"Στο δρόμο της απώλειας"!!!

Τέτοια ανησυχία είχα να την περάσω από τότε που έβλεπα την ταινία «Ο μανιακός δολοφόνος με το πριόνι VI»! Τόσους μήνες στην εξουσία η νέα κυβέρνηση και να μην αποτολμήσει μια μικρούλα επανάσταση, μια επανίδρυση έστω του εκπαιδευτικού συστήματος; Τι απραξία κι αυτή! Έφτασα σε σημείο να μην κοιμάμαι καλά τα βράδια, να σκέφτομαι ότι αυτοί θα το δουν σοβαρά το θέμα και γι αυτό το καθυστερούν. Αργούν, επειδή ακόμη και η πιο ανεπαίσθητη παρέμβαση σε έναν τόσο σημαντικό χώρο, όπως της εκπαίδευσης, προϋποθέτει μελέτη, επεξεργασία, οργάνωση στη λεπτομέρεια, αξιολόγηση των πιθανών αποτελεσμάτων και τελικά διαμόρφωση των κατάλληλων προϋποθέσεων, ώστε τα μέτρα να μην είναι «αέρα πατέρα». Γιατί, όπως όλοι γνωρίζουμε, τα καλά τα μέτρα μπορεί να είναι «αέρα μητέρα», «αέρα κουμπάρα», «αέρα μπατζανάκη» αλλά ποτέ μα ποτέ «αέρα πατέρα»!
Επιτέλους, έφτασε η ώρα της γαλήνης. Τα πρώτα μέτρα -ενδεικτικά των προθέσεων αλλά και των δυνατοτήτων- της νέας κυβέρνησης έκαναν την εμφάνισή τους προκαλώντας ρίγη συγκινήσεως, «ένθεη μανία και έξαλλο ενθουσιασμό» στα πλήθη. Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, δημιουργία του ψηφιακού σχολείου, νέος τρόπος πρόσληψης των εκπαιδευτικών και κυρίως κατάργηση της βάσης του δέκα και αύξηση των απουσιών. Αυτά τα δυο τελευταία από μόνα τους πιστοποιούν την ευφυή πρωτοτυπία και την απαράμιλλη επαναστατική πρακτική που διέπει τη νέα ηγεσία της παιδείας μας.
Καιρός ήταν πλέον να εμφανιστούν μερικοί έξυπνοι και προοδευτικοί άνθρωποι στο χώρο του υπουργείου Παιδείας για να βάλουν τα πράγματα σε τάξη. Κάθισαν και σκέφτηκαν οι άνθρωποι: «Γίνεται να βελτιώσουμε το ελληνικό σχολείο; Σιγά και μη γίνεται! Κι αφού δεν γίνεται, τι να κάνουμε; Να του βάλουμε φουρνέλο;». Εδώ η απάντηση είναι ένα βαρύγδουπο ΟΧΙ, γιατί αυτό θα προκαλούσε την αντίδραση της Αριστεράς. Οπότε τι μπορούσαν να κάνουν; Μα ακριβώς αυτό που έκαναν.
Σκέφτηκαν, λοιπόν, το αυτονόητο. Αφού το σχολείο κινείται, λειτουργεί και προσφέρει σε επίπεδα κάτω της βάσης και άρα διαμορφώνει προσωπικότητες που κινούνται κάτω της βάσης, το μόνο που μπορούσαν να κάνουν ήταν να θέσουν και κριτήρια επιλογής που θα κινούνται κάτω της βάσης. Να μην παραμυθιαζόμαστε κιόλας! Κι έτσι, σε μια περίοδο που ως χώρα ψάχνουμε το ευρώ με το μεγεθυντικό φακό ώστε να μη φαλιρίσουμε, το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε να μας χρεώσει κάτι παραπάνω κρατώντας στη ζωή ΤΕΙ και ΑΕΙ που θα έπρεπε να «τα έχουν τινάξει» προ πολλού. Ίσως βέβαια, η κυβέρνηση πιστεύει ότι δίνοντας την ευκαιρία σε μαθητές αναλφάβητους (κυριολεκτώ) να εισαχθούν με βαθμούς τρία (3) και τέσσερα (4) σε τμήματα που δε θα τα επέλεγαν ούτε οι νεκροί προηγούμενων εποχών, εξασφαλίζουν μέλλον λαμπρό στη χώρα μας. Γιατί άμα «βγάλουμε» μερικές εκατοντάδες ακόμα ιχθυολόγους, ιχθυοκόμους, επισκέπτες, επισκέπτριες και ειδικούς στη λαϊκή παραδοσιακή μουσική ή στη φυτική και ζωική παραγωγή, θα γίνουμε πρότυπο ανάπτυξης διεθνώς. Αν δεν το καταλάβατε, για την τωρινή κρίση που περνάμε φταίει η έλλειψη ιχθυοκόμων από την αγορά και όχι η τεμπελιά, η ανοργανωσιά, η ματαιοδοξία, ο λαϊκισμός και η υποκουλτούρα του έθνους μας!
Δηλαδή, ούτε ένας σοβαρός άνθρωπος βρέθηκε, έστω να περνάει έξω από το υπουργείο Παιδείας και να σφυρίξει κλέφτηκα στους από μέσα: «Ρε μάγκες, άμα τα έχετε τα λεφτά, γιατί δεν τα δίνετε εκεί που πραγματικά χρειάζεται; Γιατί δεν τα δίνετε για τη βελτίωση των υποδομών σε σχολές σύγχρονες και αναγκαίες; Γιατί δεν τα δίνετε εκεί που εισάγονται παιδιά που μόχθησαν, αφιέρωσαν χρόνο, χρήμα και κυρίως μυαλό; Για ποιο λόγο πρέπει να συνεχίσουμε να ανεχόμαστε, να επιβραβεύουμε και κυρίως να ακριβοπληρώνουμε τη μετριότητα και την τεμπελιά»; Αλλά έτσι είμαστε εμείς και άρα τέτοια εξουσία μας ταιριάζει. Μια εξουσία άσκοπης σπατάλης που θα συνεχίσει να υποθηκεύει το μέλλον όλων, δικαίων και αδίκων.
Εκείνο, όμως, που βεβαιώνει ότι το ελληνικό σχολείο βρίσκει πλέον το δρόμο τον σωστό είναι η αύξηση των μαθητικών απουσιών. Η δικαιολογία ήταν ότι φέτος αρκετοί μαθητές, λόγω γρίπης, αναγκάστηκαν να λείψουν για μέρες από τα μαθήματά τους. Ωραίο; Βέβαια, θα μπορούσε το υπουργείο απλώς να «σβήσει» τις απουσίες εκείνων που πράγματι ήταν άρρωστοι αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν ημίμετρο και τέτοια στη χώρα μας δεν περνούν. Εδώ, άμα είναι να την κάνουμε τη δουλειά, την κάνουμε όμορφα και παστρικά. Μισές δουλειές δεν θέλουμε. Οπότε το υπουργείο επέδειξε λογική και σύνεση και έκανε αυτό που έκανε. Σου λένε οι υπεύθυνοι -υπουργός, υφυπουργοί, σύμβουλοι και βάλε- όλοι πλέον, ακόμα και οι πέτρες (γιατί στον τόπο μας και οι πέτρες έχουν μυαλό και λόγο) ξέρουν ότι το σχολείο όχι μόνο δεν προάγει τίποτε καλό αλλά έχει γίνει πηγή κινδύνων απερίγραπτων. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, για να περιορίσουμε το κακό είναι να μειώσουμε το χρόνο επαφής των μαθητών μ’ αυτό. Τέλειο!
Μάλιστα, αν αυτό που χαρακτηρίστηκε προσωρινό μέτρο, ακολουθήσει την πεπατημένη -στη χώρα μας ουδέν μονιμότερον του προσωρινού- τότε σίγουρα το σχολείο βρήκε το δρόμο του και επίσημα πια. Ίσως η φετινή χρονιά λειτουργήσει και ως πρότυπο για τις επόμενες. Σκεφτείτε ότι φέτος τα σχολεία δε λειτούργησαν λόγω εκλογών, λόγω καταλήψεων, λόγω απεργιών, λόγω γρίπης, λόγω εκδρομών, λόγω κακοκαιρίας, λόγω απουσίας εκπαιδευτικών, λόγω αρχαιρεσιών της ΟΛΜΕ, της ΔΟΕ, του ΟΣΕ, του ΟΤΕ, της ΕΥΔΑΠ, του συλλόγου σαλαμεμπόρων Κάτω Μαγουλίτσας. Αν σ’ αυτά προσθέσουμε και τις απουσίες που δικαιωματικά μπορούσε να κάνει κάθε μαθητής, τότε ακόμα και ο πιο ηλίθιος μπούφος καταλαβαίνει ότι το σχολείο έκανε φέτος το μικρότερο δυνατό κακό στους μαθητές του. Οι μέρες που τα σχολεία λειτούργησαν κανονικά υπήρξαν ελάχιστες. Η προσφορά μερικών ακόμα απουσιών ολοκληρώνει το θετικό βήμα. Από την επόμενη σχολική χρονιά μπορούμε να αυξάνουμε σταδιακά τις απουσίες μέχρι το σχολείο να καταλήξει … προαιρετικό -για εκπαιδευτικούς και μαθητές- και άρα ακίνδυνο.
Δεν ξέρω τι λέτε και τι σκέφτεστε εσείς, προσωπικά πιστεύω ότι το ελληνικό σχολείο βρήκε το δρόμο του. Το δρόμο της απώλειας!

Η Ελλάδα αλλάζει! Εμείς;

Αν πριν λίγο καιρό τολμούσε κανείς και να σκεφτεί αυτό που τώρα συμβαίνει στη χώρα, σίγουρα θα τον περνούσαν για τρελό αλλά πιθανώς θα του άφηναν το περιθώριο να κυκλοφορεί ελεύθερος. Αν τολμούσε, όμως, και να το εκφράσει, τότε είχε εξασφαλίσει εισιτήριο για ισόβιο εγκλεισμό στο χειρότερο κολαστήριο, όπου θα ζούσε εφιάλτες χειρότερους και από εκείνους που έζησε ο Τζακ Νίκολσον στη «Φωλιά του Κούκου».
Η ανακοίνωση των οικονομικών μέτρων με στόχο τη σωτηρία(;) της χώρας στους περισσοτέρους προκάλεσε σοκ ισχυρότερο και από εκείνο του big bang. Αυτό επιβεβαιώνει την άποψή μου ότι στην Ελλάδα έχει κυριαρχήσει το είδος των ανθρώπων … «θα σκεφτώ άλλη φορά, γιατί τώρα έχω κάτι άλλο να κάνω». Τέτοιοι τύποι νιώθουν έκπληξη ακόμα και στην πιο ανεπαίσθητη μεταβολή των βαρομετρικών («Καλέ τι καιρός είναι αυτός; Το πρωί έφυγα με κοντομάνικο από το σπίτι και τώρα χρειάζεται παλτό!»).
Κάπως έτσι την πάτησαν και τώρα. Το πρωί κανόνισαν ένα ακόμα δανειάκι για το σπίτι - προίκα της κόρης («μη μας μείνει και στο ράφι»!) ή το αυτοκίνητο δώρο στο γαμπρό («μην το χάσουμε το κελεπούρι»!), το μεσημεράκι «φόρτωσαν» την κάρτα περισσότερο κι από τριαξονικό («μα είχε κάτι προσφορές»!) και το βράδυ, μπροστά στην τηλεόραση, την έπαθαν τη χλαπάτσα. Μείωση μισθών, επιδομάτων, συντάξεων και δώρων, αύξηση ορίων ηλικίας για σύνταξη. Η Μεγάλη Έκρηξη! Ποιος το περίμενε; Βέβαια, λίγο πριν οι «όπου γάμος και χαρά, η Βασίλω πρώτη» γλεντούσαν με την ψυχή τους για την ανάληψη της Ολυμπιάδας, απαιτούσαν διορισμό στο Δημόσιο για το παιδάκι τους που μια φορά είχε περάσει έξω από ένα Πανεπιστήμιο, διεκδικούσαν επίδομα αφαίρεσης κάλων από τον ασφαλιστικό φορέα τους, «έκλειναν τα μάτια» μπροστά σε μια οποιαδήποτε παρατυπία ή οι ίδιοι επιβάρυναν με κάποιο τρόπο το ήδη υπερχρεωμένο κράτος.
Τώρα βλέπουν μπροστά τους μια Ελλάδα να αλλάζει … αναπάντεχα. Δεν είχαν φανταστεί ότι κάποτε θα μας έστελναν το λογαριασμό, θα μας ανακαλούσαν στην τάξη, ότι στη χώρα έπρεπε να επικρατήσει Τάξη και ότι γι αυτό δε θα χρειαζόμασταν 1,3 εκατομμύρια δημόσιους υπαλλήλους αλλά μόνο εκατό, άντε διακόσιες χιλιάδες. Οι «λαϊκές μάζες» που κάποια στιγμή «βγήκαν από την αφάνεια» (προσφιλείς δημαγωγικές εκφράσεις) χωρίς και να διαθέτουν τα εφόδια γι αυτό, τώρα βρίσκονται μπροστά στο φάσμα της επιστροφής τους σ’ αυτήν. Κι εκεί θα μεταφέρουν τα ασήκωτα χρέη που συσσώρευσαν, επειδή πείστηκαν ότι χωρίς δουλειά, κόπο και εφόδια θα είχαν το σπίτι των ονείρων τους, το μεγάλου κυβισμού αυτοκίνητο, διακοπές σε μέρη εξωτικά, ρούχα λουσάτα. Θύματα, πρωταγωνιστές αρχαίας ελληνικής τραγωδίας!
Ζούμε -με καθυστέρηση, όπως πάντα- το ελληνικό big bang αλλά όχι αναπάντεχα, όπως θεωρούν οι … «η σκέψη μου προκαλεί πονοκέφαλο χειρότερο κι από το μάτιασμα». Όλα, εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες, θύμιζαν «το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου» που εκτυλισσόταν σε αργή κίνηση, ώστε να το αντιληφτούν και οι … «έχω μια άγνωστη λέξη: τι σημαίνει σκέψη;»! Τώρα οι περισσότεροι αντικρίζουν τη ζημιά της έκρηξης.
Κάποιοι όμως, ήδη σκέφτονται ότι, αν υπεύθυνα και συλλογικά διαχειριστούμε τα αποτελέσματα του big bang, θα εκμεταλλευτούμε την ενέργεια που εκλύεται. Και με τόση ενέργεια που συσσώρευσαν οι στρεβλώσεις της ελληνικής πραγματικότητας και έμενε ανεκμετάλλευτη στο λαβύρινθο του Δημόσιου τομέα, τύφλα να έχει η σύντηξη.
Το Δημόσιο δεν είναι η στοργική αγκαλιά και το προδέρμ για τον κάθε ανίκανο, κουτοπόνηρο τεμπέλη. Και μη μου πει κανείς ότι το Δημόσιο μπορεί να συνεχίσει να πριμοδοτεί την αφασία, την αναξιοκρατία και τη μετριότητα! Ας δούμε και στη χώρα μας πια ένα δημόσιο ζωντανό, ευέλικτο, δίκαιο, μακριά από τις γραφειοκρατικές δομές που ανεχόμασταν. Όποιος αντέχει, ας παραμείνει σ’ αυτό κι ας αποφασίσει να κάνει τη δουλειά του. Οι χαλαροί ας μας αδειάσουν τη γωνιά κι ας κλαφτούν στην αγκαλιά της μάνας τους. Ο σταδιακός περιορισμός του Κράτους μπορεί να γίνει το έναυσμα για ξεκαθάρισμά του. Να μείνουν σ’ αυτό οι καλύτεροι και να αμειφθούν για να κάνουν τη δουλειά γρήγορα και παστρικά.
Αυτό μπορεί να λειτουργήσει σαν ντόμινο με δραστικές αλλαγές και στον ιδιωτικό τομέα. Καλά μυαλά που έμεναν εγκλωβισμένα και αναξιοποίητα στο Δημόσιο, πλέον θα απαγκιστρωθούν -ίσως λίγο βίαια- και θα αναζητήσουν καλύτερη μοίρα στην ελεύθερη αγορά. Και τι σημαίνει αυτό; Πιο έντονο ανταγωνισμό, ποιοτικές υπηρεσίες, καλύτερα μυαλά ελεύθερα να ονειρευτούν, να δημιουργήσουν, να προτείνουν, να βελτιώσουν. Ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να αξιοποιήσει καλύτερα τέτοιους ανθρώπους που μέχρι τώρα τρομαγμένοι από τον κίνδυνο(;) των αλλαγών, κολλημένοι στην καραμέλα της μονιμότητας, κρύβονταν στο τίποτα του κρατικού μηχανισμού.
Με όλη αυτή την έκλυση ενέργειας είναι πιθανός ο εξορθολογισμός και του ιδιωτικού τομέα. Κάποιοι θα οδηγηθούν στην αφάνεια μην μπορώντας να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις, κάποιοι θα αποφασίσουν ότι δεν μπορούν να κοροϊδεύουν άλλο τον κόσμο και ότι αν θέλουν να επιβιώσουν, θα πρέπει να δουλέψουν. Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του. Είναι και αναγκαίο και λογικό η ελεύθερη αγορά να μπορεί να επιλέγει μεταξύ των καλύτερων, να αναδεικνύει και να αμείβει τους πιο άξιους από το να επιβραβεύει και να ανέχεται τους λιγότερο μέτριους, επειδή δεν υπάρχουν άλλοι.
Το big bang θα ανατρέψει τα πάντα έστω με τρόπο παράλογο, γιατί συνήθως μια κοινωνία μεταβάλλεται, αφού ήδη έχουν αλλάξει οι αντιλήψεις των μελών της. Εμάς, και πάλι, μας πρόλαβαν οι εξελίξεις. Όσα μέχρι τώρα γνωρίζαμε και προσπαθούσαμε να συντηρήσουμε σε βάρος της ανάπτυξης μάλλον θα χαθούν. Με την Ελλάδα που χάνεται θα χαθούν και όσοι παραμείνουν με τα χέρια σταυρωμένα. Η Ελλάδα σίγουρα αλλάζει. Το ερώτημα είναι: Εμείς;

Οι εκπαιδευτικοί που μας λείπουν

Συζητώντας κανείς για το τι είδους εκπαιδευτικούς χρειαζόμαστε σήμερα, είναι πιθανό να γίνει αποδέκτης πολλών απόψεων. Από αυτές σπάνια -δυστυχώς- κάποιες κινούνται στο πλαίσιο της λογικής επιχειρηματολογίας. Οι περισσότερες -δυστυχώς- είναι γραφικά γελοίες υποκινούμενες από ανασφάλειες, αίσθηση κατωτερότητας, μικροπρέπεια και συντηρητισμό. Το θέμα γίνεται δύσκολο μόνο για όσους αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην ανάλυση δεδομένων.
Τα πράγματα είναι πιο εύκολα από όσο δείχνουν, αν δεχτούμε ότι ο εκπαιδευτικός έχει δυο στόχους. Ο ένας είναι να μεταδίδει τη γνώση του αντικειμένου του στο μαθητή. Ο Μαθηματικός να του διδάξει μαθηματικά, ο Βιολόγος βιολογία, ο Θεολόγος ηθική, ο Φυσικός φυσική και ο φιλόλογος ό,τι του τύχει! «Να διδάξει», δε σημαίνει να μάθει στο μαθητή να αποστηθίζει αλλά να σκέφτεται ουσιαστικά και να κατανοεί σε βάθος το κάθε αντικείμενο.
Για την εκπλήρωση αυτού του στόχου -παροχή γνώσης- προϋπόθεση, από την πλευρά του εκπαιδευτικού, αποτελεί η ουσιαστική κατάρτισή του, η διαρκής επιμόρφωση για να μη μένει μακριά από τις εξελίξεις και η παρακολούθηση σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων, ώστε να μπορεί να απευθύνεται στη νέα γενιά, να τη διαχειρίζεται και να της προκαλεί ενδιαφέρον. Εύκολο ακόμα και για μια φώκια, αφού το μόνο που χρειάζεται γι αυτό είναι θέληση και συνεχής μελέτη βιβλίων ή πλέον και ιστοσελίδων. Μάλλον καμιά αντίρρηση μέχρι εδώ!
Δεύτερος στόχος -ίσως ο πιο σημαντικός- του εκπαιδευτικού, κάθε ειδικότητας, είναι να αποτελέσει πρότυπο, ώστε να βοηθάει τους μαθητές να κατανοούν τον κόσμο, να αποκτούν εφόδια που θα τους φανούν χρήσιμα και να αμύνονται σε προβλήματα της εποχής διαμορφώνοντας ισχυρή προσωπικότητα. Τα πράγματα εδώ είναι πιο πολύπλοκα αλλά όχι και πιο δύσκολα, αρκεί να τα ταχτοποιήσουμε εξετάζοντας τις ανάγκες της νέας γενιάς.
Σε μια εποχή γρήγορων εξελίξεων βασική ανάγκη αποτελεί η προσαρμογή σ’ αυτές. Άρα ο εκπαιδευτικός πρέπει να ενημερώνεται διαρκώς. Έτσι, θα δώσει κίνητρο στους μαθητές, ώστε να ενημερώνονται από ουσιαστικές πηγές και θα τους βοηθήσει να αποκωδικοποιούν και να αξιοποιούν προς όφελός τους τις πληροφορίες που δέχονται με καταιγιστικό ρυθμό. Αυτό θα τους προστατεύσει, θα τους απαλλάξει από τη σύγχυση και θα τους καθοδηγήσει σε επαγγελματικές ή άλλες επιλογές τους που θα ταιριάζουν στις προοπτικές που διαμορφώνονται κι όχι στην εποχή των δεινοσαύρων ή του Νώε.
Χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία μπορούμε να καταλήξουμε σε ένα ακόμα γνώρισμα που πρέπει να διαθέτει ο εκπαιδευτικός σήμερα. Αφού το μέλλον των «ψηφιακά αναλφάβητων» δεδομένα πια διαγράφεται πιο μαύρο κι από το Μεσαίωνα, καταλαβαίνουμε ότι δεν πρέπει να λογίζεται ως εκπαιδευτικός εκείνος που απέχει από τη σύγχρονη τεχνολογία ή ακόμα χειρότερα την υποτιμά (μάλλον για να συγκαλύψει την άγνοιά του). Οι σημερινοί μαθητές χρειάζονται καθοδήγηση και από τον εκπαιδευτικό, ώστε να ενταχθούν στον ψηφιακό κόσμο, όχι για να εθιστούν σε ανόητες εκφάνσεις του αλλά για να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που τους παρέχει. Ήδη βιώνουμε τα αποτελέσματα της πολύωρης επαφής εφήβων με το Facebook, το msn, τα διαδικτυακά παιχνίδια ή άλλες επιλογές που ευνοούν την παθητικότητα, τη σπατάλη χρόνου και πλέον τον εθισμό. Ο εκπαιδευτικός πρώτος και καλύτερος καλείται να δείξει πόσο ανόητο είναι να χάνει κανείς το χρόνο του σε όλα αυτά κι όχι να σπρώχνει μαθητές του σε επιλογές που υποθηκεύουν το μέλλον και την προσωπικότητά τους.
Η έκπληξη, όμως, ως προς τα γνωρίσματα που πρέπει να διαθέτει ο εκπαιδευτικός, έρχεται από μια σχετικά πρόσφατη έρευνα που δείχνει ότι ένα ακόμα πρόβλημα έχει στήσει καρτέρι στη σημερινή γενιά ανατρέποντας όσα ίσως πιστεύαμε. Αναφέρεται ότι πάνω από το ένα τέταρτο των εφήβων (ποσοστό που αυξάνει διαρκώς) δυσκολεύεται σήμερα να κατανοήσει τι διαβάζει. Τραγικό! Μαθητές δεκαπέντε και δεκάξι ετών που στο σχολείο βαθμολογούνται με άριστα (τι ανοησία κι αυτή;) αδυνατούν να αποκωδικοποιήσουν ακόμα και απλά νοήματα ενός γραπτού κειμένου (βιβλίο, εφημερίδα…). Ήδη στις ΗΠΑ, όπου το φαινόμενο προηγήθηκε της Ευρώπης, τα συγκεκριμένα άτομα βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, παρότι διαθέτουν πτυχίο ή ακόμα και μεταπτυχιακές σπουδές.
Ερώτηση: Και πώς μπορεί να ξεφύγει ένα παιδάκι από το συγκεκριμένο κίνδυνο; Απάντηση: Μα, μέσω της ουσιαστικής επαφής με το γραπτό λόγο!
Θα διατυπώσω καθαρά τη διαπίστωση, έστω κι αν γνωρίζω ότι αυτό θα στενοχωρήσει αρκετούς συναδέλφους. Ο σύγχρονος εκπαιδευτικός -δημόσιας, ιδιωτικής, φροντιστηριακής εκπαίδευσης- πρέπει να στρωθεί στο διάβασμα, αν θέλει, αποτελώντας πρότυπο, να σώσει μερικά παιδάκια από τον κίνδυνο του λειτουργικού αναλφαβητισμού που επανέρχεται και καραδοκεί. Το βιβλίο (όχι του μαθήματος) δε βρίσκεται απλώς στη ζωή του εκπαιδευτικού. Είναι η ζωή του! Ο εκπαιδευτικός που διαβάζει θα δώσει ισχυρό κίνητρο στους νέους δείχνοντάς τους το δρόμο που αυτοί πρέπει να ακολουθήσουν. Διατυπώνοντας προτάσεις για αξιόλογα και ενδιαφέροντα αναγνώσματα, ανοίγοντας συζητήσεις με αφορμή βιβλία που πρόσφατα έχει διαβάσει είναι πιθανό να κεντρίσει το ενδιαφέρον και των παιδιών και να τα βοηθήσει έτσι να καλλιεργήσουν την ικανότητα επεξεργασίας που τους είναι αναγκαία.
Ορισμένοι θα ισχυριστούν ότι ο εκπαιδευτικός πρέπει πάνω από όλα να είναι «καλός άνθρωπος». Αλλά μπορεί να θεωρηθεί «καλός άνθρωπος» ο εκπαιδευτικός που δεν έχει τη διάθεση να αναλάβει τις ευθύνες του και να διαδραματίσει το ρόλο που ήδη έχει περιγραφεί; Μπορεί έστω να λέγεται εκπαιδευτικός εκείνος που απλώς μπαινοβγαίνει στην αίθουσα κάνοντας «καλό μάθημα»; Μάλλον όχι, γιατί η νέα γενιά χρειάζεται πια πολύ περισσότερα πράγματα, έστω κι αν η ίδια το αγνοεί. Το πρόβλημα είναι ότι το αγνοούν και αρκετοί εκπαιδευτικοί!

"Κατασκευαστικό Λάθος"

Δε γνωρίζω γιατί αλλά υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που μου απευθύνουν σοβαρά ερωτήματα. Κάποτε μάλιστα και άνθρωποι που με γνωρίζουν καλά. Περίεργο πράγμα! Κάπως έτσι, πρόσφατα ρωτήθηκα για τους λόγους που ευθύνονται για την αδυναμία μας να δημιουργήσουμε κράτος σύγχρονο και οργανωμένο. Οι σοβαρές ερωτήσεις μού προκαλούν αφόρητο άγχος (μαθητικό κατάλοιπο), ίσως επειδή αναμένουν σοβαροφανείς απαντήσεις που συνοδεύονται από περισπούδαστο ύφος. Ως οπαδός του Wittgenstein, όμως, ο οποίος ισχυρίζεται ότι «το χιούμορ δεν είναι απλώς διάθεση αλλά ένας τρόπος να αντιμετωπίζει κανείς τη ζωή», δε θα μπορούσα να προσεγγίσω το συγκεκριμένο ερώτημα, το οποίο θεωρώ σχεδόν υπαρξιακό για τον ελληνισμό, με τόσο αναμενόμενο τρόπο.
Λοιπόν, εδώ και χρόνια έχω καταλήξει στο συμπέρασμα ότι για όλα τα δεινά μας ευθύνεται ένα και μοναδικό. Κι όταν γράφω «για όλα», εννοώ «για όλα»! Για την άθλια κατάσταση στην πολιτική, στην οικονομία, στην υγεία, στην εκπαίδευση, στο δημόσιο, για την ανακατωσούρα, για την κακεντρέχεια, για το λαϊκισμό, για την τεμπελιά, για την κατινιά, για τους κλειστούς δρόμους, για τον εθνικισμό, για τη μετριότητα, για τη στασιμότητα, για τη διαφθορά, για την ανεπάρκεια… Για όλα αυτά τα φαιδρά και εξευτελιστικά και παράλογα και τριτοκοσμικά που εμποδίζουν το λαό και τη χώρα μας να δει μια άσπρη μέρα ευθύνεται ένα και μοναδικό και μάλιστα ανατομικό χαρακτηριστικό μας.
Οπότε η ευθύνη για την κατάστασή μας δε βαρύνει άμεσα εμάς αλλά το Θεό που μας έφτιαξε με ιδιαίτερα ευαίσθητο τράχηλο! Αυτή είναι η αιτία των δεινών μας. Γιατί εμείς που «είμαστε γεννημένοι για να είμαστε πρώτοι», εμείς που «δώσαμε τα φώτα στους άλλους λαούς» (μάλλον το παρακάναμε και μείναμε στο πίσσα σκοτάδι), εμείς που «όταν φτιάχναμε Παρθενώνες, οι άλλοι ζούσαν στα δέντρα», εμείς που … Τέλος πάντων, εμείς που «είμαστε τα θεμέλια του παγκόσμιου πολιτισμού» (τι άγχος για τον πολιτισμό;) θα είχαμε καταφέρει πολύ περισσότερα και ακόμα θα διατηρούσαμε την πρωτοκαθεδρία στην εξέλιξη, αν δεν ήμασταν θύματα της απροσεξίας του Δημιουργού μας.
Καλά και ωραία βρε Δημιουργέ, την ώρα που φτιάχνεις τα υπόλοιπα έθνη (εκείνα που φτιάχτηκαν για να είναι ηττημένα, δευτεράτζες και κάτω) κάνε ό,τι θες. Αλλά όταν έφτασε η ώρα να φτιάξεις την κορωνίδα της Δημιουργίας (εμείς είμαστε αυτή), δεν έπρεπε να είσαι λίγο πιο προσεχτικός; Τι είναι η κατασκευή της κορωνίδας; Ξεμάτιασμα στα πεταχτά είναι; Όχι βέβαια! Τέτοιες ώρες και η παραμικρή αβλεψία και η ελάχιστη αμέλεια μπορεί να καταλήξει τραγική. Κάπως έτσι έγινε το λάθος και καταλήξαμε με ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο «μακρύ και κυλινδρικό τμήμα που συνδέει το κεφάλι με τον κορμό και αποτελείται από το λαιμό και το σβέρκο» (επειδή ο ορισμός είναι κομμάτι μεγάλος, λέω εφεξής να χρησιμοποιώ τη λέξη τράχηλος). Το πασίγνωστο στα πέρατα της Οικουμένης «του Έλληνα ο τράχηλος ζυγό δεν υπομένει» δηλώνει ακριβώς το κατασκευαστικό λάθος του οποίου αποτελούμε θύματα!
Εδώ βέβαια, υπεισέρχεται μια παρανόηση, αφού αρκετοί πιστεύουν ότι η ευαισθησία του τραχήλου μας έχει να κάνει με ξενόφερτους ζυγούς. Αυτό, όμως, είναι λάθος και έχει αποδειχτεί ιστορικά και μάλιστα επανειλημμένα. Ως λαός έχουμε αποδείξει ότι τέτοιους υπομένουμε και κάποτε για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Κάτι Ρωμαίοι, κάτι Γερμανοί, κάτι Τούρκοι (αυτοί μάλιστα το παράκαναν) είναι ζωντανή απόδειξη των τραχηλικών αντοχών μας σε τέτοιους ζυγούς. Όλοι αυτοί πέρασαν από πάνω μας χωρίς να μας προκαλέσουν ούτε ένα τόσο δα αυχενικό.
Η ευαισθησία μας έχει να κάνει αποκλειστικά με εσωτερικούς ζυγούς κι εκεί βρίσκεται η αιτία της κατάστασής μας. Οι Έλληνες, δηλαδή ο τράχηλός τους, δεν ανέχονται ζυγούς ή ό,τι θεωρούν ως τέτοιο που προέρχονται από ομοεθνείς τους. Έτσι, αντί να αισθανόμαστε και να λειτουργούμε ως ενιαίο σύνολο, εμείς λειτουργούμε διασπασμένοι σε ομάδες με διαφορετικά συμφέροντα. Κάθε ομάδα θεωρεί ότι οι ενέργειες και τα συμφέροντα όλων των άλλων στρέφονται σε βάρος της, οπότε και η ίδια λειτουργεί με αυτόν ακριβώς τον τρόπο. Δηλαδή εχθρικά προς τις υπόλοιπες. Κάθε ομάδα τα θέλει όλα δικά της κι ας μην της αξίζουν και τα διεκδικεί με κάθε τρόπο.
Εννοείται ότι ο σεβασμός δεν έχει την παραμικρή θέση στις καθημερινές δράσεις. Η κάθε πλευρά διεκδικεί ως αποκλειστικό προνόμιο το χαρακτηρισμό του πατριώτη και αντιμετωπίζει τις άλλες ως βάρος και άρα ζυγό για την ίδια και το έθνος. Το να κλείνει κάποιος τους δρόμους, τα λιμάνια, τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τις δημόσιες υπηρεσίες, τα νοσοκομεία θεωρείται εθνικά αποδεκτή και μεγαλειώδης αντίδραση. Τα μέλη της ομάδας που κινητοποιείται με παρόμοιους τρόπους αυτοβαφτίζονται πατριώτες που εμποδίζουν κάποιου είδους εθνικό ξεπούλημα. Τα προβλήματα που προκαλούν στα μέλη των άλλων ομάδων αποτελούν λεπτομέρειες που δεν αξίζει να λαμβάνονται υπόψη.
Όλα αυτά βέβαια, δεν είναι παρά ψευτοτσαμπουκάδες και σε καμιά περίπτωση δε δείχνουν λεβεντιά και φιλότιμο. Βρίσκουν έκφραση σε μια κοινωνία που πλέει σε πελάγη λαϊκισμού, που αγνοεί την έννοια της ευθύνης, που δε θέλει να ακούει για προσπάθεια, ρίσκο και κυρίως σεβασμό σε αρχές διασφάλισης της αρμονικής συνύπαρξης, της τάξης, της κοινής προσπάθειας για κοινούς στόχους. Όλα αυτά είναι γελοίες εκφράσεις μιας κοινωνίας που θεώρησε την παγκοσμιοποίηση και τους θεσμούς της ως ευκαιρία να τη βγάλει καθαρή στις πλάτες των άλλων. Έλα που οι άλλοι σε αυτή την περίπτωση (οι ηττημένοι και οι δευτεράτζες που λέγαμε) έπαψαν να μασάνε κουτόχορτο και τώρα μας ζητούν τα ρέστα. Κι αν κάποιοι (μάλλον όλοι) δεν αντιληφτούμε ότι δε θα κερδίσουμε το παραμικρό πλέον όσους δρόμους κι αν κλείσουμε, μένει να πάρουμε μια κοινή απόφαση και να κλείσουμε ολόκληρη τη χώρα περιμένοντας τους ξένους ζυγούς (ΕΕ, ΔΝΤ, κερδοσκόπους) που ήδη ετοιμάζουν επέλαση. Αυτούς έχει αποδειχτεί ότι τους υπομένουμε άλλωστε!

"Coffee City"

Εμάς τους Λαρισαίους το Πανελλήνιο μας αποκαλούσε «τυριά». Αυτό το έκανε (το Πανελλήνιο) για να δείξει το … βλαχαδερό της καταγωγής, της κουλτούρας και κάποτε της συμπεριφοράς μας. Εμένα αυτό δε μου άρεσε καθόλου. Το έβρισκα ρατσιστικό. Ούτε και στους υπόλοιπους συμπολίτες μου άρεσε αυτό. Τους προκαλούσε αίσθηση κατωτερότητας και ένιωθαν χάλια. Οι συμπολίτες μου προσπάθησαν πολύ για να αποτινάξουν αυτήν τη ρετσινιά. Έτσι, έφτιαξαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) σπίτια, αγόρασαν ακριβούς (όχι πάντα ωραίους) πίνακες για να τα στολίσουν, οδήγησαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) αυτοκίνητα, επιδίωξαν την ακριβή (όχι πάντα ωραία) διασκέδαση και αγόρασαν ακριβά (όχι πάντα ωραία) ρούχα. Με άλλα λόγια έκαναν ό,τι ακριβώς θα έκανε ένα … «τυρί».
Το αποτέλεσμα υπήρξε αποκαρδιωτικό. Το πανελλήνιο συνέχιζε να μας θεωρεί και να μας αποκαλεί «τυριά» κι εμείς συνεχίζαμε να νιώθουμε μεγάλη στενοχώρια γι αυτό. Όμως, έφτασε το πλήρωμα του χρόνου και βρέθηκε η λύση για το πρόβλημά μας. Και η λύση λέγεται «καφές». Φέραμε τα πάνω κάτω (upside down). Ούτε με μικροσκόπιο δε βρίσκεις πια κατάστημα τυροκομικών στην πόλη. Τα κλείσαμε και ησυχάσαμε και στη θέση τους φτιάξαμε μεγάλα και μικρά, χαριτωμένα και κιτσάτα και κυρίως … πολλά, μα πάρα πολλά «καφέ».
Όπου και να γυρίσεις το μάτι σου, «καφέ» βλέπεις. «Καφέ» για να καθίσεις, «καφέ» για να σταθείς όρθιος, «καφέ» για έναν καφέ στο χέρι ή στο πόδι ή στον αγκώνα ή στο μηρό ή στο τσιαούλι, παντού «καφέ». Όπου και να πας συναντάς Λαρισαίους με έναν καφέ στο χέρι. Στα μαγαζιά, στα γραφεία, στο δρόμο, στα πεζοδρόμια, στα αυτοκίνητα, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σχολεία, στις πλατείες, στα πάρκα, στο γήπεδο, παντού. Όλοι με ένα από αυτά τα άθλια πλαστικοχαρτονένια ποτηράκια καφέ.
Ο καφές «στο χέρι» ή όπου αλλού έγινε μόδα. Έχεις την αίσθηση ότι κανείς πλέον δε φτιάχνει μόνος του καφέ. Όλοι παίρνουν έτοιμο από τα μυριάδες «καφέ» που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια. Κι ενώ κάποτε για να δείξουμε την υπερβολή, λέγαμε: «Έγιναν περισσότερα κι από τα περίπτερα» ή «από τα φαρμακεία», πλέον σημείο αναφοράς συγκρίσεων είναι τα «καφέ» της πόλης.
Τώρα πια κανείς δε δικαιούται και δε θα μπορεί να μας αποκαλεί «τυριά». Θα μπορούν να μας αποκαλούν «καφέδες» ή ό,τι άλλο αλλά όχι πια «τυριά». Το λύσαμε το πρόβλημα, γιατί αν κάποιος σε αποκαλεί «καφέ», δεν μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι άσχημα. Ο καφές εμπεριέχει άλλη κουλτούρα και ποιότητα. Θυμίζει κάτι από Παρίσι (γαλλικός), από Βιέννη (…βιεννέζικος) ή έστω από Ρώμη (εσπρέσο). Μάλιστα, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν ότι κεντρικές οδικές αρτηρίες στην Μπογκοτά, στη Λα Πας, στο Καράκας, στο Ρίο Ντε Τζανέιρο έχουν μετονομαστεί σε «οδός Λάρισας». Αυτό έγινε για να τιμήσουν την πόλη μας που με την υπερκατανάλωση καφέ συμβάλλει στην τόνωση της οικονομίας των καφεπαραγωγών χωρών. Άλλο επίπεδο!
Ο καφές στο χέρι υποδηλώνει βιασύνη, ένταση. Παραπέμπει σε ανθρώπους παραγωγικούς που δεν έχουν χρόνο ούτε καν για έναν καφέ σαν … άνθρωποι. Ωραία. Και το να βιάζεσαι, το να τρέχεις διαρκώς δηλώνει πρόοδο. Είναι βασική έκφραση του καπιταλισμού. Στην πόλη μας μάλλον δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Οι περισσότεροι παίρνουν καφέ στο χέρι, επειδή αυτό επιβάλλει η κυρίαρχη αντίληψη (μόδα). Το να κυκλοφορείς στους δρόμους με ένα τρισάθλιο πλαστικοχαρτονένιο ποτηράκι καφέ (άδειο ή γεμάτο ελέγχεται) προσθέτει κύρος. Ένας γνωστός μου -που ο καφές τον πειράζει πολύ στο στομάχι και στα νεύρα- κυκλοφορεί παντού και πάντα με ένα άδειο ποτηράκι από γνωστό «καφέ» για να μην τον υποτιμούν οι άλλοι. Πάντως έχω την αίσθηση ότι οι περισσότεροι από τους οπαδούς του καφέ στο χέρι παίρνουν καφέ στο χέρι μέχρι να φτάσουν στην παραδοσιακή καφετέρια, όπου και θα καθίσουν αναπαυτικά, ατελείωτες ώρες για να απολαύσουν χαλαρά τον … καφέ τους.
Σε καλό να μας βγει όλη αυτή η τρέλα, αν και δεν το πολυπιστεύω. Γιατί ο καφές μπορεί να λειτουργεί τονωτικά ως προς τη διάθεση αλλά σε υπερβολικές δόσεις… Έτσι όπως το πάμε θα πειραχτούν τα νεύρα μας, θα αρπαζόμαστε με το παραμικρό, θα πλακωνόμαστε για ψύλλου πήδημα, θα οδηγούμε σαν τρελοί, θα φωνάζουμε στους δρόμους, όπως φώναζαν οι πρόγονοί μας όταν επρόκειτο να συνεννοηθούν με το γιδοβοσκό της απέναντι ράχης, δε θα μπορούμε να ηρεμήσουμε ποτέ και πουθενά, θα χάσουμε τη … φυσική ευγένεια μας. Θα επέλθει χάος! Χώρια που οι αγρότες -εξαιτίας του περιορισμού της ζήτησης γαλακτοκομικών προϊόντων- θα έχουν κι άλλους λόγους να κλείσουν τα Τέμπη που έτσι κι αλλιώς είναι κλειστά από μόνα τους!
Τέλος πάντων, όλα αυτά είναι λεπτομέρειες μπροστά στην κατάκτησή μας. Τώρα πια δεν είμαστε «τυριά». Είμαστε «καφέδες». Και η πόλη μας δικαιωματικά έχει αποκτήσει νέα ταυτότητα: «Coffee City». Τον κέρδισε επάξια. Όσο για εκείνους που ανησυχούν για την παράδοση που χάνεται; Δε συντρέχει ο παραμικρός λόγος. Ο πολιτισμός του «τυριού» θα συνεχίσει να ζει και να βασιλεύει στην περιοχή. Μαθαίνω ότι ήδη κάποια μοδάτα «καφέ», με σεβασμό στην τοπική παράδοση και την αισθητική, άρχισαν να σερβίρουν καφέ με άρωμα και γεύση τυριού.

Το παρελθόν, μάλλον, δε σβήνει τόσο εύκολα!