιστο. Τι θα συμβεί; Πιθανώς δε θα πατάς στις παραδόσεις, θα ξεκινήσεις τις καταλήψεις και κάποια στιγμή μπορεί να καταλήξεις και... πρωθυπουργός της Ελλάδας. 

Γνωρίζετε πόσοι φοιτητές δηλώνουν με το 10% κάθε χρονιά*2; Αυτό και μόνο δείχνει πόσοι οδηγούνται σε λάθος επιλογή. Ζητούμενο δεν είναι η εισαγωγή σε κάποια σχολή. Αυτό μπορεί να είναι ζητούμενο για τη γιαγιά, όχι για τον υποψήφιο. Εκτός κι αν ο υποψήφιος κουβαλάει τα μυαλά της γιαγιάς. Ναι αλλά αυτά έχουν άνοια. Ζητούμενο είναι η εισαγωγή σε σχολή στην οποία θα μπορεί να ανταποκριθεί. 

Άρα ο μαθητής της θετικής κατεύθυνσης σοφό είναι να αποφύγει σχολές που εστιάζουν στον προγραμματισμό. Ενασχόληση με τους υπολογιστές δε σημαίνει like, check in, selfie και γλυκανάλατα σχόλια για βλαμμένους. Τα πράγματα είναι λίγο πιο απαιτητικά και μην περιμένετε ότι κάποιος στο πανεπιστήμιο θα ενδιαφερθεί για όσους δεν κατανοούν τα όσα συμβαίνουν. Αντίστοιχα, μαθητές της τεχνολογικής, αν δε θέλουν να νιώθουν UFO στις πανεπιστημιακές παραδόσεις, ας αποφύγουν σχολές που δίνουν έμφαση στη χημεία, για την οποία δε σκαμπάζουν γρι. Εννοείται, βέβαια, ότι τα παραπάνω δεν ισχύουν για όσους είναι έτοιμοι να τα δώσουν όλα, ώστε να καλύψουν τα κενά. Οι μαθητές της θεωρητικής πρέπει να είναι πολύ ντουγάνια για να κάνουν οποιοδήποτε λάθος στην επιλογή τους, οπότε δεν έχω ιδιαίτερα sos γι αυτούς. 

Εννοείται, επίσης, ότι μαθητές που θα γράψουν στα Μαθηματικά, τη Φυσική, τα Αρχαία... βαθμούς κοντά στα Τάρταρα, θα ήταν ευφυές να αποφύγουν αντίστοιχες σχολές, αφού τα αντικείμενά τους δεν είναι το... φόρτε τους και μάλλον δε θα γίνουν ποτέ. 

Το σημαντικότερο. Όλοι οι υποψήφιοι πρέπει να αποφύγουν κάτι ακόμα. Τους γονείς. Ιδίως εκείνους που απεγνωσμένα «επιθυμούν το καλό του παιδιού τους» και άρα συνεχώς φυτρώνουν εκεί που δεν τους σπέρνουν. Η αποφυγή σχολών που αποτελούν επιλογή των γονιών είναι το Α και το Ω. Στην τελική, δεν πρόκειται να σπουδάσει ο γονιός. Αυτός απλώς θα πληρώνει και άρα δεν του πέφτει λόγος. Στην περίπτωση μάλιστα που ο μαθητής έχει την, έστω αμυδρή, υπόνοια ότι ο γονιός του είναι βλαμμένος, πρέπει να αποφύγει τις συμβουλές του, όπως ο ακατονόμαστος το λιβάνι. Μπορεί να πονάει η συνείδηση ότι ο γονιός είναι ζωντόβολο αλλά είναι καλύτερος αυτός ο πόνος από εκείνον που θα προκαλέσει μια ατυχής επιλογή. Και κρατάει λιγότερο! 

*1: Δε χάνετε και τίποτα να ψάξετε και να βρείτε πληροφορίες για το Άγιο Δισκοπότηρο. Μπορεί έτσι να ανοίξετε λίγο τα στραβά σας. 

*2: Προσωπικά το αγνοώ αλλά πρέπει να είναι πάρα πολλοί. 

Θεωρώ ότι δουλειά του κατεστημένου είναι να δίνει συμβουλές στους νεότερους. 

Δουλειά του νέου είναι να αμφιβάλλει γι αυτές.