Κυνηγοί Δεινοσαύρων

Λοιπόν, όσα ζούμε, δεν είναι πρωτόγνωρα. Μεταβάλλονται οι ρυθμοί αλλά τα πάντα είναι ένας διαρκής και ζαλιστικός κύκλος. Ο ανατριχιαστικός πανικός, η καταθλιπτική απόγνωση και ο θορυβώδης… θόρυβος ως προς τα «αδιέξοδα της αγοράς εργασίας» δεν αποτελούν προνόμια της εποχής μας. Επαναλαμβάνονται από την εποχή των δεινοσαύρων. Την επαγγελματική αβεβαιότητα λογικά βίωσαν οι κυνηγοί δεινοσαύρων μετά το βίαιο αφανισμό του συγκεκριμένου είδους, οι κατασκευαστές Κιβωτών με το πέρας του κατακλυσμού, οι αμαξάδες με την έλευση των αυτοκινήτων, οι μικροί λούστροι με την εμφάνιση εύχρηστων βερνικιών για τα παπούτσια, οι καρεκλάδες με την εξάπλωση του IKEA, οι αντιγραφείς βιβλίων με την εφεύρεση του Γουτεμβέργιου…
Σε όλες τις περιπτώσεις η επαγγελματική ανασφάλεια, η αγωνία για το μέλλον των παιδιών, η σύγχυση απέναντι στο άγνωστο κατάκλυσαν τα πάντα. Κι όμως, η ανθρωπότητα συνέχισε την πορεία της, παρά τις απαισιόδοξες προβλέψεις. Σε κάθε περίπτωση νέα επαγγέλματα εμφανίστηκαν, καινούριες επιστήμες και τεχνολογίες πρόσφεραν θέσεις εργασίας, νέες ειδικότητες έδωσαν λύσεις και προοπτικές εκεί που πριν οι περισσότεροι αντίκριζαν το χάος.
Και σήμερα, αρκετά παιδιά και οι γονείς τους νιώθουν κρύο ιδρώτα να κυλάει στην πλάτη τους κάθε που σκέφτονται το μέλλον. Τα παιδιά αναζητούν έτοιμες λύσεις. Από γονείς, εκπαιδευτικούς, θείες ή γνωστούς που γνωρίζουν κάποιον πρώην βουλευτή. Παραλογισμός! Η νέα γενιά περιμένει λύσεις από τις προηγούμενες! Και οι προηγούμενες προσπαθούν να δώσουν λύσεις στις νεότερες! Ας σκεφτούμε λογικά -όσο δύσκολο κι αν φαντάζει για κάποιους. Ένα μικρό ποσοστό γονιών ή εκπαιδευτικών παρακολουθεί τις εξελίξεις και μπορεί να εκφράζει άποψη γι αυτές. Οι περισσότεροι αισθάνονται οικεία με όσα οι ίδιοι έζησαν, γιατί πολύ απλά αυτά και μόνο κατανοούν. Αυτοί -η πλειονότητα δηλαδή- είναι αδύνατον να συμβουλέψουν σωστά ένα νέο παιδί για το μέλλον του. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να το στρέψουν σε παρωχημένες κατευθύνσεις οδηγώντας το με μαθηματική ακρίβεια σε μεγαλειώδεις μπελάδες.
Εκείνοι που πάντα έδιναν λύσεις στην αγορά ήταν νέοι. Οι μεγαλύτεροι παρακολουθούσαν τις αλλαγές αποσβολωμένοι και μάλλον εχθρικοί. Σκεφτείτε! Ο Γουτεμβέργιος δεν εφηύρε την τυπογραφία, επειδή κάποιος υπερήλικας θείος του τον παρότρυνε να το κάνει. Ούτε ο Μπιλ Γκέιτς ασχολήθηκε με τους προσωπικούς υπολογιστές, γιατί ο μπαμπάς του το επιθυμούσε. Και φυσικά δεν μπορώ να διανοηθώ ότι ο Μαρκ Ζούκεμπεργκ δημιούργησε το Facebook, για να καλύψει τις ανάγκες κοινωνικής δικτύωσης της γιαγιάς του!
Σε ό,τι έχει να κάνει με τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών (κι όχι μόνο), κινούμαστε πιο αργά από τις εξελίξεις. Οι εποχές μεταβάλλονται. Νέα δεδομένα ανατρέπουν όσα θεωρήθηκαν… δεδομένα σε προηγούμενες εποχές. Κι ενώ η πραγματικότητα εμφανίζεται εξαιρετικά δυναμική, εμείς συνεχίζουμε να προετοιμάζουμε κάθε νέα γενιά όχι γι αυτό που έρχεται αλλά γι αυτό που ήδη έχουμε προσπεράσει. Δημιουργούμε χρυσόψαρα που εξαρτώνται απελπιστικά από άλλους. Κινούνται νωχελικά στο δεδομένο πλαίσιο της γυάλας τους, περιμένουν παθητικά την τροφή τους ή τον καθαρισμό του χώρου τους. Η ζωή τους εξαρτάται απόλυτα από τη διάθεση και τις ικανότητες του ιδιοκτήτη τους.
Βέβαια, παρόλη την ακράδαντη επιστημονική τεκμηρίωση του συγκεκριμένου άρθρου, γνωρίζω καλά ότι οι περισσότεροι γονείς θα συνεχίσουν, σε ρόλο αυθεντίας, να παρεμβαίνουν δυναστικά στις επαγγελματικές επιλογές των παιδιών τους. Τα περισσότερα παιδιά θα συνεχίσουν να προκαλούν τις παρεμβάσεις του κατεστημένου εκλιπαρώντας το να διαβλέψει το μέλλον. Χωρίς να διαθέτω κληρονομικό χάρισμα ενόρασης, μπορώ να προβλέψω κάποια πράγματα. Ένα είναι ότι άγνοια και απελπισία θα συνεχίσουν να κατατρύχουν μικρούς και μεγάλους. Δεύτερο είναι ότι το μέλλον, είτε ακούσια είτε εκούσια, θα το διαμορφώσουν και πάλι οι νέοι. Και μάλλον, για μια ακόμα χρονιά θα δούμε παιδιά να δηλώνουν σε περίοπτη θέση του μηχανογραφικού σχολές που οδηγούν σε ειδικότητες που μας χρειάζονται πλέον όσο και οι κυνηγοί δεινοσαύρων!

Η περίληψη του Αποστόλη

Η περίληψη του Γιώργου

Η περίληψη του Παναγιώτη

Ανάδρομος Ερμής!

Αγαπούσα το κείμενο «Τα Ζώδια και τα Ζώα» του Ν. Δήμου πριν φέρω τους μαθητές μου σε επαφή με αυτό। Μετά το λάτρεψα! Πριν λίγες μέρες ζήτησα από τα παιδιά της Γ΄ Λυκείου να οργανώσουν περίληψή του। Στο κείμενο ο συγγραφέας καυτηριάζει την απήχηση που βρίσκουν ακόμα και σήμερα προλήψεις και δεισιδαιμονίες। Ζώδια, αστρολογία, μαντεία, αγύρτες, δοξασίες, εναλλακτικές θεραπείες, παρελαύνουν σε ένα κείμενο όλο ζωντάνια, όπου με αρκετά χιουμοριστικό τρόπο αναζητούνται τα αίτια της πλάνης। Το κείμενο κατάφερε όσα δεν καταφέρνουν εδώ και χρόνια τα απελπιστικά βαρετά, αποκαρδιωτικά ξεπερασμένα και αποκρουστικά σοβαρά κείμενα των Πανελλαδικών। Προκάλεσε έκπληξη, αντιδράσεις, προβληματισμό, συζήτηση. Άρα δεν είναι από τα κείμενα που προκαλούν στους εφήβους αφόρητη υπνηλία και αυτοκαταστροφικές τάσεις καθιστώντας τους ευάλωτους στον αλκοολισμό και τα ναρκωτικά.

Από τη μια, κάποιοι μαθητές, όταν το αντίκρισαν, ένιωσαν έκπληξη. Αυτή δεν προκλήθηκε από τα υψηλά ποσοστά (52%) των πιστών σε μεσαιωνικές πρακτικές αλλά για το ότι κάποιος κάθισε και ασχολήθηκε με κάτι τόσο οικείο(!) γι αυτούς. Ούτε η σύνδεση των οπαδών του απύθμενα ανόητου παραλογισμού με τους Σουμερίους, τους Βαβυλωνίους και το Μεσαίωνα στάθηκε ικανή να προκαλέσει ίχνος συστολής στα ξετσίπωτα. Ίσως αγνοούν και τους Σουμερίους και τους Βαβυλωνίους και αυτόν ακόμα το Μεσαίωνα. Όσο για το σαρκασμό; Μάλλον κινείται σε μη αντιληπτά γι αυτούς επίπεδα ευφυΐας. Πιθανώς διαβάζουν ζώδια παρέα με άλλους Αϊνστάιν που αποκαλούν … μαμάδες τους. Οι συγκεκριμένοι ασχολήθηκαν τυπικά, οργάνωσαν την περίληψη που τους ζητήθηκε και φεύγοντας προφανώς θα άνοιξαν συζήτηση για τα Ζώδιά τους και το αν ταιριάζουν μεταξύ τους.
Αρκετοί άλλοι μαθητές (πόσο χαίρομαι που υπάρχουν!) δεν μπορούσαν να αποδεχτούν ότι ένα τέτοιο ποσοστό ανθρώπων -και εφήβων- ασχολείται «με αυτές τις μπούρδες»! Αγνοούσαν την ύπαρξή τους. Τέτοια άτομα λείπουν από το περιβάλλον τους. Οι μαμάδες τους μάλλον αδιαφορούν για τα πρωινά ή τα μεσημεριανά τηλεοπτικά υπερθεάματα και οι φίλοι τους αγνοούν ακόμα και τον ωροσκόπο τους και βέβαια την πολυσήμαντη σημασία του. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα, με κατηγόρησαν ότι εγώ «πείραξα» τα ποσοστά, για να δραματοποιήσω το θέμα!
Πολλή δουλειά και στις δυο περιπτώσεις.
Έπρεπε να πείσω τους απογόνους του μεσαιωνικού σκοταδισμού ότι όλο αυτό είναι μια ανοησία που απευθύνεται σε ραπανάκια ή σε μύδια που πάσχουν από γεροντική άνοια αλλά όχι σε εκπροσώπους του ανθρώπινου είδους. Μετά από αγωνιώδεις προσπάθειες κάνω ό,τι και η επιστήμη στις περιπτώσεις αυτές: σηκώνω τα χέρια ψηλά! Το περιβάλλον αυτών των παιδιών δεν αποτελεί σύμμαχο της εξέλιξης, γιατί μάλλον αδυνατεί να την κατανοήσει.
Εκείνους που έχουν εγκαταλείψει το Μεσαίωνα πίσω τους, έπρεπε να πείσω ότι άνθρωποι που ενημερώνονται ανελλιπώς για τις ζωδιακές προβλέψεις καθορίζοντας τις επιλογές τους με βάση τη θέση και την κίνηση του Ερμή ή του Κρόνου, ζουν ανάμεσά μας. Το … πρόβλημα αυτών των παιδιών είναι ότι τα τηλεοπτικά ενδιαφέροντά τους περιορίζονται σε εκπομπές έρευνας και ντοκιμαντέρ. Μα είναι δυνατόν να μην παρακολουθούν μια πρωινή ή μεσημεριανή τηλεμπούρδα; Είναι λογικό να μην έρχονται σε επαφή με τους αστέρες του λαχανόκηπου που προβάλλει η τηλεόραση και τις σοφές κουβέντες τους; Πώς θα νιώσουν ενημερωμένοι και πώς θα με βοηθήσουν να τους εξηγήσω ότι η ανθρώπινη βλακεία είναι διαχρονική και ανίκητη; Τα θέλουν και τα παθαίνουν!
Δυο κόσμοι τόσο διαφορετικοί υπάρχουν, συνυπάρχουν, συγκρούονται και συνθέτουν το περιβάλλον μας. Κάποιοι, με μυαλά που ακόμα και στην εποχή του Νώε θα φάνταζαν συντηρητικά, θα συνεχίσουν να ταυτίζουν κάθε φυσική καταστροφή με την οργή του Θεού και της Φύσης. Με αντιλήψεις πιο παλιές και από την Παλαιά Διαθήκη θα προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα στο σύγχρονο κόσμο μα ο ανάδρομος Ερμής θα τους εμποδίζει. Κάποιοι άλλοι, ενταγμένοι στην πραγματικότητα, θα ζήσουν ελεύθεροι και θα διεκδικήσουν. Το μέλλον βρίσκεται στα χέρια τους και το γνωρίζουν και κανένας ανάδρομος Ερμής είναι ικανός να τους σταθεί εμπόδιο.

Με παλιά υλικά δε χτίζονται σύγχρονα σπίτια…(II)

«…καλούμαστε να δημιουργήσουμε μια γενιά ατόμων
ικανών να δέχονται το αναπάντεχο. Άτομα που θα αποτελούν λάτρεις του απροσδόκητου,
αυθεντίες του απρόβλεπτου»

Από το βιβλίο “Εγχειρίδιο Επιβίωσης”

Η πλειονότητα των πολιτών μάλλον έχει πειστεί ότι για την κρίση -ελληνική, ευρωπαϊκή, παγκόσμια- ευθύνεται η ανικανότητα των πολιτικών. Ανικανότητα να διαβλέψουν την πορεία των πραγμάτων, να εκσυγχρονίσουν και να εφαρμόσουν κανόνες που θα διέπουν το σύστημα, ώστε αυτό να εξελίσσεται με κοινωνικά κριτήρια. Ρίζα της ανικανότητάς τους δεν αποτελεί η διαφθορά τους αλλά ο συντηρητισμός τους. Είναι κυρίως η αδυναμία τους να κατανοήσουν την εκρηκτικά μεταβαλλόμενη πραγματικότητα κι όχι η διάθεσή τους να την εκμεταλλευτούν προς όφελός τους που ευθύνεται για την κρίση. Αν η ευθύνη της κατάστασης βάραινε τη διαφθορά, το πρόβλημα θα εντοπιζόταν μόνο σε κοινωνίες που αυτή κυριαρχούσε (π.χ. ελληνική) κι όχι σε χώρες με χαμηλά ποσοστά διεφθαρμένων πολιτικών. Η διαφθορά, λοιπόν, απλώς επιδεινώνει μια ήδη προβληματική πραγματικότητα.
Η κατάσταση θυμίζει θέατρο του παραλόγου. Από τη μια, έχουμε τη λογική που λέει: Αφού ο συντηρητισμός αποτελεί πηγή των προβλημάτων μας, δε μένει παρά να τον εγκαταλείψουμε, για να δούμε άσπρη μέρα. Η λογική μπορεί να το λέει αυτό αλλά, ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας μας φαίνεται να λέει άλλα. Γι αυτό το κομμάτι, αφού ο λίγος συντηρητισμός δε στάθηκε ικανός να λύσει τα προβλήματα, το μόνο που χρειάζεται είναι περισσότερος συντηρητισμός. Κάπως έτσι ο συντηρητισμός αντί να περιορίζεται, εντείνεται. Όλο αυτό γεννάει ερωτήματα και δείχνει εξωφρενικά παράλογο αλλά δεν είναι. Ο όλος παραλογισμός έχει τη … λογική του.
Ο συλλογισμός είναι απλός. Η προετοιμασία μας -διαπαιδαγώγηση- για τις επικείμενες μεταβολές υπήρξε ανεπαρκής. Αυτό προκάλεσε την άγνοια όσων διαμορφώνονται γύρω μας. Η άγνοια με τη σειρά της οδηγεί άτομα και κοινωνίες σε παρωχημένες και άρα λαθεμένες επιλογές. Κάπως έτσι συσσωρεύτηκαν τα προβλήματα που βιώνουμε. Και πού οδηγούν τα προβλήματα; Οδηγούν σε φόβο. Η άγνοια και ο φόβος προκαλούν στους ανθρώπους την ανάγκη συσπείρωσης. Στην περίπτωσή μας η συσπείρωση γύρω από το παλιό και άρα γνώριμο φαντάζει ως λυτρωτικά σωτήρια λύση. Να λοιπόν τι εντείνει το συντηρητισμό.
Γνωρίζουμε ότι ο συντηρητισμός φαντάζει ως λύση απέναντι στο φόβο, αλλά αγνοούμε τη λύση που θα μας απαλλάξει από αυτόν. Μια απόλυτα ρομαντική, επιφανειακά λογική αλλά εξαιρετικά προβληματική σκέψη πρεσβεύει ότι από το συντηρητισμό μπορεί να μας απαλλάξει η οικογένεια, η εκπαίδευση, η πολιτική, τα μμε. Ωραίο, αλλά πώς φορείς που κυριαρχούνται από συντηρητισμό θα αντισταθούν σε αυτόν και θα τον αποτινάξουν; Η σκέψη, στην παρούσα φάση, μοιάζει ουτοπική.
Η λύση βρίσκεται αλλού και όχι -με εξαιρέσεις βέβαια- σε οργανωμένους φορείς. Και βρίσκεται στα αδιέξοδα του συντηρητισμού. Ο συντηρητισμός οδηγείται σε αυτοαναίρεση και αυτοκαταστροφή! Είναι πιο απλό και μάλλον πιο λογικό από ό,τι δείχνει. Αναφέραμε ήδη ότι ο συντηρητισμός προκαλεί προβλήματα. Κι αυτά πλέον γίνονται κοινά εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης. Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικές χώρες επηρεάζονται από οτιδήποτε συμβαίνει στην άκρη της γης. Ντόμινο. Τα πισωγυρίσματα -συντηρητικές αντιδράσεις- είναι αδύνατον να εμποδίσουν στο ελάχιστο την εξέλιξη της αρνητικής κατάστασης που έχει διαμορφωθεί, οπότε θα αποδειχτούν επικίνδυνα και σταδιακά θα αμφισβητηθούν και θα εγκαταλειφτούν. Και τότε θα είναι αναγκαίο κάτι νέο και διαφορετικό.
Απορία: «Πώς θα γεννηθεί αυτό το νέο, το απαλλαγμένο από το συντηρητισμό»; Κατεβάστε τα χέρια, χαλαρώστε και παρακολουθήστε! Αν δεχτούμε ότι οι εξελίξεις θα συνεχίσουν να συντελούνται ταχύτατα, τότε έχουμε μια βάση για σκέψη. Η ταχύτητα των μεταβολών αποτέλεσε κάτι πρωτόγνωρο και ακατανόητο για το σημερινό κατεστημένο. Ναι αλλά πλέον εδραιώνεται ως το δεδομένο της ανθρωπότητας. Οι άνθρωποι, λοιπόν, αρχίζουν να αποδέχονται αυτούς τους ρυθμούς ως απολύτως φυσιολογικούς. Ήδη -έστω ακούσια- προετοιμάζονται άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ως τυπικό ή έστω μη αναστρέψιμο τον εκρηκτικό ρυθμό ανανέωσης. Οι άνθρωποι αυτοί πιθανώς θα συνεχίσουν, σε μεγάλο βαθμό, να αγνοούν το καινούριο αλλά ήδη κατανοούν την ανάγκη να αποδέχονται το αναπάντεχο, να προσαρμόζονται χωρίς προκαταλήψεις σε αυτό και τελικά να το ελέγχουν και να το διαμορφώνουν.
Προσωπικά είμαι αισιόδοξος. Άλλωστε ήδη βρισκόμαστε στη φάση που τα προβλήματα γίνονται κοινά. Ήδη η Ευρώπη αναζητά κοινές λύσεις για την κρίση που απειλεί τα θεμέλιά της. Ήδη κάτι έχει αρχίσει να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση. Όχι πολλοί αλλά σίγουρα περισσότεροι γονείς σήμερα από όσους χθες στρέφουν τα παιδιά τους σε σύγχρονες επιλογές, περισσότεροι δημοσιογράφοι σήμερα από όσους χθες αναγνωρίζουν τα λάθη τους και προχωρούν σε δημιουργικό προβληματισμό, περισσότεροι εκπαιδευτικοί σήμερα από όσους χθες σπρώχνουν τους μαθητές τους σε γόνιμη αμφισβήτηση. Παραφωνία φαντάζει και είναι η πολιτική. Εκεί περισσότεροι πολιτικοί σήμερα από όσους χθες αδυνατούν να αντικρίσουν το καινούριο. Εκεί τα παλιά υλικά συσσωρεύονται και σαπίζουν. Και το έχουμε πει ότι με παλιά υλικά δε χτίζονται σύγχρονα σπίτια. Τελικά, ούτε κοινωνίες χτίζονται έτσι…

Με παλιά υλικά δε χτίζονται σύγχρονα σπίτια…

Αν δεν κάνω λάθος, αν αποφασίζατε να χτίσετε καινούριο σπίτι σήμερα, θα αναζητούσατε και θα αξιοποιούσατε τις πιο σύγχρονες μεθόδους και τα τελευταίας τεχνολογίας υλικά γι αυτό. Ο μόνος λογικός περιορισμός στην προσπάθεια θα ήταν οι οικονομικές δυνατότητές σας. Μπορεί κάποιος να θαυμάζει την αισθητική του Παρθενώνα αλλά πιθανώς δε θα την εφάρμοζε στο σπίτι του. Μπορεί να του προκαλεί δέος το αποχετευτικό σύστημα του ανακτόρου της Κνωσού αλλά για το σπίτι του μάλλον θα προτιμούσε πιο σύγχρονες τεχνικές. Μπορεί να νοσταλγεί το μαγκάλι που χρησιμοποιούσε για να ζεσταθεί ή το φανάρι όπου διατηρούσε τα τρόφιμα η γιαγιά του αλλά στο σπίτι του λογικά θα αξιοποιούσε σύγχρονα συστήματα θέρμανσης και ψυγειοκαταψύκτη μεγάλης χωρητικότητας. Μπορεί να αναπολεί τις ικανότητες και το πρακτικό πνεύμα των μαστόρων άλλων εποχών αλλά μάλλον την οικοδόμηση του σπιτιού του θα εμπιστευόταν στην τεχνογνωσία νεότερων Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών και σύγχρονων κατασκευαστικών εταιριών. Με απλά λόγια, δε χτίζει κανείς σπίτι σήμερα με παλιά υλικά ούτε με τεχνικές που αποτέλεσαν λύσεις ανάγκης του παρελθόντος.
Κι αφού δε χτίζει κανείς σπίτι σήμερα με υλικά του παρελθόντος, για ποιο λόγο πιστεύει ότι μπορεί και προσπαθεί να «χτίσει», εκσυγχρονίσει ή επανιδρύσει μια κοινωνία με τέτοια; Η απάντηση απλή: «Γιατί είναι συντηρητικός, δεν ξέρει τι του γίνεται και άρα δεν έχει διαφορετική επιλογή»! Κι αυτό είναι το βασικό πρόβλημα σήμερα. Δεχόμαστε και υλοποιούμε καινούριες ιδέες, τεχνολογίες, υλικά για το σπίτι μας αλλά δεν είμαστε έτοιμοι να κάνουμε και -λογικά- να απαιτήσουμε κάτι αντίστοιχο για την κοινωνία. Κατανοούμε ότι οι σημερινές ανάγκες, η αισθητική, ο τρόπος ζωής απαιτούν ένα σπίτι διαφορετικό από εκείνο του παρελθόντος, δεν κατανοούμε, όμως, ότι αυτό πρέπει να συμβαίνει και με την κοινωνία. Στην πρώτη περίπτωση αντιλαμβανόμαστε τις ανάγκες μας και λειτουργούμε πρακτικά ενώ στη δεύτερη αρνούμαστε πεισματικά ή αδυνατούμε να το κάνουμε. Κάπως έτσι γέμισε ο τόπος σύγχρονα σπίτια σε μια κοινωνία εγκλωβισμένη στο παρελθόν.
Επιλέγουμε Μηχανικούς με σύγχρονη γνώση ικανούς να αξιοποιούν σύγχρονες μεθόδους για το σπίτι μας αλλά δεν κάνουμε το ίδιο για την πόλη, το κράτος ή την Ευρώπη. Εκεί εμμένουμε σε συντηρητικούς πολιτικούς, με συντηρητικά μυαλά και συντηρητικές αντιλήψεις. Η απορία «γιατί τίποτα δε γίνεται σωστά;» είναι μια χαζή απορία. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι το πρόβλημα είναι η διαφθορά. Τα πράγματα δεν είναι έτσι. Ακόμα κι αν αύριο εξαλείφαμε μαγικά από προσώπου γης τη διαφθορά και την ατιμία, τίποτα δε θα άλλαζε ουσιαστικά.
Έχω πια πειστεί ότι κι αν το καταφέρναμε, δε θα έπρεπε να περιμένουμε και πολλά. Δεν είναι αναγκαίο κάποιος να είναι διεφθαρμένος για να είναι ανίκανος. Συχνά δεν είναι η διαφθορά αλλά ο συντηρητισμός που προκαλεί και ανατροφοδοτεί τα προβλήματα. Ο δέσμιος στο παρελθόν είναι ανίκανος να κατανοήσει το παρόν. Πιστεύει κανείς ότι οι πολιτικοί συνολικά είναι ανίκανοι να λύσουν τα προβλήματα, απλώς και μόνο επειδή έχουν πουλήσει την ψυχή τους στο διάβολο; Μάλλον δε συμβαίνει κάτι τέτοιο. Οι περισσότεροι πολιτικοί είναι ανίκανοι, γιατί είναι συντηρητικοί. Προσπαθούν να χτίσουν μια κοινωνία -τοπική, εθνική, ευρωπαϊκή- αγνοώντας το πώς. Αγνοούν μεθόδους και υλικά για το χτίσιμό της.
Αυτός είναι ο λόγος που δεν ακούμε από πουθενά μια πρόταση σύγχρονη, υλοποιήσιμη και ικανή να μας βγάλει από την κρίση. Να δεχτώ ότι όλοι όσοι κατέχουν εξουσία θεωρούν ότι «έπιασαν την κουτάλα» κι έχουν στήσει φαγοπότι τρελό αδιαφορώντας για την εξεύρεση λύσεων. Μήπως όμως, ακούμε σύγχρονο λόγο και νεωτερικές προτάσεις από εκείνους -π.χ. τα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα- που ονειρεύονται την κουτάλα; Όχι βέβαια. Εντάξει, αλλά αν θέλουν να πείσουν εμάς τους ψηφοφόρους να τους οδηγήσουμε στην κουτάλα, δε θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουν σύγχρονο λόγο και πειστικές προτάσεις; Με βεβαιότητα ναι. Δεν το κάνουν, λοιπόν, όχι γιατί δε θέλουν αλλά γιατί δεν μπορούν. Λέγεται συντηρητισμός.
Φτάσαμε έτσι σε γραφικότατες καταστάσεις. Χτίζουμε εθνικούς φράχτες για να εμποδίσουμε την ελεύθερη μετακίνηση ατόμων σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης, αναζητάμε λύσεις για την οικονομική κρίση από εκείνους που μας οδήγησαν σε αυτή, παρακολουθούμε σήμερα εκστασιασμένοι τις προβλέψεις όσων χτες δεν κατάφεραν να προβλέψουν την άθλια κατάσταση στην οποία οδηγούμασταν με μαθηματική ακρίβεια, εμπιστευόμαστε το σχεδιασμό της κοινωνίας σε αυτούς που σχεδίασαν την γκρίζα πραγματικότητα που βιώνουμε. Η συνεχιζόμενη ανάδειξη συντηρητικών ατόμων, θα συντηρεί όχι απλώς την υπάρχουσα κατάσταση αλλά τη δραματική επιδείνωσή της.
Τα δεδομένα: ο κόσμος ολόκληρος -όχι μόνο η χώρα μας- κυριαρχείται από άτομα συντηρητικά που αδυνατούν να κατανοήσουν τις απαιτήσεις των καιρών. Οι ηγέτες λείπουν από κάθε επίπεδο -εθνικό ή μη- της πολιτικής. Η ολοκληρωτική επιστροφή της κοινωνίας στο παρελθόν είναι ανέφικτη. Η έκφραση και εφαρμογή ιδεών, μεθόδων, πρακτικών που πηγάζουν από το χτες είναι επικίνδυνη σήμερα.
Το συμπέρασμα: η ανάδειξη, με κάθε τρόπο και σε κάθε επίπεδο, ατόμων απαλλαγμένων από το συντηρητισμό είναι ο μόνος δρόμος. Καθετί άλλο θα είναι καταστροφικό. Άλλωστε το είπαμε, με παλιά υλικά δε χτίζονται σύγχρονα σπίτια. Τελικά, ούτε κοινωνίες χτίζονται έτσι…

Στραβοί όσο ο Πύργος της Πίζας

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του μαθητικού διαγωνισμού “PIZA” (Πίζα) κάθε χρόνο αποτελεί μια από τις πιο συφοριασμένες στιγμές για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι Έλληνες μαθητές τηρώντας πιστά τις εθνικές παραδόσεις διατυμπάνισαν στα πέρατα της οικουμένης το επίπεδο σκραποσύνης στο οποίο τους έχουμε οδηγήσει. Χωρίς ιδιαίτερη… δυσκολία παράμειναν κάτω από το μέσο όρο των επιδόσεων των μαθητών των χωρών του ΟΟΣΑ.
Ο φετινός διαγωνισμός ανάδειξε κάτι παράδοξο. Το παράδοξο βέβαια, δεν είναι οι επιδόσεις των μαθητών σ’ αυτόν. Αυτό είναι το δεδομένο κι εμείς το στηρίζουμε. Δώσε μας δεδομένα εμάς και πάρε μας την ψυχή. Άλλωστε έχουμε περίτρανα αποδείξει ότι από την ανατροπή, την καινοτομία και την πρωτοπορία έχουμε διαζευχθεί από τα γεννοφάσκια μας. Το παράδοξο, λοιπόν, είναι ότι στο διαγωνισμό πρώτευσαν -βαρετό αλλά πάλι- Φιλανδοί και Νοτιοκορεάτες μαθητές. Πριν αρχίσουν κάποιοι να σκέφτονται πόσο ρατσιστής είμαι, ξεκαθαρίζω. Το παράδοξο δεν έχει να κάνει με την καταγωγή των μαθητών. Την παραμικρή εμπάθεια δεν τρέφω για τη μία ή την άλλη χώρα. Ούτε θεωρώ παράδοξο ότι μαθητές της λευκής και της κίτρινης φυλής τα κατάφεραν εξίσου καλά. Και βέβαια, σε καμιά περίπτωση δε μου φαίνεται παράδοξο ότι μαθητές με διαφορετικό σχήμα οφθαλμών κατάφεραν να φορέσουν σ’ εμάς «τους γεννημένους πρώτους» ματογυάλια.
Το παράδοξο είναι ότι μαθητές από δυο τελείως διαφορετικά εκπαιδευτικά συστήματα, τελείως διαφορετικές μεθόδους κατάφεραν να πρωτεύσουν. Από τη μια, οι χαλαροί Φιλανδοί. Αποφεύγουν να προκαλέσουν το παραμικρό στρες στους μαθητές, οι βαθμοί διαδραματίζουν δευτερεύοντα ρόλο και συχνά οι έλεγχοι επιδόσεων των μαθητών δεν αποτελούν υποχρεωτική πρακτική του σχολείου. Από την άλλη, ο Νοτιοκορεατικός αντίποδας με γνωρίσματα τον έντονο ανταγωνισμό των μαθητών και ωράρια (7.30 - 15.00) που κάνουν τα δικά μας σχολεία να μοιάζουν με κατασκήνωση!
Αναφέρομαι στο παράδοξο του διαγωνισμού επειδή κάτι θα μπορούσε να μας διδάξει. Αποδεικνύει περίτρανα ότι δεν υπάρχει ένα και μοναδικό εκπαιδευτικό σύστημα αυθεντία. Διαφορετικές μεταξύ τους μέθοδοι μπορούν να οδηγήσουν σε ίδια αποτελέσματα. Οπότε η αναζήτηση του καλύτερου συστήματος στην οποία έχουν εμπλακεί εδώ και δεκαετίες οι υπεύθυνοι(;) υπουργοί Παιδείας αποδεικνύεται κυνήγι μαγισσών. Η μελέτη άλλοτε του γερμανικού άλλοτε του γαλλικού, πρόσφατα του φινλανδικού και δε συμμαζεύεται συστήματος για να τα ξεπατικώσουμε και να τα εφαρμόσουμε στην Ελλάδα αποδεικνύεται μια μπούρδα και μισή (δηλαδή 11/2 μπούρδα).
Η όλη προσπάθεια στηρίχτηκε απλώς στη μίμηση του θεωρητικού - ιδεολογικού μοντέλου αλλά ποτέ δεν έλαβε υπόψη τις παραμέτρους που απαιτούνται για τη στήριξη οποιουδήποτε εκπαιδευτικού μοντέλου. Η ουσία χάνεται. Και η ουσία πολύ απλά λέει ότι το γαλλικό μοντέλο μπορούν να το στηρίξουν Γάλλοι εκπαιδευτικοί, οι οποίοι απευθύνονται σε Γάλλους μαθητές, οι οποίοι με αυτόν τον τρόπο προετοιμάζονται για την ένταξή τους στη γαλλική πραγματικότητα. Αντίστοιχα το φινλανδικό μοντέλο μπορούν να το στηρίξουν Φιλανδοί εκπαιδευτικοί, οι οποίοι απευθύνονται σε Φιλανδούς μαθητές, οι οποίοι με αυτόν τον τρόπο προετοιμάζονται για την ένταξή τους στη φινλανδική πραγματικότητα. Με την ίδια λογική θα μπορούσα να σχολιάσω το γερμανικό, το ιαπωνικό, το αφγανικό ή το σενεγαλέζικο σύστημα αλλά θεωρώ ότι θα ήταν εξαιρετικά άσκοπο και χρονοβόρο και για μένα που γράφω και για όσους τυχόν διαβάζουν το συγκεκριμένο.
Τη μια μας φταίνε τα τέσσερα μαθήματα των εισαγωγικών εξετάσεων. Την άλλη μας φταίνε τα δεκατέσσερα μαθήματα των εισαγωγικών εξετάσεων. Την άλλη μας φταίνε τα έξι μαθήματα και … εκείνο που ξέρω εγώ είναι ότι τελικά το μόνο που φταίει για το μαύρο χάλι της εγχώριας εκπαίδευσης είναι ό,τι φταίει και για το μαύρο χάλι της εγχώριας πολιτικής, οικονομίας, έρευνας, κοινωνίας και από όπου και να το πιάσει κανείς το πράγμα έχει καταντήσει βαρετό και άσκοπο.
Ας το δούμε κάποια στιγμή όμορφα και απλά. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται κτηριακή υποδομή. Έχουμε την υποδομή που χρειαζόμαστε; Αν δεν την έχουμε, τη φτιάχνουμε αργά και σταθερά. Χρειάζεται επίσης εκπαιδευτικούς. Έχουμε τους εκπαιδευτικούς που χρειαζόμαστε; Ως προς τον αριθμό έχουμε και περίσσευμα, οπότε αν χρειάζονται βελτιωτικές κινήσεις, αυτές πρέπει να στραφούν στην κατάρτιση και την υπευθυνότητα. Χρειάζεται παράλληλα, μαθήματα. Έχουμε τα μαθήματα που χρειαζόμαστε; Μάλλον όχι, οπότε μια επαναστατική αναθεώρηση απαιτείται εδώ, γιατί δεν μπορεί ένας μαθητής Γυμνασίου σήμερα να ασχολείται με τα Θρησκευτικά περισσότερες ώρες από ό,τι με την Πληροφορική ή τον Προσανατολισμό. Επίσης χρειάζεται μεθόδους αξιολόγησης τόσο των εκπαιδευτικών όσο και των μαθητών. Τέτοιες -μεθόδους- έχουμε;
Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Αλλά κάποια στιγμή πρέπει να καταπιαστούμε και με αυτά. Ο εκπαιδευτικός δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο υπάλληλο με εξασφαλισμένη θεσούλα. Αυτό δοκιμάστηκε και απότυχε τελείως. Η μονιμότητα για το μέσο Έλληνα ισούται με στασιμότητα. Κι ένας εκπαιδευτικός που καλείται να προετοιμάσει τα παιδιά για μια πραγματικότητα που εξελίσσεται σαν τρελή δεν μπορεί να μένει στάσιμος. Ο Έλληνας χρειάζεται αξιολόγηση και κίνητρο για να στρωθεί στη δουλειά. Από την άλλη, ούτε ο μαθητής πρέπει να συνεχίσει να επαφίεται στη χαλαρότητα του συστήματος και στην απλόχερη μοιρασιά υψηλών βαθμών. «Η γνώση είναι για όλους» αλλά ο καθένας θέλει, μπορεί και επιδιώκει γνώση σε διαφορετικούς τομείς και σε διαφορετικά επίπεδα. Το γεγονός ότι γεμίσαμε την Ελλάδα με αγράμματους πτυχιούχους δε μας βοήθησε πουθενά και είναι καιρός να πείσουμε κάποιες μαμάδες ότι οι κανακάρηδές τους δεν είναι ικανοί για πανεπιστημιακές σπουδές ούτε στο εσωτερικό ούτε και στο εξωτερικό.
Όταν πονάει το κεφάλι, δεν το κόβουμε. Παίρνουμε μια ασπιρίνη ή, για πιο σίγουρα αποτελέσματα, ρίχνουμε κανένα ξεμάτιασμα και τέλος. Με την ίδια λογική ας σταματήσει η εναλλαγή συστημάτων -μάλλον μόνο εισαγωγής στα πανεπιστήμια- σαν τα πουκάμισα (αναφέρομαι σε ανθρώπους με έφεση στην καθαριότητα) κι ας στραφούμε στην ουσία. Καθετί άλλο δείχνει ότι στην αντιμετώπιση της εκπαιδευτικής πραγματικότητας είμαστε τόσο στραβοί όσο κι ο πύργος της Πίζας.