Προετοιμάζοντας «χαμένες γενιές»

«Eάν δεν δράσουμε τώρα, τότε ο Νότος της Ευρώπης 

 κινδυνεύει να χάσει μία ολόκληρη γενιά» 

Βόλφγκανγκ Σόιμπλε 

Κάθε κρίση, κάθε ανατρεπτική μεταβολή, κάθε σύγκρουση δημιουργεί θύματα. Θεσμοί, ιδέες, ζωικά είδη, αξίες και κυρίως άνθρωποι «θυσιάζονται»(;) στο βωμό της εξέλιξης. Οι κλιματικές αλλαγές του μακρινού παρελθόντος, ο πελοποννησιακός πόλεμος, η επανάσταση του ’21, ο πρώτος και ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, η εμφάνιση και εξέλιξη της τεχνολογίας προκάλεσαν εκατόμβες θυμάτων. Δεν είναι, λοιπόν, περίεργο και σήμερα οι συνταρακτικές μεταβολές που επιφέρει η εδραίωση της παγκοσμιοποίησης και ο θάνατος του εθνικού κράτους, να προκαλούν τα δικά τους θύματα. Το γεγονός -δημιουργία θυμάτων- είναι ιστορικά δεδομένο και ως ένα σημείο αποδεκτό, το ζητούμενο βρίσκεται στο πώς θα τα περιορίσουμε και κάπου εκεί ξεκινάει το πρόβλημα. 

Πιθανώς είναι αδύνατο σήμερα να περιορίσουμε τα θύματα της εξέλιξης, όπως κι αν «δράσουμε». Μάλλον είναι πολύ αργά τόσο για δάκρυα όσο και για δράσεις, τουλάχιστον για ένα μεγάλο μέρος της σημερινής νέας γενιάς. Αν κάτι μπορεί να γίνει, μπορεί να γίνει για τις επόμενες. Αυτό που θα μπορούσε να συμβεί, ώστε να περιορίσουμε τα σημερινά θύματα, είναι να περιορίσουμε τις εξελίξεις, ίσως και να τις σταματήσουμε. Ανεδαφικό και ανέφικτο. Οι σημερινοί νέοι-θύματα έχουν προετοιμαστεί για τη θυσία τους, μάλλον από τη στιγμή της γέννησής τους και απλώς περιμένουν τους δημίους τους. 

Μεγαλώνοντας σε ένα συντηρητικό περιβάλλον οικογένειας και εκπαίδευσης η πλειονότητα των σημερινών νέων έχει εμποτιστεί με στερεότυπα κάθε είδους από το κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο. Στερεότυπα ως προς τα εφόδια που θα χρειάζονταν στη ζωή τους, στερεότυπα ως προς τις σπουδές που θα επέλεγαν, το επάγγελμα που θα ασκούσαν, τον τρόπο αλλά και τον τόπο ζωής τους έχουν κατακλύσει και τη σημερινή γενιά, όπως και πολλές άλλες πριν από αυτή. Ναι αλλά τα στερεότυπα δεν μπορεί να είναι η πυξίδα για το μέλλον. Είναι το βαρίδιο που κρατάει κάποιον γερά δεμένο με το παρελθόν. Το παρελθόν, όμως, σβήνει και στις μέρες μας αυτό συμβαίνει με πολύ γρήγορους ρυθμούς, οπότε αρκετοί νέοι της εποχής μας καλούνται να παλέψουν με δεδομένα, τα οποία κανείς τους γνωστοποίησε. 

Αυτός -συντηρητισμός- είναι και ο λόγος για τον οποίο συνήθως ένα μεγάλο ποσοστό των θυμάτων κάθε μεταβολής, είναι νέοι άνθρωποι. Τελείως παράλογο! Ιστορικά αποδεικνύεται ότι οι μεγαλύτεροι -το κατεστημένο- είναι εκείνοι που δημιουργούν τα προβλήματα. Οι νέοι, από την άλλη, είναι εκείνοι που τα λύνουν. Οπότε όσες δράσεις κι αν προωθήσουν οι συντηρητικοί σήμερα, δε θα καταφέρουν παρά να βαθαίνουν την κρίση και να βυθίζουν στην απόγνωση εκείνους τους νέους που δεν είχαν προετοιμαστεί για όσα συμβαίνουν. 

Για τους απροετοίμαστους, λοιπόν, η κατάσταση είναι τραγική. Το θετικό είναι ότι όλοι οι νέοι δεν ανήκουν στη συγκεκριμένη κατηγορία. Υπάρχουν εκείνοι -και υπάρχουν και στη χώρα μας- που είναι έτοιμοι για κάθε προσαρμογή που θα απαιτηθεί. Κάποιοι ήδη έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και τα πάνε καλά, μπορούν να αντιμετωπίζουν τη ζωή αισιόδοξα και κυρίως να βλέπουν ένα ελπιδοφόρο μέλλον. Υπάρχουν εκείνοι που αξιοποίησαν δημιουργικά τα μαθητικά και πλέον τα φοιτητικά χρόνια τους. Δε χάνουν τον καιρό τους. Είναι μάλλον εκείνοι που θα λύσουν τα προβλήματα που συσσώρευσαν ο κ. Σόιμπλε και η γενιά του. 

Η συγκεκριμένη ομάδα δεν ήταν δεδομένα «τυχερή». Σίγουρα ανάμεσά της υπάρχουν εκείνοι που μεγάλωσαν σε ένα περιβάλλον που χαρακτηριζόταν από ανοιχτό πνεύμα, που τους δίδαξε την αξία της ενημέρωσης, τους έμαθε να προσπαθούν, τους πρόσφερε τα απαραίτητα ερεθίσματα, τους ώθησε στην αναζήτηση στόχων, τους στήριξε κάθε φορά που επέλεγαν τη ρήξη και κυρίως τους παρότρυνε να αμφισβητούν. Υπάρχουν κι εκείνοι, όμως, που αναγκάστηκαν να επαναστατήσουν στο συντηρητικό περιβάλλον τους, εκείνοι που δεν άφησαν τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς, τους πολιτικούς να τους παρασύρουν στην ευκολία του λαϊκισμού και στα δεδομένα του συντηρητισμού τους. Όπως και να έχει, ευτυχώς υπάρχουν κι αυτοί οι νέοι. Κι αυτοί δεν περιμένουν από κανέναν Σόιμπλε δράσεις. Έχουν πάρει τη ζωή τους στα χέρια τους, στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις και αγωνίζονται δυναμικά να πετύχουν όνειρα και στόχους σε μια πορεία που οι ίδιοι χάραξαν. 

Είναι κρίμα οι εμμονές των μεγαλυτέρων να διαμορφώνουν νέους-θύματα. Είναι και επικίνδυνο, γιατί όταν αυτοί γίνονται πολλοί, τότε η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει, να γίνει ανεξέλεγκτη και τότε κάθε δράση από την πλευρά του συντηρητικού κατεστημένου θα είναι περιττή. Ήδη είναι περιττή και πιθανώς περαιτέρω καταστροφική. Οι λαϊκιστές και οι εξτρεμιστές καραδοκούν και είναι έτοιμοι να αποτελέσουν τους δημίους μιας ήδη καταδικασμένης, στην πλειονότητά της, γενιάς. 

Θεωρώ ότι το κατεστημένο πρέπει να κάνει αυτό που μπορεί 

και γνωρίζει καλά: Να μένει ακίνητο!

Το βάρβαρο σύστημα εισαγωγής και η πιο βάρβαρη εναλλακτική του

Αυτή η ανιαρά επαναλαμβανόμενη ιστορία έχει καταλήξει πιο κουραστική κι από την ίδια την κόπωση. Κάθε χρόνο τα ίδια και χειρότερα. Τρελαμένοι γονείς, καταπιεσμένοι μαθητές, ανεπαρκείς εκπαιδευτικοί να καταδικάζουν το ψυχοφθόρο, το εξοντωτικό, το παπαγαλίστικο σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Το σύστημα που «δεν αφήνει τον κάθε μπούλη/α να το διασκεδάσει, να το ρίξει έξω, να ξεσαλώσει, να ζήσει τις χαρές της ηλικίας του…». 

Για να αποφύγω όσα καταδικάζω, θα προσεγγίσω την πραγματικότητα με λίγα λόγια και σταράτα. Μάλιστα, τα λόγια αυτά δε θα τα μασήσω, που σημαίνει ότι δε θα επιδείξω το παραμικρό έλεος και σεβασμό, οπότε κάποιοι πρέπει να εγκαταλείψουν την ανάγνωση κάπου εδώ! Τι επίδειξη καλότητας!

Έχουμε και γράφουμε. Πράγματι το δεδομένο σύστημα είναι ψυχοφθόρο και εξοντωτικό και θεοποιεί την παπαγαλία και δε δίνει στους υποψηφίους, που φτάνουν να το αντιμετωπίσουν, την ευκαιρία να ξεδιπλώσουν το σύνολο των ταλέντων(;) τους και να αναδείξουν την πολύπλευρη κουλτούρα που έχουν συσσωρεύσει μέχρι τη δεδομένη στιγμή. 

Ε ναι, το σύστημα εισαγωγής είναι όλα αυτά και ακόμα χειρότερα. Αλλά για ποιους είναι; Είναι για εκείνους που συμμετέχουν κάθε χρόνο σε αυτό και μαζεύουν δεκαεφτά και δεκαοχτώ και δεκαεννιά χιλιάδες μόρια; Μάλλον όχι. Για ποιους είναι λοιπόν; Ε, είναι για εκείνους που ενώ αναίτια πίστευαν στην αρχή της σχολικής χρονιάς ότι είναι για πολλές χιλιάδες μόρια, τελικά διαψεύδονται, πιάνοντας κάτι άλλο. 

Γι αυτούς καλά κάνει και είναι εξοντωτικό και άδικο και βλαμμένο και ό,τι μπορεί να φανταστεί ο κάθε πικραμένος. Κάθε χρόνο διαγωνίζονται με αυτό το βλαμμένο, ανυπόφορο και άδικο σύστημα περίπου ογδόντα χιλιάδες υποψήφιοι. Αν κάποιος πιστεύει ότι όλοι αυτοί είναι ικανοί, έχουν τη γνώση και διαθέτουν τα ψυχικά εφόδια για να συμμετέχουν στις Πανελλαδικές, είναι πιο βλαμμένος και από το βλαμμένο σύστημα. 

Κάθε χρόνο φτάνουν στην Τρίτη Λυκείου άτομα αναλφάβητα -όχι μόνο λειτουργικά αλλά συχνά και οργανικά. Φτάνουν άτομα που αγνοούν τι ακριβώς σημαίνει μελέτη, προγραμματισμός, στόχος. Άτομα που αγνοούν τη γνώση που προηγήθηκε στις προηγούμενες τάξεις. Φτάνουν, τέλος, άτομα που τρέμουν την ιδέα της εξέτασης, της αξιολόγησης, της επιλογής. 

Τελικά, μπορεί και να μη φταίει τόσο πολύ το σύστημα. Σίγουρα φταίει. Εκείνο που φταίει περισσότερο, όμως, είναι το γεγονός ότι οι υποψήφιοι δεν έχουν αξιολογηθεί αντικειμενικά σε κανένα προηγούμενο στάδιο εκπαίδευσης. Φτάνουν στις εισαγωγικές εξετάσεις χωρίς φιλτράρισμα, χωρίς κανείς να τους έχει καταστήσει σαφές τι αξίζουν, πού μπορούν να φτάσουν. Εξωφρενικά μεγάλοι βαθμοί χωρίς κόπο, ντάντεμα και προδέρμ τους συνοδεύουν μέχρι τις Πανελλαδικές. Είναι απολύτως δικαιολογημένο αυτοί και κυρίως οι γονείς τους να βλέπουν τα πράγματα σκούρα. 

Και τι πρέπει να κάνουμε; Μήπως να προσαρμόσουμε το σύστημα πάνω στον κάθε τεμπέλη, μέτριο, ανίκανο και αναλφάβητο; Μα αυτό κάναμε μέχρι τώρα ως κοινωνία σε κάθε τομέα και πιάσαμε πάτο. Πιθανώς δε χρειαζόμαστε ανάλογη συνέχεια. Ε λοιπόν, εκείνος που ξημεροβραδιάζεται στο Facebook ή σε τηλεοπτικές μπούρδες, εκείνος που προτιμάει τα ξενύχτια στα μπουζουξίδικα από εκείνα για μελέτη, εκείνος που διαβάζει επιλεκτικά κι όχι σφαιρικά, εκείνος που έχει μετατραπεί από τους γονείς του σε μπουλομπούλη, χωρίς αυτοπεποίθηση και πρωτοβουλία, δεν έχει θέση στο σύστημα, γιατί θα δεινοπαθήσει με πενιχρά, συνήθως, αποτελέσματα. Έχει θέση αλλού και καλά θα κάνει να τη διεκδικήσει. Αυτογνωσία λέγεται. 

Το παιδί που λιποθυμάει, επειδή δεν έπεσε το SOS, πρέπει να γίνει γιατρός; Τι θα κάνει μπροστά σε ένα επείγον περιστατικό; Θα λιποθυμάει κι εκεί και μετά θα θέλουμε γιατρό για το γιατρό; Ε; Εκείνη που πάει στις εξετάσεις και δε γράφει καλά, επειδή το θέμα που της δόθηκε είχε ξαναδοθεί πριν λίγα χρόνια και δεν το περίμενε, έχει λογική στο κεφάλι της; Μάλλον, έχει οτιδήποτε στο κεφάλι της; Δηλαδή, τι είναι τα θέματα, κούκλα μου; Επισκέπτες που δεν τους περίμενες, καλή μου; Μήπως, αγάπη μου, το θέμα έπρεπε να σε ειδοποιήσει μέσω Facebook, πριν να… πέσει; «Γεια, είμαι το τάδε θέμα και θα πέσω» κι εσύ θα του κάνεις like και βλακώδη σχόλια; Κι άντε αυτή να περάσει και να γίνει καθηγήτρια. Τι θα λέει αύριο στους μαθητές της; «Αυτό μην το διαβάσετε, γιατί έπεσε πρόσφατα» θα λέει; Μήπως εκείνος που δεν έχει ξαναδιαβάσει στη ζωή του, έχει θέση στο σύστημα; Τι να πρωτοπρολάβει ο κακόμοιρος; Να μάθει να διαβάζει ή να μάθει τις γνώσεις που απαιτούν οι εξετάσεις; 

Μήπως η πολλή αφασία έχει καταλήξει γραφική; Τα δεδομένα γύρω μας αλλάζουν με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς. Και η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μια φάση «διόρθωσης» -όχι κρίσης- η οποία δεν είναι καθόλου παροδική. Λύσεις υπάρχουν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν, απλώς δε θα είναι οι εύκολες λύσεις του πρόσφατου παρελθόντος. Και το σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση μπορεί να γίνει πιο ανθρώπινο αλλά αγνοώ πόσο επιθυμητό θα ήταν κάτι τέτοιο από όλους εκείνους που καταδικάζουν τη βαρβαρότητά του. Η αντικειμενική και αυστηρή αξιολόγηση των μαθητών από τις πρώτες βαθμίδες εκπαίδευσης με ανάλογο εκσυγχρονισμό των υποδομών θα ήταν μια τέτοια λύση. Όσοι, λοιπόν, βιάζονται να μιλήσουν για τη βαρβαρότητα του συστήματος, ας σκεφτούν την εναλλακτική. Πιστεύω, όμως, ότι θα τη βρουν λίγο πιο βάρβαρη. 

Ο κ. Ζάχος γνωρίζει πόσο αγαπητός θα γινόταν, 

αν τόνιζε τη βαρβαρότητα του συστήματος, 

αλλά απεχθάνεται το λαϊκισμό

«Πάθη»... Live

                  Προειδοποίηση: 

Αν είστε λάτρεις της τηλεόρασης, 

μην το διαβάσετε για κανέναν λόγο!!! 

«Καλέ, αλήθεια είναι. Το είδα και στην τηλεόραση»! Με τη συγκεκριμένη φράση, κάποιοι επιχειρηματολογούσαν, την εποχή που η ιδιωτική τηλεόραση επιχειρούσε εισβολή στη ζωή μας και κατάφερνε να συντρίψει κάθε ίχνος λογικής, δημιουργώντας αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως «τηλεοπτικό κοινό». 

Από τότε πέρασαν αρκετά χρόνια. Η απήχηση και η δύναμη της τηλεόρασης αυξήθηκε αντιστρόφως ανάλογα σε σχέση με το νοητικό επίπεδο του κοινού της. Πλέον είναι σαφές ότι το κοινό της αποτελούν άτομα με εξαιρετικά χαμηλό δείκτη ευφυΐας, ώστε να δέχονται με ευχαρίστηση όλο το κιτσαριό και το σκουπιδαριό που προβάλλεται κατά κόρον. Η τηλεόραση διαμόρφωσε το κοινό της, συνεχίζει να το καθοδηγεί και το τρέφει με όλο και χαμηλότερης ποιότητας προγράμματα και επιλογές, ώστε να το κρατάει δέσμιο στην προσπάθεια τόνωσης των διαφημιστικών κερδών. 

Όλα αυτά τα γνώριζα πολύ καλά. Απλώς επιβεβαιώθηκαν, για μια ακόμα φορά τη Μεγάλη Εβδομάδα, όταν σκέφτηκα -ατυχής σκέψη- να παρακολουθήσω ειδήσεις σοβαρού (όπως φημολογείται) καναλιού. Το δελτίο έπλεε σε πελάγη δράματος, λαϊκισμού και παραπληροφόρησης. Αυτά, δηλαδή, που εντυπωσιάζουν το κοινό της. Η πρώτη είδηση με άφησε ανεπηρέαστο, αφού έκανε λόγο για την επικείμενη χρεοκοπία της χώρας. Σιγά το καινούριο! Η τηλεόραση οδηγεί τη χώρα σε χρεοκοπία πιο συχνά και από τον Τσίπρα. Η δεύτερη με έκανε να σκεφτώ -επίσης ατυχής σκέψη- ότι οι εγχώριοι τηλεοπτικοί σταθμοί απόκτησαν χιούμορ, αφού έκανε λόγο για την απόλυση μερικών χιλιάδων δημόσιων υπαλλήλων. Το επικείμενο γεγονός παρουσιαζόταν με έντονα τραγικό τρόπο. Αναφορές για το Δημόσιο που διαλύεται, το Δημόσιο που θα αποκτήσει κενά και δε θα μπορεί να εξυπηρετήσει πλέον τους πολίτες, δημιουργούσαν μια εξαιρετικά ανησυχητική κατάσταση. Γέλασα με την καρδιά μου. Μα είναι δυνατόν να διαλυθεί το Δημόσιο; Κάτι διαλυμένο, μπορεί να διαλυθεί; Είναι δυνατόν να ανησυχεί κάποιος για την εξυπηρέτηση των πολιτών σε μια χώρα που η «εξυπηρέτηση του πολίτη» θεωρείται κορυφαίο ανέκδοτο; Τι γέλιο; Να είναι καλά οι άνθρωποι, σκεφτόμουν. 

Αυτά με έφαγαν. Γιατί ο σοφός λαός το λέει: «μη γελάς πολύ, ξινά θα σου βγουν»! Το σοφό λαό, όμως, συχνά τον υποτιμάμε και αδιαφορούμε για τις σοφίες που λέει και που κάνει και οι οποίες μας έφτασαν εδώ που είμαστε. Να μην τα πολυλογώ, κάπως έτσι, μεταξύ δακρύων από τα γέλια και μιας κράμπας στο στομάχι από την ίδια αιτία, έφτασε η ώρα της τρίτης είδησης. Η αλήθεια είναι πως δεν ήμουν καθόλου συγκεντρωμένος, οπότε δεν κατάλαβα πώς η ιδιαίτερα σοβαρή εκφωνήτρια πέρασε στο θέμα της Μεγάλης Εβδομάδας, της εβδομάδας των Παθών. Κι εκεί που κάτι έλεγε για κατάνυξη και άλλα τέτοια, η εκφωνήτρια εξαφανίζεται από την οθόνη και τη θέση της παίρνουν σκηνές του Θείου Δράματος. Αλήθεια! Ο Χριστός να ευλογεί τους μαθητές, άλλος Χριστός -πιο μελαχρινός αυτός- να κουβαλάει το σταυρό του μαρτυρίου, ένας άλλος Χριστός να σταυρώνεται κι ένας άλλος, που μάλλον ήταν ο πρώτος, να κατεβαίνει από το σταυρό. Σοκ! 

Τα γέλια κόπηκαν μαχαίρι. Πάγωσα. Το υπέροχο ροδαλό χρώμα μου πρέπει να εξαφανίστηκε από τις παριές μου δίνοντας τη θέση του σε ένα εκρού του νεκρού. Μη χειρότερα! Σε ποιους αναφέρονται; Δηλαδή, ο μέσος τηλεθεατής αδυνατεί να κατανοήσει ακόμα και το πιο απλό που του λένε και χρειάζεται τη βοήθεια της εικόνας; Μέχρι τώρα είχαμε τα δελτία καιρού. Ο μετεωρολόγος λέει ότι θα χιονίσει, θα βρέξει, θα έχει ισχυρούς βοριάδες, θα έχει καλοκαιρία και την ίδια στιγμή η οθόνη προβάλλει εικόνες με τα αντίστοιχα καιρικά φαινόμενα, ώστε ο κάθε ηλίθιος που παρακολουθεί να καταλάβει περί τίνος πρόκειται. Σκέφτομαι ότι αν συμβεί κάποιο λάθος, θα γελάσει κάθε πικραμένος. Τι θα γινόταν άραγε στην περίπτωση που ο μετεωρολόγος ενημέρωνε για επερχόμενο καύσωνα αλλά την ίδια στιγμή, από λάθος, η εικόνα έδειχνε χιονιά; 

Και καλά να δείχνουν πλάνα αρχείου και για τον καιρό και για φόνους και για σεισμούς και για λιμούς και για καταποντισμούς και για τον κακό τους το φλάρο, αλλά και για το Θείο Δράμα; Μα δεν έχουν το Θεό τους οι αθεόφοβοι; Όλους αυτούς τους πανηλίθιους που τους παρακολουθούν δεν τους σκέφτονται; Να βγαίνουν την άλλη μέρα και να λένε ότι είδαν τη Σταύρωση ή την Ανάσταση live στο αγαπημένο κανάλι τους; Κι άντε στο τηλεοπτικό κοινό να μη δείχνουν κανέναν σεβασμό, επειδή η βλακεία, στο κάτω κάτω, δε χρειάζεται τον παραμικρό σεβασμό, αλλά πουθενά σεβασμό; Τουλάχιστον, ας έγραφαν μια προειδοποίηση του στιλ «πλάνα από την κινηματογραφική ταινία του τάδε ή του δείνα», να μην αφήνουν τη φαντασία του κάθε βλαμμένου να τρέχει ασυλλόγιστα. Γιατί ο κάθε βλαμμένος που παρακολουθεί τηλεόραση είναι πολύ πιθανό να έχει και την απορία: «μα καλά, χάθηκε ο κόσμος να μας δείξουν και μια συνεντευξούλα του Πόντιου Πιλάτου;» ή «μα καλά, αυτός ο Αυτιάς δεν την πήρε είδηση την αδικία, να καλέσει τον Άννα και τον Καϊάφα και να τους ξετινάξει στις ερωτήσεις;». 

Από την άλλη, είναι απολύτως λογικό μέσα στον απόλυτο παραλογισμό. Η τηλεόραση μετατρέπεται όλο και περισσότερο σε μέσο απόλυτης γελοιότητας, χυδαιότητας και ακραίου λαϊκισμού. Πόσοι από εκείνους που παρακολουθούν και άρα αντέχουν την αθλιότητα, την ασχήμια, τις κραυγές τουρκικών σειρών, «ενημερωτικών» εκπομπών της πρωινής ή μεσημεριανής ζώνης, τις ανοησίες του κάθε «επώνυμου», έχουν την πνευματική δυνατότητα να αντιληφθούν κάτι άλλο, πέρα από εικόνες; Πόσοι από αυτούς μπορούν να αντιληφθούν το Θείο Δράμα ως κάτι πνευματικό, ως κάτι διαφορετικό από ένα πλάνο ταινίας; 

Ε λοιπόν, η τηλεόραση είναι γι αυτούς και καλά κάνει και τους υποτιμά σε τέτοιο βαθμό. Και δε μου φαίνεται καθόλου παράξενο σε συζητήσεις βλαμμένων τηλεθεατών ανάμεσα σε σχόλια για το Σουλεϊμάν, τον Αυτιά, το Λάκη και την Αννίτα, να ακούγεται πλέον κι αυτό: «Καλέ, σου λέω αλήθεια είναι! Αναστήθηκε! Το είδα και στην τηλεόραση»!!! 

 Ο κ. Ζάχος δεν αισθάνεται την παραμικρή συμπόνια 

για τους τηλεθεατές και φροντίζει να το δείχνει.

Σύγχρονοι «κουμπούρες»

Προειδοποίηση: Ό,τι ακολουθεί δεν είναι 

«πολιτικά ορθό». Περιέχει ακατάλληλους 

 χαρακτηρισμούς και είναι προϊόν μυθοπλασίας. 

 

Γενικά δεν έχω πρόβλημα με τις εκπλήξεις. Μάλιστα, μου αρέσουν(όχι αρέζουν). Είναι μια κάποια αλλαγή. Προκαλούν αναταραχή, όπως η πέτρα που πέφτει στα νερά μιας ήρεμης λίμνης. Υπάρχουν, όμως, εκπλήξεις που δε θέλω. Και δε θέλω εκπλήξεις που κυριολεκτικά με αφήνουν... έκπληκτο. Μπροστά σε τέτοιες βρίσκομαι συχνά στο μάθημα της «Περίληψης». Για όσους αγνοούν, στο συγκεκριμένο μάθημα δίνεται κείμενο στους μαθητές και τους ζητείται να παραθέσουν τα νοήματά του σε μικρή έκταση. Το μάθημα ελέγχει τη δυνατότητα κατανόησης γραπτού λόγου, αφαίρεσης μη ουσιαστικών στοιχείων και διατύπωσης των βασικών νοημάτων σε απλά ελληνικά. 

Όλο και πιο συχνά, αυτή η φαινομενικά απλή διαδικασία με αφήνει άναυδο. Στην προσπάθειά τους να αποδώσουν το νόημα μιας παραγράφου, μαθητές αφήνουν την ομήγυρη σύξυλη. Το νόημα που διατυπώνουν καμιά σχέση έχει με το νόημα της παραγράφου που οι υπόλοιποι έχουμε μπροστά μας. Αμηχανία! Σκέφτομαι: «Που να πάρει! Έχω δώσει λάθος κείμενο στο παιδί»! Ρωτάω: «Εεε, ποιο κείμενο έχεις; Έχεις μπροστά σου το κείμενο “Σύγχρονοι κουμπούρες” (π.χ.); Μήπως σου έχω δώσει κάποιο επόμενο...»; Ανακαλύπτουμε ότι έχει το σωστό κείμενο, απλώς αδυνατεί να κατανοήσει το περιεχόμενό του, το οποίο, βέβαια, και δεν είναι γραμμένο σε Σουαχίλι, Σανσκριτικά, Σφηνοειδή, Γραμμική ΣΤ΄ ή στη γλώσσα κάποιου χαμένου, στα βάθη των αιώνων, πολιτισμού. Είναι γραμμένο στη νέα ελληνική.

Παλιότερα, τέτοιους μαθητές τους χαρακτήριζαν «κουμπούρες», «ξύλα απελέκητα», «τούβλα», «τενεκέδες ξεγάνωτους»! Σήμερα, τέτοιοι χαρακτηρισμοί είναι απαγορευμένοι. Τώρα χαρακτηρίζονται «αδιάφοροι», «με κενά», «χωρίς συγκέντρωση». Διαφορετικές λέξεις. Ίδιο νόημα. Οι συνθήκες του παρελθόντος δικαιολογούσαν την ύπαρξή τους. Ο αγροτικός προσανατολισμός των κοινωνιών, οι δυσκολίες επιβίωσης, η έλλειψη σχολείων σε απομακρυσμένες περιοχές, η αγραμματοσύνη των προηγούμενων γενιών. Σήμερα, στην εποχή της «έκρηξης της γνώσης», της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, φαντάζουν παράλογα τα ποσοστά των ατόμων που αντιμετωπίζουν τέτοιες αδυναμίες. Κι όμως, οι «κουμπούρες» ζουν και βασιλεύουν και τον κόσμο κυριεύουν. 

Ενώ τα ποσοστά του οργανικού αναλφαβητισμού μειώθηκαν, όλο και περισσότεροι νέοι έχουν πρόσβαση στη μέση, ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση, η πρόσβαση σε βιβλία εφημερίδες και κάθε είδους πληροφορία γίνεται όλο και πιο απλή υπόθεση, το παρελθόν μάς καταδιώκει. Η απειλή παλιά λεγόταν «οργανικός αναλφαβητισμός», σήμερα «λειτουργικός». Μια μορφή αμάθειας που παρατηρείται όχι μόνο στα μαθητικά γραπτά, αλλά και στην καθημερινότητα των ενηλίκων. Λειτουργικά αναλφάβητος θεωρείται εκείνος που αδυνατεί να κατανοήσει (όχι να διαβάσει, αλλά να καταλάβει) μια απλή παρουσίαση γεγονότων που έχουν σχέση με την καθημερινή ζωή του(UNESCO). Με μια λιγότερο πολιτικά ορθή προσέγγιση, θεωρείται εκείνος που απλώς δεν ξέρει τι του γίνεται! 

Σημερινοί μαθητές και (δυστυχώς) αυριανοί φοιτητές, επιστήμονες, επαγγελματίες, πολίτες... αδυνατούν να διαβάσουν με ευχέρεια, να γράψουν χωρίς λάθη, να κατανοήσουν ένα κείμενο, να κάνουν σωστά απλές μαθηματικές πράξεις, να διαχωρίσουν σημαντικό και δευτερεύον, να συνδέσουν αιτία με αποτέλεσμα, να κρίνουν. Στην εποχή της ψηφιακής επανάστασης κάποιοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε απλά δεδομένα. 

Ο λειτουργικός αναλφαβητισμός είναι πιο επικίνδυνος από τον οργανικό. Ο οργανικά αναλφάβητος είχε συνείδηση της άγνοιάς του. Ο λειτουργικός αναλφαβητισμός πλήττει οποιονδήποτε. Απειλεί και άτομα που θα χαρακτηρίζαμε «μορφωμένα». Ο λειτουργικά αναλφάβητος αδυνατεί ή αρνείται να παραδεχτεί το πρόβλημά του. Το κύρος του, οι σπουδές του, συγκαλύπτουν(;) τις αδυναμίες του. Πόσοι παραδέχονται ή και κατανοούν ότι δεν αντιλαμβάνονται το άρθρο μιας εφημερίδας ή ότι αδυνατούν να συντάξουν σωστά ακόμα και μια λίστα για ψώνια; Συνήθως φταίει το... κακογραμμένο κείμενο ή η έλλειψη συγκέντρωσης της στιγμής. Φταίει ο κακός ο φλάρος θα έλεγα προσωπικά! 

Ο λειτουργικός αναλφαβητισμός συνθέτει απειλή σε μια εποχή που ο καθημερινός καταιγισμός πληροφοριών είναι δεδομένος. Εμποδίζει τη συμμετοχή στα κοινά, διαιωνίζει χάσματα, καταδικάζει σε άγνοια, οδηγεί σε στασιμότητα και αποκλεισμό. Δεν είναι απλώς πρόβλημα του «κουμπούρα», γιατί οι «κουμπούρες» ζουν ανάμεσά μας. Και οι «κουμπούρες» συμμετέχουν στα κοινά, διεκδικούν και συχνά καταλαμβάνουν θέσεις (αναξιοκρατία λέγεται), αναπνέουν, τρώνε, κοιμούνται, όπως και κάθε φυσιολογικός άνθρωπος. Αποτελούν (οι κουμπούρες) πρόβλημα κοινωνικό και τώρα, που η κρίση χτυπάει την πόρτα και των πιο αναπτυγμένων κρατών, πρέπει να σκεφτούμε ότι ίσως ο περιορισμός τους, είναι μια κάποια λύση. 

Οποιαδήποτε ομοιότητα  με πραγματικά 

πρόσωπα και γεγονότα είναι τυχαία.

Το βιογραφικό των 50.000 €

Το βιογραφικό είναι πολύ σημαντικό πράγμα! Μάλιστα σήμερα, οι περισσότεροι επενδύουν γι αυτό μεγάλα ποσά σε φροντιστήρια προετοιμασίας, ξένες γλώσσες, υπολογιστές, σπουδές και εξειδίκευση σε όλο και ανώτερο επίπεδο. Πρόχειροι υπολογισμοί (γίνονται σε ένα πρόχειρο κομπιουτεράκι ή φύλλο ή τετράδιο) λένε ότι μόνο οι προπτυχιακές σπουδές ενός παιδιού -χωρίς, δηλαδή, να συνυπολογίζονται μαιευτήρια, παιδίατροι, φροντιστήρια κ.τλ.- κοστίζουν περίπου 50.000 €! «Είναι πολλά τα λεφτά, Άρη»! Ιδίως σε εποχές κρίσης. Αν βέβαια, το συγκεκριμένο ποσό συμβάλλει στη δημιουργία ενός αξιοπρεπούς βιογραφικού, «ας πάει και το παλιάμπελο»! Τι γίνεται, όμως, αν μετά από τόσα έξοδα, χρόνο και κόπο(;) το βιογραφικό είναι ένας τζίφος και μισός; Μα, θα αναρωτηθεί κανείς, είναι δυνατόν τόσα χρήματα, χρόνια και κόπος να οδηγούν σε 1½ τζίφο; Κι όμως, είναι! Μάλιστα, αυτό είναι το σύνηθες. 

Βιογραφικά που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μάθημα σε κάθε σχολή με τίτλο: «βιογραφικά που δε θα καταθέτατε π ο τ έ», φτάνουν συχνά στα χεράκια μου! Βιογραφικά με χαμηλό βαθμό πτυχίου (δε θα τον πρόσεχα, αν υπήρχε κάτι αξιόλογο), με οργάνωση πιο τραγική και από αρχαία τραγωδία, προσόντα τόσο φτωχά όσο και η πλειονότητα των Ελλήνων πλέον, με διαστήματα πιο αραιά και από ουρανοξύστες στη Σαχάρα, ώστε τα ελάχιστα προσόντα να καταλαμβάνουν μεγάλο χώρο και βέβαια, με λάθη. 

Πρόσφατα, υποψήφια για εργασία στο φροντιστήριο ανάφερε ότι διαθέτει «δίπλωμα οδήσησης»! Ναι, «οδήσησης»! Δηλαδή, τι να το κάνει το φροντιστήριο το δίπλωμα ως προσόν; Delivery μαθητών θα κάνει; Θα μας παίρνουν τηλέφωνο και θα μας ζητάνε «έναν μαθητή μέτριο ή έναν δυνατό με πλούσιο αφρόγαλα, ζάχαρη και κανέλα»; Και άντε αυτό. Μα δεν της βγήκε το μάτι από την κατακόκκινη επισήμανση του word; Τζάμπα το ECDL; 

Βιογραφικό νέας εσοδείας έκλεινε -προσπάθεια περιγραφής της προσωπικότητας της υποψήφιας- ως εξής: «Είμαι άτομο συνεργάσιμο, επίμονο στο να πετυχαίνω τους στόχους μου, συνεργάσιμη, […]. Επέλεξα να σπουδάσω αυτό το επάγγελμα, διότι αγαπώ τα παιδιά και μου αρέσει να τους παρέχω με τον πιο απλό τρόπο οποιαδήποτε δυσκολία συναντούν στα μαθήματα που σχετίζονται με την κατάρτισή μου.» (Οι υπογραμμίσεις δικές μου). Σκέφτομαι: «Η μάνα της το ξέρει»; Τόσα λάθη σε τρεις γραμμές; Πού πας, κούκλα μου, απόφοιτη Φιλολογίας του ΑΠΘ, με τέτοιο Curriculum Vitae; Μα δε φτάνουν στα παιδάκια οι δυσκολίες που έχουν από μόνα τους, χρειάζονται και κάποιον ειδικό να τους παρέχει τέτοιες και μάλιστα «με τον πιο απλό τρόπο»; 

Χρειαζόταν άραγε κάποιοι γονείς να ξοδέψουν 50.000 €, τουλάχιστον, για να καταφέρει το μπουμπούκι τους το συγκεκριμένο χάλι; Τόσα λεφτά για να αδυνατεί το μπουμπούκι να γράψει πέντε αράδες χωρίς λάθος; Κι όμως, τέτοιου επιπέδου βιογραφικά πληθαίνουν, επειδή πληθαίνουν οι «λειτουργικά αναλφάβητοι». Έχουμε δημιουργήσει πολλούς τέτοιους. Άτομα με πτυχία, από τα οποία, όμως, λείπουν βασικές δεξιότητες. Γνωρίζουν γραφή και ανάγνωση αλλά αδυνατούν να επεξεργαστούν και ένα απλό κείμενο, ακόμα και δικό τους. Αδυνατούν να συντάξουν σωστά το πιο απλό νόημα. Άτομα που αγνοούν ότι το πτυχίο δεν είναι αρκετό για την αποκατάστασή τους, γιατί αδυνατούν να κατανοήσουν τις εξελίξεις. Αγνοούν ότι τα χρόνια σπουδών δεν αποτελούν πια χρόνια καλοπέρασης και κραιπάλης αλλά περίοδο ωρίμανσης, απόκτησης εφοδίων που θα βρουν θέση στο βιογραφικό καθιστώντας το καλύτερο από των υπολοίπων. Το σημερινό αξιόλογο βιογραφικό είναι τελείως διαφορετικό από εκείνο που θα μπορούσε να καταθέσει κάποιος τριάντα χρόνια πριν.

Δυστυχώς, δημιουργήσαμε γενιές πνιγμένες στην ουτοπία της εύκολης λύσης. «Ας μπει σε μια σχολή και μετά, έχει ο Θεός» λένε πολλοί γονείς. Και μπαίνουν. Στο Μαθηματικό, έχοντας γράψει Μαθηματικά κάτω από τη βάση. Στη Φιλοσοφική, ενώ αδυνατούν να αρθρώσουν το πιο απλό νόημα σωστά. Σε κάθε Σχολή, ενώ δεν μπορούν να συνδυάσουν ακόμα και απλοϊκά δεδομένα. Πλέον ο Θεός έχει πάψει «να έχει» γι αυτούς οτιδήποτε. 

Παρασύραμε μάζες παιδιών σε σπουδές, τις οποίες είναι ανίκανα να αξιοποιήσουν. Σπουδάζουν, επειδή αυτό επιβάλλει η πίεση του κοινωνικού περίγυρου, επειδή αυτό είναι -όχι δικό τους- όνειρο των γονιών. Θύματα του λαϊκισμού των πολιτικών, οι οποίοι, για πρόσκαιρα οφέλη, δημιούργησαν σχολές ακόμα και για αναλφάβητους. Θύματα του εκπαιδευτικού λαϊκισμού που μοιράζει απλόχερα μεγάλους βαθμούς δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι ο καθένας είναι ικανός για περισσότερα από όσα αξίζει ή μπορεί. Θύματα μιας κοινωνίας που επένδυσε στο «φαίνεσθαι» κι όχι στο «είναι» μιας ισχυρής προσωπικότητας. 

Τι να πει κανείς; Εγώ πάντως έχω να πω στη μανούλα της υποψήφιας που δηλώνει στο βιογραφικό «...διότι αγαπώ τα παιδιά και μου αρέσει να τους παρέχω με τον πιο απλό τρόπο οποιαδήποτε δυσκολία συναντούν...», να κλαίει με μαύρο δάκρυ τα πενήντα χιλιάρικα και στην ίδια ότι, αν πράγματι αγαπάει τα παιδιά, το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να μην ασχοληθεί ποτέ μαζί τους!